Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραδέχθηκε ότι η πρόεδρός της, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει ρυθμίσει την εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων Signal ώστε τα γραπτά μηνύματα να διαγράφονται αυτόματα.
Η αποκάλυψη αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με προηγούμενες τοποθετήσεις της Κομισιόν, σύμφωνα με τις οποίες τα μηνύματα δεν διαγράφονται αυτομάτως, και αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για το επίπεδο διαφάνειας στη λήψη αποφάσεων στο ανώτατο εκτελεστικό όργανο της ΕΕ.
Η υπόθεση ήρθε στο φως έπειτα από αίτημα πρόσβασης μέσω του οποίου ζητήθηκε νε ελεγχθούν τα γραπτά μηνύματα που αντάλλαξε η φον ντερ Λάιεν με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν τον Ιανουάριο του 2024.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, ο Μακρόν είχε επιχειρήσει τότε να επηρεάσει τη στάση της Κομισιόν σε σχέση με την υπό διαμόρφωση εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τις χώρες της Mercosur.
Στην απάντησή της, που εστάλη περισσότερο από ενάμιση χρόνο αργότερα, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι το μήνυμα ελήφθη μέσω της κρυπτογραφημένης εφαρμογής Signal. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι η πρόεδρος είχε ενεργοποιήσει τη λειτουργία «εξαφάνισης μηνυμάτων», με αποτέλεσμα το περιεχόμενο να διαγραφεί αυτόματα. Όπως υποστήριξε η Κομισιόν, η επιλογή αυτή έγινε για λόγους ασφάλειας και με στόχο την αποτροπή εκτεταμένων διαρροών δεδομένων.
Το ζήτημα, όμως, φαίνεται να υπερβαίνει τη συγκεκριμένη επικοινωνία. Σύμφωνα με εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές που κοινοποιήθηκαν στο Follow the Money, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συστήνει στο σύνολο του προσωπικού της να ενεργοποιεί γενικά τη λειτουργία αυτόματης διαγραφής μηνυμάτων σε εφαρμογές όπως το Signal. Η Κομισιόν υποστήριξε ότι η φον ντερ Λάιεν συμμορφώθηκε απλώς με αυτούς τους κανόνες.
Παρά το γεγονός ότι η χρήση κρυπτογραφημένων εφαρμογών μειώνει τον κίνδυνο υποκλοπών, η αυτόματη διαγραφή δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τη θεσμική λογοδοσία. Όταν τα μηνύματα εξαφανίζονται, καθίσταται πρακτικά αδύνατος ο έλεγχος κρίσιμων επικοινωνιών από δημοσιογράφους, ευρωβουλευτές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς δεν μπορούν να ανακτηθούν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί πρόσβασης στα έγγραφα.
Η Shari Hinds, ειδικός της Διεθνούς Διαφάνειας ΕΕ, χαρακτήρισε την πρακτική αυτή «καθολικό εμπόδιο» στην πρόσβαση στις επικοινωνίες της Επιτροπής. Όπως σημείωσε, η αυτόματη διαγραφή των μηνυμάτων υπονομεύει τον ίδιο τον σκοπό των κανόνων διαφάνειας της Ένωσης, αφού στερεί από τους πολίτες και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς κάθε δυνατότητα επαλήθευσης του περιεχομένου τους. Κατά την ίδια, η Κομισιόν οφείλει να εγκαταλείψει τη μυστικότητα γύρω από τα γραπτά μηνύματα και να προστατεύσει ουσιαστικά το θεμελιώδες δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα.
Η Επιτροπή, από την πλευρά της, απέρριψε τις επικρίσεις. Υποστήριξε ότι το μήνυμα του Μακρόν δεν περιείχε νέα στοιχεία, αλλά επαναλάμβανε θέσεις της γαλλικής κυβέρνησης που ήταν ήδη γνωστές τόσο εντός του Συμβουλίου όσο και δημοσίως. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η πρόεδρος και ο επικεφαλής του γραφείου της συζήτησαν άμεσα το περιεχόμενο και έκριναν ότι δεν υπήρχε λόγος περαιτέρω θεσμικής καταγραφής.
Ερωτηθείς για το πότε ακριβώς διαγράφηκαν τα μηνύματα, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Balazs Ujvari απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες, επικαλούμενος λόγους ασφαλείας και τονίζοντας ότι οι ρυθμίσεις των συσκευών της προέδρου δεν είναι δημόσιες.
Οι αποκαλύψεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς συμπίπτουν με τη συνεχιζόμενη υπόθεση του λεγόμενου Pfizergate. Η φον ντερ Λάιεν έχει δεχθεί έντονη κριτική για την άρνησή της να παραδώσει τα γραπτά μηνύματα που αντάλλαξε με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Pfizer, Άλμπερτ Μπούρλα, κατά τις διαπραγματεύσεις για τα συμβόλαια εμβολίων κατά της COVID-19, αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ.
Νωρίτερα , το δεύτερο ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ έκρινε ότι η Επιτροπή παρανόμησε μπλοκάροντας την πρόσβαση στα συγκεκριμένα μηνύματα, επιπλήττοντάς την επειδή δεν παρείχε πειστική εξήγηση για την τύχη τους. Στο πλαίσιο εκείνης της υπόθεσης, η Κομισιόν είχε υποστηρίξει ότι τα μηνύματα δεν διαγράφονται αυτόματα, αλλά μόνο χειροκίνητα. Αυτή η θέση φαίνεται να έρχεται σε αντίφαση με τις πρόσφατες παραδοχές για τη χρήση της λειτουργίας αυτόματης διαγραφής.
Συνολικά, η πρακτική της αυτόματης εξαφάνισης μηνυμάτων ενισχύει την εικόνα μιας διοίκησης που κινείται στα όρια της θεσμικής διαφάνειας. Σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ διακηρύσσει την ανάγκη για μεγαλύτερη λογοδοσία και εμπιστοσύνη των πολιτών, το ζήτημα των «εξαφανισμένων» επικοινωνιών της κορυφής της Κομισιόν απειλεί να εξελιχθεί σε ακόμη έναν παράγοντα υπονόμευσης της αξιοπιστίας της.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου