Ιδιωτικό χρέος και κοινωνική δικαιοσύνη: OTAN η προστασία των δανειοληπτών γίνεται ζήτημα κοινωνικής και περιφερειακής ανάπτυξης

 

Ιδιωτικό χρέος και κοινωνική δικαιοσύνη: Όταν η προστασία των δανειοληπτών γίνεται ζήτημα κοινωνικής και περιφερειακής ανάπτυξης

**Του Φώτη Αλεξόπουλου, Οικονομολόγου.

Η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα δεν αποτελεί αποκλειστικά ένα τραπεζικό ή νομικό ζήτημα. Είναι πρωτίστως ένα σημαντικό κοινωνικοοικονομικό πρόβλημα, το οποίο επηρεάζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, τη λειτουργία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την τοπική οικονομία και, τελικά, τις αναπτυξιακές δυνατότητες κάθε περιοχής.

Tο νέο νομοθετικό πλαίσιο για τη διαχείριση των δανειακών απαιτήσεων επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: Πού τελειώνει η ανάγκη προστασίας των πιστωτών και πού αρχίζει η υποχρέωση της Πολιτείας να προστατεύει τον οικονομικά αδύναμο πολίτη;

Η απόσυρση της επίμαχης διάταξης για την αναγνώριση των συμβάσεων ρύθμισης ως εκτελεστών τίτλων αποτελεί εξέλιξη που αναδεικνύει τη σημασία του θεσμικού ελέγχου κάθε νομοθετικής πρωτοβουλίας. Ωστόσο, η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται σε μία μόνο διάταξη. Απαιτείται συνολική αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι δανειολήπτες από το ισχύον σύστημα ρυθμίσεων οφειλών.

Από οικονομική σκοπιά, ένας πολίτης που βρίσκεται σε κατάσταση υπερχρέωσης, δεν αποτελεί απλώς έναν αριθμό σε έναν τραπεζικό ισολογισμό. Είναι ένας καταναλωτής με περιορισμένη αγοραστική δύναμη, ένας εργαζόμενος με μειωμένη οικονομική ασφάλεια ή ένας μικρός επαγγελματίας που δυσκολεύεται να διατηρήσει τη δραστηριότητά του.

Όταν ένα μεγάλο μέρος του εισοδήματος κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση παλαιών οφειλών, περιορίζεται η κατανάλωση, μειώνεται η ζήτηση στην τοπική αγορά και αποδυναμώνεται η επιχειρηματική δραστηριότητα. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος οικονομικής πίεσης, ο οποίος δεν αφορά μόνο τον μεμονωμένο οφειλέτη, αλλά επηρεάζει ευρύτερα την αναπτυξιακή δυναμική μιας περιοχής.

Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην ελληνική περιφέρεια. Σε περιοχές , όπου η τοπική οικονομία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις μικρές επιχειρήσεις, στην αγροτική παραγωγή, στο εμπόριο και στις υπηρεσίες, η οικονομική εξάντληση των νοικοκυριών και των επαγγελματιών έχει άμεσες επιπτώσεις στην τοπική οικονομική δραστηριότητα.

Η αναπτυξιακή πολιτική δεν μπορεί να σχεδιάζεται ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση των πολιτών. Δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, αύξηση της κατανάλωσης και περιφερειακή σύγκλιση, όταν ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας βρίσκεται αντιμέτωπο με διαρκή οικονομική ανασφάλεια.

Εξίσου σημαντική είναι η θεσμική διάσταση του ζητήματος. Η αποτελεσματική δικαστική προστασία, η διαφάνεια στις απαιτήσεις και η ισότιμη μεταχείριση πιστωτών και οφειλετών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ενός υγιούς οικονομικού περιβάλλοντος. Η δυνατότητα ρύθμισης μιας οφειλής πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστικές εγγυήσεις, ώστε να μην μετατρέπεται σε μηχανισμό πρόσθετης ανασφάλειας για τον πολίτη.

Η πραγματική επιτυχία ενός συστήματος εξωδικαστικής ρύθμισης δεν πρέπει να μετριέται μόνο από τον αριθμό των συμβάσεων που υπογράφονται. Πρέπει να αξιολογείται με βάση τη βιωσιμότητά τους, τη δυνατότητα τήρησής τους και το κατά πόσο συμβάλλουν στην πραγματική οικονομική επανένταξη του οφειλέτη.

Χρειαζόμαστε, επομένως, ένα διαφορετικό μοντέλο αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους: ένα μοντέλο που θα συνδυάζει την εξυπηρέτηση των νόμιμων απαιτήσεων με την κοινωνική προστασία, την οικονομική βιωσιμότητα και τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Η προστασία του δανειολήπτη δεν είναι αντίθετη προς τη λειτουργία της αγοράς. Αντίθετα, αποτελεί προϋπόθεση για μια οικονομία με σταθερή καταναλωτική βάση, ενεργές μικρομεσαίες επιχειρήσεις και πραγματικές δυνατότητες ανάπτυξης.

Η οικονομία δεν μπορεί να αναπτύσσεται όταν οι πολίτες της αδυνατούν να συμμετέχουν σε αυτήν. Και η ανάπτυξη δεν μπορεί να θεωρείται επιτυχημένη όταν αφήνει πίσω της νοικοκυριά, επαγγελματίες και ολόκληρες τοπικές κοινωνίες.

Γιατί το πραγματικό μέτρο μιας αναπτυξιακής πολιτικής δεν είναι μόνο οι οικονομικοί δείκτες, αλλά και η δυνατότητα των ανθρώπων να ζουν, να εργάζονται, να δημιουργούν και να σχεδιάζουν το μέλλον τους με αξιοπρέπεια.

**O Φώτης Αλεξόπουλος είναι Πτυχιούχος του Παντείου Πανεπιστημίου στην Σχολή Επιστημών Οικονομίας και Δημόσιας Διοίκησης με Μεταπτυχιακές Σπουδές στα Εφηρμοσμένα Οικονομικά της Τοπικής &Περιφερειακής Ανάπτυξης .