Σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης στη Μέση Ανατολή, η στάση της Τουρκίας απέναντι στο Ιράν αναδεικνύεται σε κρίσιμο γεωπολιτικό παράγοντα.
Ο Δρ Δημήτρης Σταθακόπουλος, διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου, οθωμανολόγος – τουρκολόγος και νομικός, απορρίπτει την άποψη περί παθητικής στάσης της Τουρκίας απέναντι στο Ιράν. Όπως εξηγεί, η Άγκυρα κινείται σε υπολογισμένη ισορροπία (strategic hedging).
Η Τουρκία, όπως αναφέρει, διατηρεί έναν ανταγωνισμό με το Ιράν για περιφερειακή επιρροή σε κρίσιμες ζώνες, όπως η Συρία, το Ιράκ και ο Καύκασος. Την ίδια στιγμή, όμως τονίζει πώς δεν διαρρηγνύει τις σχέσεις της με την Τεχεράνη, καθώς συνδέεται μαζί της μέσω ενεργειακών και εμπορικών συμφερόντων(φυσικό αέριο, εμπόριο).
Η στάση της, συνεπώς, δεν είναι ούτε συγκρουσιακή ούτε συμμαχική. Αντιθέτως, όπως εξηγεί ο αναλυτής, επιδιώκει να αποφύγει δύο ακραία σενάρια όπως ένα ισχυρό Ιράν σαν γεωπολιτικό αντίπαλο αλλά και μία κατάρρευση του Ιράν, που θα προκαλούσε περιφερειακή αποσταθεροποίηση, καθώς κάτι τέτοιο πώς θα έφερνε χάος όπως ενίσχυση κουρδικών κινημάτων και νέα προσφυγικά κύματα.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο ίδιος, η τουρκική στρατηγική συνοψίζεται στο δόγμα: «ούτε μαζί σου, ούτε απέναντί σου — αλλά πάντα υπέρ των δικών μου συμφερόντων», όπως θα έγραφε ο Frank Weber στο έργο του "ο επιτήδειος ουδέτερος".
Τέταρτος ιρανικός πύραυλος αναχαιτίστηκε πάνω από την Τουρκία
Ένας βαλλιστικός πύραυλος που εκτοξεύτηκε από το Ιράν εισήλθε στον εναέριο χώρο της Τουρκίας, πριν τελικά αναχαιτιστεί από συστήματα αεράμυνας του ΝΑΤΟ που επιχειρούν στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα το τουρκικό υπουργείο Άμυνας.
Το συμβάν αυτό δεν είναι μεμονωμένο, αλλά εντάσσεται σε μια ακολουθία αντίστοιχων περιστατικών. Πρόκειται για την τέταρτη καταγεγραμμένη περίπτωση από την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν.
Σύμφωνα με τον Δρ Σταθακόπουλο, η Τουρκία είναι γεωγραφικά εκτεθειμένη (ανατολική/νοτιοανατολική πτέρυγα, καθώς οι ιρανικοί πύραυλοι έχουν βεληνεκές 1.000 έως 4.000 χιλιομέτρων.
Ιδιαίτερη σημασία όπως τονίζει, έχουν οι αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε σημεία όπως το Ιντσιρλίκ και το Κιουρετσίκ, οι οποίες αποτελούν στόχους ή να σχετίζονται με περιστατικά «παραπλεύριων πτώσεων» (spillover). Παράλληλα, προσθέτει πώς τέτοια συμβάντα μπορεί να λειτουργούν και ως μήνυμα αποτροπής.
Υπενθυμίζει πώς η Τουρκία αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, διαθέτοντας τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στη Συμμαχία, γεγονός που της προσφέρει ένα κρίσιμο πλαίσιο ασφάλειας, το οποίο ενεργοποιείται σε δύο βασικά επίπεδα:
- Άρθρο 4: Διαβουλεύσεις μεταξύ των συμμάχων όταν υπάρχει απειλή
- Άρθρο 5: Συλλογική άμυνα – επίθεση σε ένα μέλος θεωρείται επίθεση σε όλα
Επισημαίνει πώς «αν μιλάμε για ενεργοποίηση (έστω και πολιτική κινητοποίηση) η κρίση διεθνοποιείται άμεσα». Ωστόσο, όπως αναφέρει, η Τουρκία σε αυτή την περίπτωση αποκτά μεν στρατιωτική ομπρέλα, αλλά ταυτόχρονα χάνει ελευθερία κινήσεων καθώς δεσμεύεται στη γραμμή της Συμμαχίας.
Η πρόκληση της αντιβαλλιστικής άμυνας
Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι η επάρκεια της τουρκικής αντιβαλλιστικής άμυνας. Αν αποδειχθεί ότι η χώρα δεν μπορεί να αναχαιτίσει αποτελεσματικά πυραυλικές απειλές, ο Δρ Δημήτρης Σταθακόπουλος τονίζει πώς αυτό θα έχει συνέπειες στρατιωτικά, αφού το αφήγημα που την θέλει “περιφερειακή υπερδύναμη” δέχεται πλήγμα.
«Αναδεικνύεται εξάρτηση από δυτικά συστήματα άμυνας, όπως οι Patriot», υπογραμμίζει. Παράλληλα, τονίζει ότι στοιχίζει ομοίως πολιτικά, για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν που έχει επενδύσει σε εικόνα ισχυρού, αυτόνομου ηγέτη.
«Έτσι, η ανεπάρκεια υπονομεύει την αξιοπιστία του και αχρηστεύονται οι επιλογές του, όπως οι S-400 που δεν ενσωματώθηκαν πλήρως. Με απλά λόγια, αν δεν μπορείς να προστατεύσεις τον εναέριο χώρο σου, η ισχύς σου είναι “μερική” και όχι στρατηγική», πρσθέτει.
Το «στοίχημα» Ερντογάν ποντάροντας στον Τραμπ
Η Τουρκία έχει επενδύσει στη δεύτερη θητεία του Προέδρου των ΗΠΑ, σε μία πιο συναλλακτική (transactional) σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ , εξηγεί στο CNN Greece ο Δρ Δημήτρης Σταθακόπουλος.
«Εφόσον όμως οι ΗΠΑ ευθυγραμμίζονται πλήρως με το Ισραήλ κατά του Ιράν δημιουργείται πρόβλημα για την Τουρκία μιας και αναγκάζεται να διαλέξει, είτε Δύση (ΝΑΤΟ) είτε Περιφερειακή ισορροπία (Ιράν, μουσουλμανικός κόσμος)», υπογραμμίζει.
Κατά τον ίδιο φέρει διπλό ρίσκο, αφού αν η Τουρκία πάει με ΗΠΑ - Ισραήλ χάνει το κύρος της στον ισλαμικό κόσμο, έστω και εάν παίρνει μέρος στην τετραμερή πρόθυμων κρατών για τη λήξη των εχθροπραξιών. Στην περίπτωση που κρατήσει αποστάσεις, τονίζει πώς έρχεται σε τριβή με ΗΠΑ/ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με τον Δρ Σταθακόπουλο, αυτή η κατάσταση συνιστά στρατηγικό πλήγμα, γιατί μειώνει τη δυνατότητα της Τουρκίας να παίζει “σε δύο ταμπλό”, και την πιέζει να αποκαλύψει πραγματική συμμαχική ταυτότητα.
Εν κατακλείδι, συμπεραίνει πώς η Τουρκία δεν είναι παθητική αλλά είναι υπολογιστικά ουδέτερη προσθέτοντας ότι η έλλειψη πυραύλων αμύνης τύπου Patriot, δείχνουν γεωγραφική και αμυντική ευαλωτότητα με την αντιβαλλιστική ανεπάρκεια να πλήττει το αφήγημα ισχύος της.
«Η στάση των ΗΠΑ, παρότι υπάρχουν καλές προσωπικές σχέσεις Τράμπ - Ερντογάν, δυσκολεύει το “διπλό παιχνίδι” της Άγκυρας», καταλήγει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου