Στα μέσα Οκτωβρίου, ένας ρωσικός στρατιωτικός δορυφόρος πλησίασε σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου έναν δυτικό δορυφόρο αναγνώρισης. Ο Cosmos 2612 βρέθηκε δίπλα στον ICEYE-X36, έναν δορυφόρο ραντάρ (SAR) της φινλανδικής ICEYE, η οποία παρέχει εικόνες και στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με αμερικανούς αξιωματούχους, οι δύο δορυφόροι παρέμειναν τόσο κοντά για περίπου δώδεκα ώρες, με πιθανότερο σενάριο να αποτελούσε «πρόβα» αντιδορυφορικών επιχειρήσεων. Σε κάθε περίπτωση, το περιστατικό ανέδειξε την ικανότητα της Ρωσίας να προσεγγίζει και να παρακολουθεί με ακρίβεια δυτικούς δορυφόρους, προκαλώντας ανησυχία για την ασφάλεια των διαστημικών υποδομών της Δύσης.
Τα εγκαίνια της ελληνικής Διοίκησης Διαστήματος
Εν μέσω αυτού του εντεινόμενου ανταγωνισμού ΗΠΑ και Ευρώπης με τη Ρωσία και την Κίνα, η Ελλάδα ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία στο Διάστημα. Στις 9 Νοεμβρίου, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας εγκαινίασε στη Δεκέλεια τη Διοίκηση Επιχειρήσεων Διαστήματος, εντάσσοντας θεσμικά το Διάστημα στον επιχειρησιακό σχεδιασμό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η νέα Διοίκηση εντάσσεται στη σύγχρονη αρχιτεκτονική, που διασυνδέει διοίκηση, επικοινωνίες, κυβερνοχώρο, πληροφορίες, επιτήρηση και στοχοποίηση. Οι προτεραιότητες περιλαμβάνουν παρακολούθηση διαστημικών απειλών, έγκαιρη προειδοποίηση, δορυφορική αναγνώριση, ασφαλείς επικοινωνίες, εντοπισμό και πλοήγηση για καθοδήγηση όπλων και παρακολούθηση του διαστημικού καιρού.
Η Ελλάδα διαθέτει ήδη δύο δορυφόρους ραντάρ (SAR) της φινλανδικής ICEYE, τους SAR-1 και SAR-2, που εκτοξεύθηκαν το 2025 και παρατηρούν το έδαφος μέρα και νύχτα, ανεξαρτήτως νεφοκάλυψης, με ανάλυση 25 εκατοστών έως 15 μέτρων.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η απόκτηση ακόμη έξι οπτικών δορυφόρων, με τον πρώτο, Hyperion GR-1, να έχει ήδη εκτοξευθεί στις 7 Ιουλίου 2026, παρέχοντας εικόνες ανάλυσης 90 εκατοστών. Οι συγκεκριμένοι δορυφόροι και οι μελλοντικοί κινούνται σε χαμηλή γήινη τροχιά, πραγματοποιώντας περίπου 15 περιστροφές ημερησίως, μία ανά 95 λεπτά, χωρίς όμως να εξασφαλίζουν συνεχή κάλυψη του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, προς το παρόν.
Σύμφωνα με τον Νίκο Δένδια, προβλέπονται ακόμη έξι οπτικοί δορυφόροι, τρεις συλλογής σημάτων (SIGINT) και τρεις SAR, καθώς και κινητός σταθμός λήψης και δύο σταθεροί σε Τανάγρα και Αταλάντη. Η Αττική θα φιλοξενήσει επίσης έναν από τους δύο ευρωπαϊκούς κόμβους GOVSATCOM για ασφαλείς κυβερνητικές επικοινωνίες και διαχείριση κρίσεων.
Οπως αναφέρει ανώτατη ελληνική πηγή, οι τρεις νέοι δορυφόροι SAR, που σχεδιάζεται να αποκτηθούν μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού SAFE, «θα ανήκουν αποκλειστικά στο ΥΠΕΘΑ», σε αντίθεση με τους δύο υφιστάμενους (υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης). Κατά την ίδια πηγή, «η στρατιωτική αξία τους εξαρτάται από τη συχνότητα παρατήρησης, την ταχύτητα μετάδοσης και την επιχειρησιακή αξιοποίηση των εικόνων». Παράλληλα, η Ελλάδα αποκτά πρόσβαση σε στρατιωτικές εικόνες εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης μέσω των τριών γαλλικών δορυφόρων CSO, συνεργασία που επιδιώκει να συνεχίσει με το διάδοχο σύστημα IRIS, μετά το 2033.
Επικοινωνία ταχύτερη και ασφαλέστερη
Μιλώντας στο «Βήμα», πρώην ανώτατος αξιωματούχος της αμερικανικής Διαστημικής Δύναμης (US Space Force), διευκρινίζει πως «η στρατιωτική δραστηριότητα στο Διάστημα δεν περιορίζεται στους δορυφόρους, αλλά περιλαμβάνει σταθμούς εδάφους, κυβερνοασφάλεια και συστήματα παρακολούθησης», καταλήγοντας πως «όσο περισσότερες δικές της δορυφορικές δυνατότητες διαθέτει μια χώρα τόσο ενισχύει την ασφάλειά της και τη συμβολή της στη συλλογική άμυνα».
Η Ελλάδα σχεδιάζει την απόκτηση και γεωστατικού στρατιωτικού δορυφόρου επικοινωνιών (MILSATCOM), περιορίζοντας την εξάρτηση από ξένους παρόχους, με επιλογή αναδόχου εντός Νοεμβρίου. Σύμφωνα με πληροφορίες, προβλέπεται ταυτόχρονα συμμετοχή στον ευρωπαϊκό αστερισμό ασφαλών επικοινωνιών IRIS², με 348 δορυφόρους από το 2029, εκ των οποίων περίπου 20 θα είναι ελληνικοί μικροδορυφόροι, και τρεις επιπλέον ιδιόκτητους δορυφόρους χαμηλής τροχιάς (LEO), καθώς και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα στρατιωτικής αναγνώρισης SPIDER (Space IMINT).
Καθώς ο MILSATCOM θα μπορούσε να αποτελέσει στόχο της Ρωσίας σε δυνητική σύγκρουση με το ΝΑΤΟ, το IRIS² προσφέρει εναλλακτική διαβίβαση δεδομένων μέσω λέιζερ προς επίγειους σταθμούς. Η τεχνολογία υπόσχεται μετάδοση 10-40 φορές ταχύτερη από τις ραδιοεπικοινωνίες, με δέσμες 1.000 φορές στενότερες, δυσχεραίνοντας τον εντοπισμό και την υποκλοπή.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, διαθέτει ήδη στρατιωτικούς οπτικούς δορυφόρους, όπως οι Göktürk-1 και İMECE, αναπτύσσει τους διαδόχους τους και σχεδιάζει τον πρώτο της δορυφόρο ραντάρ (SAR), τον Göktürk-3.
Η Αγκυρα προηγείται σε εγχώρια τεχνογνωσία και βιομηχανική αυτονομία, ωστόσο η Ελλάδα απέκτησε δορυφόρους SAR νωρίτερα, μέσω της ICEYE, ενώ η συνεργασία με τη Γαλλία εξασφαλίζει πρόσβαση σε εικόνες υψηλότερης ανάλυσης. Στην Ευρώπη, πάντως, χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία διαθέτουν σημαντικές δορυφορικές δυνατότητες, χωρίς όμως να υπάρχει ακόμη ένα ενιαίο, διασυνδεδεμένο σύστημα στρατιωτικής παρατήρησης αντίστοιχο του αμερικανικού.
Η δύναμη πυρός των ΗΠΑ και το διακύβευμα της Ελλάδας
Οι ΗΠΑ, εν προκειμένω, κυρίαρχη διαστημική δύναμη, διαθέτουν περίπου 185 στρατιωτικούς και κατασκοπευτικούς δορυφόρους, με εκτιμώμενο κόστος απόκτησης 163 δισ. δολαρίων, χωρίς εκτοξεύσεις και λειτουργικά έξοδα – ποσό σχεδόν ίσο με το 50% του ελληνικού ΑΕΠ.
Από αυτούς, 116 υπάγονται στο Πεντάγωνο, μεταξύ των οποίων 31 GPS, 35 στρατιωτικών επικοινωνιών και 11 έγκαιρης προειδοποίησης πυραυλικών επιθέσεων, ικανότητα που η Ευρώπη αναζητεί μέσω του προγράμματος ODIN’S EYE II. Αλλοι 29 εντάσσονται σε πειραματικά αμυντικά προγράμματα με το συνολικό κόστος απόκτησης και χρήσης του στόλου του Πενταγώνου να εκτιμάται στα 63 δισ. δολάρια.
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελεί ο απόρρητος στόλος της Εθνικής Υπηρεσίας Αναγνώρισης (NRO), με περίπου 65 ενεργούς δορυφόρους και εκτιμώμενο κόστος απόκτησης και εκτόξευσης 100 δισ. δολαρίων. Περιλαμβάνει οπτικούς δορυφόρους KH-11/CRYSTAL/ENHANCED CRYSTAL, πέντε δορυφόρους ραντάρ SAR/TOPAZ, υποκλοπής σημάτων (SIGINT) ORION και TRUMPET, ναυτικής επιτήρησης NOSS και αναμετάδοσης δεδομένων (SDS Relay), QUASAR.
Από το 2024 το NRO αναπτύσσει, σε συνεργασία με τη US Space Force, ένα δίκτυο εκατοντάδων μικρότερων δορυφόρων («proliferated architecture»), με το Starlink να αποτελεί ένα μέρος αυτού. Στόχος είναι η συχνότερη παρατήρηση, η ταχύτερη διαβίβαση πληροφοριών και η αυξημένη ανθεκτικότητα απέναντι σε επιθέσεις, καθώς η εξουδετέρωση εκατοντάδων διασυνδεδεμένων δορυφόρων είναι δυσκολότερη από την καταστροφή λίγων πανάκριβων μονάδων.
Η Ρωσία εντείνει τη διαστημική της δραστηριότητα, αφού τον Απρίλιο του 2026 εκτόξευσε έξι στρατιωτικούς δορυφόρους, πέντε εκ των οποίων προσέγγισαν την τροχιά του δορυφόρου της ICEYE. Παρόμοιοι ελιγμοί είχαν καταγραφεί από το 2020 κοντά σε αμερικανικούς κατασκοπευτικούς δορυφόρους KH-11. Σύμφωνα με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, οι κινήσεις αυτές υποδηλώνουν δυνατότητα προσέγγισης και πιθανής εξουδετέρωσης δυτικών δορυφόρων. Οι ΗΠΑ, να σημειωθεί, διαθέτουν αντιδορυφορικές δυνατότητες έχοντας πραγματοποιήσει σχετικές δοκιμές, ήδη από το 1984.
Για την Ελλάδα, που συγκροτεί για πρώτη φορά δικές της στρατιωτικές διαστημικές δυνατότητες, το διακύβευμα είναι διπλό: μεγαλύτερη αυτονομία στην παρακολούθηση του Αιγαίου και εχθρικού εδάφους και ασφαλέστερες στρατιωτικές επικοινωνίες, αλλά, από την άλλη, και έκθεση σε νέες απειλές. Η Αθήνα εισέρχεται σε μια μικρή ομάδα ευρωπαϊκών χωρών με τέτοιες δυνατότητες, σε μια εποχή που οι δορυφόροι δεν αποτελούν πλέον απλώς μέσα συλλογής πληροφοριών, αλλά κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές και πιθανούς στόχους εν καιρώ πολέμου.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Ο ΠΑΡΛΑΠΙΠΑΣ δεν παίρνει θέση με πολιτική άποψη σε άρθρα που αναδημοσιεύονται από διαφορά ιστολόγια. Δημοσιεύονται όλα για την δίκη σας ενημέρωση.
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.