Έρευνα και Εκπαίδευση: Η Ελλάδα στο Σταυροδρόμι της Επιλογής
**Άρθρο του Φώτη Αλεξόπουλου
Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική επιλογή: θα συνεχίσει να αναπαράγει ένα μοντέλο ανάπτυξης χαμηλών προσδοκιών και βραχυπρόθεσμων ωφελειών ή θα επενδύσει στρατηγικά στη γνώση, την έρευνα και την ποιοτική εκπαίδευση ως θεμέλια εθνικής αναγέννησης;
Το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό. Είναι βαθιά πολιτικό, κοινωνικό και αναπτυξιακό.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι χώρες που πρωταγωνιστούν δεν είναι εκείνες με τους περισσότερους φυσικούς πόρους, αλλά εκείνες που επενδύουν συστηματικά στη γνώση και στην καινοτομία.
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν είναι ότι η χώρα μας υστερεί σε έλλειψη ικανότητας αφού άλλωστε διαθέτει ισχυρά πανεπιστημιακά ιδρύματα (ΕΚΠΑ, ΠΑΝΤΕΙΟΝ, ΑΠΘ, κ.λ.π ) που ασχολούνται με την Ερεύνα & Ανάπτυξη αλλά το βασικό πρόβλημα είναι η αδυναμία διασύνδεσης της έρευνας με την παραγωγή.
Έτσι εάν θέλουμε η περιφέρεια να αποτελέσει εργαστήριο ανάπτυξης θα πρέπει άμεσα να προχωρήσουμε στις παρακάτω αλλαγές :
• Αγροδιατροφή με τεχνολογική αναβάθμιση.
• Ενεργειακές κοινότητες και πράσινη μετάβαση.
• Τοπικά clusters επιχειρήσεων με πανεπιστημιακή υποστήριξη.
• Κέντρα καινοτομίας σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση.
Τώρα στο θέμα της Εκπαίδευσης να θυμίσω ότι η μαζικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έτσι όπως εξελίχθηκε τις τελευταίες δεκαετίες δημιούργησε μια ψευδαίσθηση κοινωνικής ανόδου. Σήμερα, όμως, η πραγματικότητα είναι αμείλικτη: η αγορά εργασίας δεν μπορεί να απορροφήσει απεριόριστο αριθμό πτυχιούχων, ενώ τα τεχνικά επαγγέλματα υποφέρουν από έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού.
Η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο δεν μπορεί να είναι επιφανειακή. Πρέπει να τεθεί με ειλικρίνεια το ερώτημα:
Μπορούν και πρέπει , όλοι οι μαθητές να κατευθύνονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση;
Η απάντηση οφείλει να είναι ρεαλιστική και όχι ιδεολογική.
Δεν πρόκειται για «ξεσκαρτάρισμα». Πρόκειται για ορθολογική αξιοποίηση δεξιοτήτων.
Η Β’ Λυκείου θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο κατεύθυνσης:
• Ακαδημαϊκή πορεία.
• Τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση υψηλών προδιαγραφών.
Όμως με αυστηρές προϋποθέσεις:
• Καμία κοινωνική κατηγοριοποίηση.
• Δυνατότητα μετακίνησης μεταξύ κατευθύνσεων.
• Ποιοτικά και σύγχρονα τεχνικά σχολεία.
• Ισχυρός επαγγελματικός προσανατολισμός.
Η τεχνική εκπαίδευση δεν μπορεί να είναι λύση ανάγκης. Πρέπει να γίνει επιλογή κύρους.
Η Νοοτροπία της «Αρπαχτής» ως Αναπτυξιακό Εμπόδιο:
Το βαθύτερο πρόβλημα της χώρας δεν είναι θεσμικό μόνο. Είναι πολιτισμικό.
Η λογική της εύκολης επιδότησης, της πελατειακής εξυπηρέτησης και της βραχυπρόθεσμης ωφέλειας υπονομεύει κάθε μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να πετύχει:
• Χωρίς αξιολόγηση.
• Χωρίς διαφάνεια.
• Χωρίς λογοδοσία.
• Χωρίς σταθερότητα κανόνων.
Η ανάπτυξη απαιτεί πειθαρχία, συνέπεια και εθνική στρατηγική δεκαετιών – όχι τετραετιών.
Αναγκαίες Θεσμικές Τομές:
Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να σταθεί αποκομμένη από το πολιτικό σύστημα. Χρειάζονται:
1. Σταθερό και λειτουργικό εκλογικό πλαίσιο που διασφαλίζει κυβερνησιμότητα.
2. Αποκομματικοποίηση της δημόσιας διοίκησης.
3. Καθολική αξιολόγηση σε όλο το Δημόσιο.
4. Διακομματική συμφωνία για εθνικό σχέδιο Παιδείας και Έρευνας με ορίζοντα 15–20 ετών.
Η Παιδεία δεν μπορεί να αλλάζει με κάθε κυβερνητική εναλλαγή.
Το Πραγματικό Ερώτημα:
Η Ελλάδα διαθέτει ανθρώπινο κεφάλαιο, επιστημονική διασπορά, γεωστρατηγική θέση και παραγωγικά πλεονεκτήματα.
Αυτό που λείπει είναι η συνέπεια και η πολιτική βούληση να εγκαταλείψουμε τη λογική της «αρπαχτής» και να περάσουμε στη λογική της δημιουργίας.
Το δίλημμα είναι σαφές:
Θα παράγουμε γνώση και πλούτο ή θα συνεχίσουμε να ανακυκλώνουμε προσδοκίες;
Η απάντηση θα καθορίσει όχι μόνο την οικονομική μας πορεία, αλλά την ίδια την ποιότητα της Δημοκρατίας μας.
******Φώτης Αλεξόπουλος
Οικονομολόγος
Μέλος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος
Μέλος του Συνδέσμου Ελλήνων Περιφερειολόγων
Μέλος του Διοικητικού Επιμελητηρίου Ελλάδος
Πιστοποιημένος Χρήστης της Υ-ΓΕΜΗ του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών
Πιστοποιημένος Μέντορας της Γενικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου