Η ελληνική Δεξιά επί δεκαετίες οικοδόμησε ένα πολιτικό αφήγημα με λέξεις βαριές:
«ευθύνη», «νοικοκύρεμα», «θεσμοί», «εντιμότητα».
Ένα αφήγημα που δεν ήταν απλώς πολιτικό εργαλείο, αλλά ηθικό άλλοθι εξουσίας.
Η αλήθεια, όμως, είναι πιο σκληρή:αυτές οι αρχές δεν υπηρέτησαν ποτέ πραγματικά στην πράξη.
Από τις πιο παλιές περιόδους μέχρι και σήμερα, η διακυβέρνηση της Δεξιάς συνοδεύτηκε:
- από σκάνδαλα
- από πελατειακές σχέσεις
- από διαπλοκή με οικονομικά κέντρα
Απλώς, άλλοτε καλύπτονταν καλύτερα.Άλλοτε υπήρχε ένα μέτρο.
Και άλλοτε υπήρχε τουλάχιστον η επίγνωση ότι πρέπει να κρατηθούν κάποια προσχήματα.
Η διαφορά σήμερα: καμία ντροπή, καμία συγκράτηση
Η διακυβέρνηση του Κυριάκος Μητσοτάκης δεν εφηύρε τη διαπλοκή.
Ούτε τα σκάνδαλα.Αυτό που έκανε είναι κάτι χειρότερο:τα κανονικοποίησε.
Στην περίοδο αυτή:
- η εξουσία συγκεντρώθηκε όσο ποτέ
- οι μηχανισμοί ελέγχου αποδυναμώθηκαν
- η λογοδοσία μετατράπηκε σε διαδικαστικό εμπόδιο
Και το πιο ανησυχητικό:η αίσθηση ότι «όλα επιτρέπονται» έγινε σχεδόν πολιτική γραμμή.
Predator, Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ: η υπέρβαση κάθε ορίου
Η υπόθεση των παρακολουθήσεων με το Predator δεν ήταν μια «παρέκκλιση».
Ήταν η αποκάλυψη ενός τρόπου λειτουργίας της εξουσίας.
Η τραγωδία των Τεμπών δεν ήταν ένα «ατύχημα».Ήταν το αποτέλεσμα ενός κράτους που λειτουργεί με όρους εγκατάλειψης και ευθύνης χωρίς αντίκρισμα.
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι μια «δικογραφία».
Είναι η εικόνα ενός συστήματος που διαχειρίζεται πόρους με όρους που γεννούν εύλογες σκιές.
Και όταν όλα αυτά συνδέονται, δεν μιλάμε για μεμονωμένα περιστατικά.
Μιλάμε για μοντέλο διακυβέρνησης.
Η Δεξιά που ποτέ δεν ήταν αυτό που έλεγε
Ας είμαστε ειλικρινείς:
Η Δεξιά στην Ελλάδα ποτέ δεν υπήρξε η παράταξη της απόλυτης εντιμότητας που διακήρυσσε.
Πάντα υπήρχαν:
- μηχανισμοί εξουσίας
- εξαρτήσεις
- «δουλειές» στο παρασκήνιο
Αλλά υπήρχε και κάτι άλλο:ένα όριο.
Μια ανάγκη να διατηρείται τουλάχιστον η εικόνα.
Σήμερα, αυτό το όριο έχει εξαφανιστεί.
Όπου υπάρχει χρήμα, υπάρχει και σκιά
Το μοτίβο είναι επαναλαμβανόμενο και αποκαλυπτικό:
Όπου υπάρχουν:
- ευρωπαϊκά κονδύλια
- δημόσιο χρήμα
- κρατικές αναθέσεις
εμφανίζεται ένα σύστημα που:
- λειτουργεί επιλεκτικά
- εξυπηρετεί ημετέρους
- αποφεύγει τη διαφάνεια
Και αυτή η εικόνα δεν είναι πλέον ψίθυρος.
Είναι κοινή αντίληψη στην κοινωνία.
Η διαπλοκή ως κανονικότητα σε όλο το φάσμα της εξουσίας
Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ανησυχητική διάσταση:
Δεν πρόκειται μόνο για την κεντρική εξουσία.
Πρόκειται για μια νοοτροπία που έχει ποτίσει βαθιά:
- τη λειτουργία της διοίκησης
- τις πρακτικές της αυτοδιοίκησης
- τη συμπεριφορά ενός μεγάλου μέρους του «δεξιού προσωπικού» της χώρας
Σε δήμους και περιφέρειες, σε δημάρχους και περιφερειάρχες,
διαμορφώνεται ένα μοντέλο που αναπαράγει:
- πελατειακές σχέσεις
- εξαρτήσεις
- διαχείριση πόρων με πολιτικά και όχι θεσμικά κριτήρια
Δεν είναι εξαίρεση.
Είναι δομικό χαρακτηριστικό.
Και αυτό είναι που κάνει το πρόβλημα βαθύτερο και πιο ανθεκτικό.
Η ηθική κατάρρευση που δεν κρύβεται
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την κυβέρνηση δεν είναι τα σκάνδαλα αυτά καθαυτά.
Είναι ότι:δεν προκαλούν πλέον καμία εσωτερική αντίδραση.
Καμία ουσιαστική αυτοκριτική.
Καμία πραγματική ανάληψη ευθύνης.
Καμία αίσθηση ότι «ξεπεράστηκε ένα όριο».
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η διαφορά:Δεν έχουμε απλώς μια κυβέρνηση που φθείρεται.
Έχουμε μια εξουσία που έχει χάσει κάθε σχέση με την έννοια της πολιτικής ηθικής.
Από την υποκρισία στην πλήρη απογύμνωση
Η ελληνική Δεξιά μπορεί να μην υπηρέτησε ποτέ πλήρως τις αρχές που διακήρυττε.
Όμως σήμερα, για πρώτη φορά,δεν προσπαθεί καν να τις υπηρετήσει.
Και αυτό είναι που κάνει τη σημερινή συγκυρία διαφορετική.
Γιατί δεν πρόκειται απλώς για αντίφαση λόγων και πράξεων.
Πρόκειται για πλήρη απογύμνωση.
Όταν ξεπερνάς τον ίδιο σου τον εαυτό
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν είναι απλώς συνέχεια μιας προβληματικής παράδοσης.
Είναι η υπέρβασή της προς το χειρότερο.
Γιατί:
- η διαπλοκή έγινε πιο απροκάλυπτη
- η εξουσία πιο συγκεντρωτική
- η λογοδοσία σχεδόν ανύπαρκτη
Και έτσι, η παράταξη που επί χρόνια επικαλούνταν την «ηθική υπεροχή»,
σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπη με το ακριβώς αντίθετο:την πλήρη απώλεια κάθε ηθικής νομιμοποίησης.
Η στιγμή της κρίσης
Η πολιτική δεν συγχωρεί εύκολα την υποκρισία.
Και δεν συγχωρεί ποτέ την αλαζονεία.
Όταν μια εξουσία πείσει την κοινωνία ότι λειτουργεί χωρίς όρια,
τότε η αντίδραση δεν είναι άμεση αλλά είναι βέβαιη.
Και τότε, η πτώση δεν είναι απλώς εκλογική.
Είναι πολιτική και ηθική ταυτόχρονα.
Πασχάλης Θ. Τόσιος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου