Οι εξελίξεις στον Λίβανο έφεραν στο προσκήνιο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει o Ντόναλντ Τραμπ να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση τον πόλεμο με το Ιράν, καθώς η απειλή ισραηλινών πληγμάτων κατά της Χεζμπολάχ στη Βηρυτό, καθώς και οι επιθέσεις λιβανέζικων πολιτοφυλακών κατά του Ισραήλ προκάλεσαν νέα ένταση στην περιοχή.
Η αιφνίδια κλιμάκωση ανάγκασε τον Αμερικανό πρόεδρο να προχωρήσει σε επείγουσες διπλωματικές παρεμβάσεις, επιδιώκοντας να αποτρέψει μια νέα ανάφλεξη που θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις συνομιλίες με την Τεχεράνη και να επιβαρύνει περαιτέρω τη διεθνή οικονομία.
Παρά τις προσπάθειες της Ουάσιγκτον να διαχωρίσει το «μέτωπο» του Λιβάνου από τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, η Τεχεράνη θεωρεί ότι οι δύο υποθέσεις είναι άρρηκτα συνδεδεμένες, γεγονός που αναδεικνύει τις βαθιές γεωπολιτικές αντιθέσεις που εξακολουθούν να δυσχεραίνουν κάθε προσπάθεια διπλωματικής διευθέτησης στη Μέση Ανατολή.
Η οργή Τραμπ και η παρέμβαση προς Νετανιάχου
Σύμφωνα με το CNNi, ο Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα εκνευρισμένος από τις εξελίξεις, καθώς η σύγκρουση που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο έχει πλέον παραταθεί μέχρι τον Ιούνιο, διαψεύδοντας τις προσδοκίες του για μια γρήγορη και ξεκάθαρη κατάληξη.
«Πραγματικά δεν με νοιάζει. Δεν θα μπορούσα να νοιάζομαι λιγότερο», δήλωσε στο CNBC όταν ρωτήθηκε για τον ισχυρισμό του Ιράν ότι ανέστειλε τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ εξαιτίας όσων θεωρεί παραβιάσεις της εκεχειρίας στον Λίβανο από το Ισραήλ. Όπως είπε, οι συνομιλίες έχουν γίνει «πολύ βαρετές».
Παρά τις δηλώσεις του, ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε σε επείγουσες διπλωματικές κινήσεις. Επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε μια συνομιλία που, σύμφωνα με πληροφορίες, εξελίχθηκε σε έντονη αντιπαράθεση, με τον Τραμπ να εκφράζει με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα τη διαφωνία του με τα σχεδιαζόμενα πλήγματα στον Λίβανο.
Παράλληλα, συνομίλησε με τη Χεζμπολάχ μέσω προσώπων που χαρακτήρισε ως «υψηλά ιστάμενους» εκπροσώπους. Στη συνέχεια ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να σταματήσουν τις επιθέσεις, ενώ οι συνομιλίες με το Ιράν συνεχίζονται με «ταχύτατους ρυθμούς».
Η πρεσβεία του Λιβάνου στην Ουάσιγκτον ανακοίνωσε αργότερα ότι η Χεζμπολάχ επιβεβαίωσε πως θα απόσχει από επιθέσεις κατά του Ισραήλ, εφόσον το Ισραήλ σταματήσει τα πλήγματα στη Βηρυτό. Από την πλευρά του, το Ισραήλ ξεκαθάρισε ότι θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο, αφήνοντας ωστόσο να εννοηθεί ότι δεν προτίθεται, τουλάχιστον επί του παρόντος, να επεκτείνει τις επιχειρήσεις του στην πρωτεύουσα.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Ντόναλντ Τραμπ
AP Photo/Alex BrandonΗ παρέμβαση του Τραμπ φαίνεται πως διατήρησε ζωντανή την προσπάθεια για συμφωνία με το Ιράν και, κατ’ επέκταση, τις προσδοκίες για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Παράλληλα, έστειλε μήνυμα στην Τεχεράνη ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει επιρροή επί της ισραηλινής ηγεσίας, στοιχείο που θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμο για την προοπτική μιας ενδεχόμενης αμερικανοϊρανικής συμφωνίας την οποία το Ισραήλ ενδέχεται να αντιμετωπίσει με επιφυλάξεις.
Ο Αλί Φατολάχ-Νετζάντ, ιδρυτής και διευθυντής του Center for Middle East and Global Order, δήλωσε στο CNNi ότι η συγκεκριμένη επικοινωνία «δείχνει το είδος των σχέσεων ισχύος που υπάρχουν μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ».
Αργότερα, ο Τραμπ δήλωσε στο ABC ότι «υπήρξε ένα μικρό πρόβλημα σήμερα, αλλά το διόρθωσα πολύ γρήγορα, όπως πιθανότατα διαπιστώσατε».
Ωστόσο, η ιστορία της Μέσης Ανατολής δείχνει ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις σπάνια δίνουν μόνιμες λύσεις. Τα αντικρουόμενα συμφέροντα περιφερειακών δυνάμεων όπως το Ισραήλ και το Ιράν, αλλά και η βαθιά δυσπιστία που χαρακτηρίζει τις μεταξύ τους σχέσεις, εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια σε κάθε διπλωματική πρωτοβουλία.
Γιατί ο Λίβανος αποτελεί κρίσιμο «μέτωπο»
Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί οι εξελίξεις στον Λίβανο μπορούν να επηρεάσουν τόσο άμεσα τις συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Ο Λίβανος βρίσκεται περίπου 1.600 χιλιόμετρα βορειοδυτικά των Στενών του Ορμούζ, της στρατηγικής θαλάσσιας οδού που αποτελεί βασικό πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας και την οποία το Ιράν ουσιαστικά έκλεισε με την έναρξη του πολέμου.
Ένας άνδρας σε μοτοσικλέτα κρατά σημαία της Χεζμπολάχ με τη φωτογραφία του ηγέτη της, Ναΐμ Κασέμ ενώ περνάει μπροστά από πινακίδα με την εικόνα του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, στη Νταχίγιε, στα νότια προάστια της Βηρυτού, την Παρασκευή 17 Απριλίου 2026
AP Photo/Bilal HusseinΗ κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι οι εξελίξεις στον Λίβανο αποτελούν ξεχωριστό ζήτημα από τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και τους πυραύλους του Ιράν. Η Τεχεράνη, ωστόσο, αντιμετωπίζει τα δύο μέτωπα ως αλληλένδετα.
Ο Λίβανος αποτελεί εδώ και δεκαετίες βασικό πεδίο δράσης των φιλοϊρανικών δυνάμεων που ασκούν πίεση στο Ισραήλ. Η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει τη Χεζμπολάχ ως υπολογίσιμη δύναμη, ύστερα από χρόνια οικονομικής και στρατιωτικής στήριξης από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης.
Παρά τη σημαντική αποδυνάμωσή της εξαιτίας των συνεχών ισραηλινών επιχειρήσεων των τελευταίων ετών, η σιιτική οργάνωση εξακολουθεί να αποτελεί κομβικό στοιχείο της περιφερειακής στρατηγικής του Ιράν και σημαντικό εργαλείο άσκησης πίεσης προς το Ισραήλ.
Σε αντίθεση με την Ουάσιγκτον, η Τεχεράνη δεν διαχωρίζει τα αμερικανικά από τα ισραηλινά συμφέροντα, ιδιαίτερα μετά τους κοινούς βομβαρδισμούς που σηματοδότησαν την έναρξη του πολέμου και οδήγησαν στον θάνατο του πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.
«Το Ιράν θέλει απεγνωσμένα να διατηρήσει όσα οικοδόμησε στον Λίβανο τα τελευταία τεσσεράμισι δεκαετίες», δήλωσε στο CNNi ο αναλυτής της περιοχής Ρόνι Σατάχ, παρουσιαστής του podcast «The Beirut Banyan».
Οι διαφορετικές προτεραιότητες ΗΠΑ και Ισραήλ
Παρότι ο Τραμπ κατάφερε να αποτρέψει μια άμεση κλιμάκωση τη Δευτέρα, δεν φαίνεται να έχει μεταβάλει τις πάγιες στρατηγικές επιδιώξεις του Ισραήλ.
Το Ισραήλ θεωρεί τη Χεζμπολάχ τρομοκρατική οργάνωση και άμεση απειλή για την εθνική του ασφάλεια. Ζητεί τον πλήρη αφοπλισμό της και θεωρεί υπεύθυνη τη λιβανέζικη κυβέρνηση για την υλοποίηση αυτού του στόχου.
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν, ωστόσο, ότι η αδύναμη και κατακερματισμένη πολιτικά κυβέρνηση του Λιβάνου δεν διαθέτει τα μέσα για να επιβάλει μια τέτοια λύση.
Οι λιβανέζικες αρχές υποστηρίζουν τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, αλλά επιμένουν ότι αυτός θα πρέπει να ενταχθεί σε μια συνολική πολιτική διευθέτηση, η οποία πιθανότατα θα απαιτήσει μακρές διαπραγματεύσεις με τη συμμετοχή περιφερειακών δυνάμεων.
Μέχρι τότε, το Ισραήλ αναμένεται να συνεχίσει τις επιχειρήσεις με στόχο τον περιορισμό της ισχύος της οργάνωσης, γεγονός που διατηρεί τον κίνδυνο νέων κρίσεων και ενδεχόμενης αποσταθεροποίησης των συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει και τη διαφορετική προσέγγιση των δύο συμμάχων. Για το Ισραήλ, η διασφάλιση της εθνικής ασφάλειας αποτελεί μια διαρκή διαδικασία που μπορεί να απαιτεί επαναλαμβανόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Αντίθετα, ο Τραμπ αναζητά μια συνολική συμφωνία που θα του επιτρέψει να απεμπλακεί από την περιοχή.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει επίγνωση του κινδύνου. Πρόσφατα φιλοξένησε στην Ουάσιγκτον συνομιλίες μεταξύ Ισραηλινών και Λιβανέζων αξιωματούχων, οι οποίες κατέγραψαν περιορισμένη πρόοδο ως προς την επέκταση της εκεχειρίας στα σύνορα των δύο χωρών, πριν ξεπεραστούν από τις εξελίξεις.
Αβέβαιο το μέλλον για τις συνομιλίες
Ο Λίβανος εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο ανταγωνισμών μεταξύ περιφερειακών δυνάμεων όπως το Ισραήλ, το Ιράν, η Συρία και παλαιστινιακές οργανώσεις, ενώ συνεχίζει να αντιμετωπίζει τις συνέπειες του εμφυλίου πολέμου και της ισραηλινής εισβολής του 1982.
Παρότι ο Τραμπ παρενέβη για να αποτρέψει μια νέα κρίση, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι διαθέτει την πολιτική ισχύ ή τη βούληση να προωθήσει μια συνολική και μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία στον Λίβανο.
Την ίδια ώρα, η αδιαλλαξία της Τεχεράνης εξακολουθεί να δυσκολεύει την πορεία των διαπραγματεύσεων. Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ ότι «το Ιράν θέλει πραγματικά να κάνει συμφωνία», η στάση της ιρανικής ηγεσίας δείχνει ότι θεωρεί πως μπορεί να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος.
Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να έχουν λόγους να επιδιώκουν τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Οι υψηλές τιμές των καυσίμων προκαλούν πολιτικό κόστος στον Αμερικανό πρόεδρο, ενώ το Ιράν υφίσταται σημαντικές πιέσεις από τον αμερικανικό αποκλεισμό πλοίων και λιμανιών.
Παρ’ όλα αυτά, το βασικό αδιέξοδο παραμένει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, ενώ η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμά της να εμπλουτίζει ουράνιο.
Ιρανοί σε τελετή στην μνήμη των νεκρών του πολέμου κρατούν σημαίες της χώρας και φωτογραφία των ηγετών τους
(AP Photo/Vahid Salemi)Παράλληλα, αν και οι αμερικανικές επιθέσεις ενδέχεται να κατέστρεψαν πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας πέρυσι, τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εξακολουθούν να βρίσκονται εντός του Ιράν.
Η κατάπαυση του πυρός μεταξύ των δύο χωρών παραμένει σε ισχύ, αλλά δοκιμάζεται συνεχώς. Αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν το Σαββατοκύριακο ιρανικά ραντάρ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ενώ η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι έπληξε αμερικανική αεροπορική βάση.
Μέσα σε αυτό το εύθραυστο περιβάλλον, το μέτωπο του Λιβάνου εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που μπορούν να εκτροχιάσουν τη διπλωματική προσπάθεια.
Ο Τραμπ μπορεί να περιόρισε προσωρινά την ένταση τη Δευτέρα. Οι εξελίξεις, όμως, υπενθύμισαν για ακόμη μία φορά ότι οι αμερικανικές παρεμβάσεις στη Μέση Ανατολή είναι συχνά πολύ πιο εύκολο να ξεκινήσουν απ’ ό,τι να τερματιστούν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου