Μπλόκο στο Oρμούζ, σοκ στις αγορές: Φόβοι για πετρέλαιο ακόμη και στα 200 δολάρια

 Ολα θα κριθούν από τη διάρκεια και την έκβαση του πολέμου - Τι λέει ο διοικητής της ΤτΕ Γ. Στουρνάρας για τον πληθωρισμό και τα επιτόκια - Διαταραχή απειλεί την παγκόσμια ενεργειακή εφοδιαστική αλυσίδα - Αντιμέτωποι με κρίση αντίστοιχη της πανδημίας

ΗΜέση Ανατολή φλέγεται μετά την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν και την απρόσμενα πολυμέτωπη αντίδραση του «αποκεφαλισμένου» θεοκρατικού καθεστώτος της Τεχεράνης, που δεν περιορίσθηκε σε βολές πυραύλων και drones εναντίον του Τελ Αβίβ, παρά στόχευσε όλη τη ζώνη του Περσικού Κόλπου, έπληξε το πλήθος των αμερικανικών βάσεων στην περιοχή, έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ και μπλόκαρε τις εξαγωγές, μεταφέροντας κύματα ανησυχίας σε όλο τον πλανήτη.

Οι συνθήκες αποκλεισμού της μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου από την εύφλεκτη ζώνη, που καλύπτει το 20% των διεθνών αναγκών, σόκαραν τις παγκόσμιες αγορές κεφαλαίου και εμπορευμάτων, με αποτέλεσμα να ανυψωθούν οι τιμές των διεθνώς εμπορεύσιμων ενεργειακών αγαθών και να ακολουθήσουν μαζικές ρευστοποιήσεις μετοχών, ιδιαιτέρως στα Χρηματιστήρια της Ασίας και της Ευρώπης.

Οι προγνώσεις

Οι τιμές του πετρελαίου μπρεντ εκτινάχθηκαν σήμερα Δευτέρα 9/3 σε επίπεδα υψηλότερα των 110 δολαρίων και του αμερικανικού κοντά στα 120 δολάρια. Και οι προγνώσεις για την εξέλιξη των διεθνών τιμών του πετρελαίου δεν είναι οι καλύτερες, με τους πιο απαισιόδοξους να προβλέπουν και τα 200 δολάρια, αν οι πολεμικές συγκρούσεις παραταθούν και επεκταθούν. Δεν είναι τυχαίο ότι τις προηγούμενες μέρες παρατηρήθηκαν ουρές στα βενζινάδικα, ακριβώς λόγω των ανησυχιών για εκτόξευση της τιμής των καυσίμων.

Αναλόγως τα άμεσα ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία, όπως οι μετοχές, κατέγραψαν μεγάλες απώλειες στις πρώτες τρεις μέρες της νέας πολεμικής σύγκρουσης. Το Χρηματιστήριο της Αθήνας έχασε αρχικώς όλα τα κέρδη του 2026, η αγορά της Νότιας Κορέας απώλεσε το 12% της κεφαλαιοποίησής της και οι ευρωπαϊκές αγορές υποχώρησαν σημαντικά, υπό το βάρος της σοβαρής διαταραχής των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Μόνο οι αγορές των ΗΠΑ και του Ισραήλ υπήρξαν ανθεκτικές απέναντι στις συνέπειες του νέου πολέμου της Μέσης Ανατολής. Ισως επειδή προεξοφλούν σχετικά γρήγορη νίκη και μικρή διάρκεια των συγκρούσεων.

Επιφυλάξεις

Οι περισσότεροι όμως είναι δύσπιστοι και επιφυλακτικοί για την εξέλιξη των πραγμάτων. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκτιμούν ότι η τρέχουσα διαταραχή, που βγάζει εκτός αγορών το 20% των διεθνώς εμπορεύσιμων ενεργειακών αγαθών, παραπέμπει στις μέρες της πανδημίας της COVID-19, στη διάρκεια της οποίας παρέλυσαν οι εφοδιαστικές αλυσίδες και εκδηλώθηκε έντονο πληθωριστικό κύμα παγκοσμίως.

Η παράλυση των μεταφορών και του εμπορίου στην ενεργειακά πλούσια ζώνη του Περσικού Κολπου ανάγκασε τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να δηλώσει ότι θα προσφέρει ναυτική προστασία στα πετρελαιοφόρα και μαζί θα τα καλύψει ασφαλιστικά, καθώς οι αντασφαλιστικές εταιρείες αρνήθηκαν τις προηγούμενες μέρες να ασφαλίσουν τα πλοία που περνούν τα στενά του Ορμούζ.

Τώρα πόσο ασφαλείς μπορούν να διατηρηθούν οι ναυτικοί δρόμοι σε μια εξαιρετικά εύφλεκτη ζώνη είναι άλλης τάξεως θέμα. Ιδιαιτέρως ως προς μακροχρόνιες συνέπειες και επιπτώσεις στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Ελληνική ναυτιλιακή εταιρεία τις προηγούμενες μέρες συμφώνησε μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο σε λιμάνι της Νότιας Κορέας με ημερήσια ναύλα της τάξης των 500.000 δολαρίων! Το κόστος μεταφοράς στην περίπτωση αυτή εκτοξεύεται σε περίπου 13 δολάρια ανά βαρέλι!

Το Χρηματιστήριο

Ωστόσο την περασμένη Τετάρτη οι αγορές μετοχών, υπό την επίδραση διεθνών εκτιμήσεων ότι το Ιράν δεν θα αντέξει επί μακρόν, αντέδρασαν δυναμικά. Το Χρηματιστήριο Αθηνών ανέκαμψε καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών της Δευτέρας και της Τρίτης και πλέον οι αγορές χρήματος και κεφαλαίου δείχνουν να συντονίζονται με την προοπτική ελέγχου και μεταβολής των συνθηκών στην ευρύτερη ζώνη της Μέσης Αναστολής.

Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι κατέχουν πλέον τον ουρανό του Ιράν, στοχεύουν συστηματικά και οργανωμένα τις βάσεις εκτόξευσης των βαλλιστικών πυραύλων, όσο περνούν οι μέρες οι επιθετικές δυνατότητες του θεοκρατικού καθεστώτος θα βαίνουν μειούμενες και εξαντλούμενες και πλέον εμφανίζονται απόλυτα σίγουροι ότι θα επικρατήσουν στον πόλεμο, υποσχόμενοι ότι μεταπολεμικά οι συνθήκες θα αλλάξουν πραγματικά και θα δημιουργήσουν περιβάλλον ασφαλούς προόδου και ανάπτυξης σε ολόκληρη την περιοχή.

Παρά ταύτα, οι προηγούμενες πολεμικές εμπειρίες στην ευρύτερη ζώνη της Μέσης Ανατολής δεν είναι και οι καλύτερες. Ανάλογη διαχείριση αντίστοιχων κρίσεων στο Ιράκ, στη Συρία και στο Αφγανιστάν δεν απέδωσαν τα προσδοκώμενα. Αντιθέτως οδήγησαν σε κρίσεις διαρκείας. Τούτων δοθέντων, η ανησυχία δεν εκλείπει, διατηρείται έντονη, παρά τις διαβεβαιώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Θα αφήσει σημάδια

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γ. Στουρνάρας ερωτηθείς σχετικά δήλωσε στο «Βήμα της Κυριακής» ότι «όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια των πολεμικών συγκρούσεων και το εύρος της διαταραχής που μπορεί να προκαλέσει ενδεχόμενη παράταση του πολέμου». Ο ίδιος και οι ευρωπαϊκές νομισματικές αρχές εκτιμούν ότι επί του παρόντος τα υπάρχοντα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου προσφέρουν σχετική ασφάλεια, γεγονός που επιτρέπει σημαντική απόσταση από τις απαισιόδοξες προβλέψεις και τις ακραίες τιμές.

Ομως δεν κρύβει πως αν ο πόλεμος διαρκέσει περισσότερο από έναν μήνα η διαταραχή θα αφήσει έντονα σημάδια στο σώμα της παγκόσμιας οικονομίας. Στην παρούσα φάση τόσο εκείνος όσο και οι περισσότεροι των συναδέλφων του στις ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες εκτιμούν ότι δεν χρειάζονται επί του παρόντος παρεμβάσεις στη νομισματική πολιτική. Ο πληθωρισμός στην Ευρώπη παραμένει κάτω του 2% και ως εκ τούτου δεν προβλέπεται αύξηση των επιτοκίων στην παρούσα φάση.

Περιττό να σημειώσουμε ότι στις παρούσες αβέβαιες συνθήκες ουδείς αναμένει μείωση επιτοκίων. Αντιστοίχως δεν προβλέπονται στην παρούσα φάση αλλαγές στις προβλέψεις του Συμφώνου Σταθερότητας. Οι κυβερνήσεις δηλαδή θα είναι αναγκασμένες να κινηθούν εντός των προβλέψεων και του αυστηρού πλαισίου ελέγχου των δημόσιων δαπανών.

Ανησυχία

Στο ελληνικό υπουργείο Οικονομικών παρακολουθούν με δέουσα ανησυχία τις εξελίξεις στην εμπόλεμη ζώνη, αν και πιστεύουν ότι η Ελλάδα είναι ασφαλής και δεν θα επηρεαστεί αρνητικά. Αντιθέτως εκτιμούν ότι οι επικρατούσες ανασφάλειες στη ζώνη του Περσικού Κόλπου θα μπορούσαν να μεταφέρουν τουριστικό και επενδυτικό ενδιαφέρον στη χώρα μας. Ορισμένοι υπενθυμίζουν τη μαζική μετακίνηση επιχειρηματιών από τον Λίβανο στις αρχές της δεκαετίας του 80, μετά τον εμφύλιο πόλεμο που επικράτησε τότε εκεί.

Ωστόσο η Κύπρος μετά τις πρώτες επιθέσεις της Χεζμπολάχ εναντίον των βρετανικών βάσεων στο νησί καταγράφει ακυρώσεις ταξιδιών και αναμένει υποχώρηση του τουριστικού ρεύματος. Για να μην αναφερθούμε στις συνέπειες που αντιμετωπίζουν οι πλούσιες και ασφαλείς μέχρι πρότινος χώρες του Κόλπου, όπως το Ντουμπάι και το Αμπου Ντάμπι.

Ολα λοιπόν θα κριθούν από τη διάρκεια του πολέμου και τις διαδικασίες ειρήνευσης που θα ακολουθήσουν το τέλος του. Μέχρι τότε όμως όλα παραμένουν επισφαλή και αβέβαια και για τη χώρα μας.