Τι αλλάζει σε 35 μήνες με την Ασπίδα του Αχιλλέα

 

Η υπογραφή της ιστορικής συμφωνίας για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη δομική αναδιάρθρωση της ελληνικής αεράμυνας εδώ και δεκαετίες. Μέσα στους επόμενους 35 μήνες, το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος θωρακίζονται με ένα απόλυτα διασυνδεδεμένο, πολυεπίπεδο αντιαεροπορικό και αντιπυραυλικό πλέγμα.

Του Χρήστου Μαζανίτη

Ο σχεδιασμός της στρατιωτικής ηγεσίας και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας δεν αφήνει περιθώρια για καθυστερήσεις. Το χρονοδιάγραμμα των 35 μηνών είναι αυστηρά καθορισμένο και χωρισμένο σε συγκεκριμένες φάσεις παράδοσης, επιχειρησιακής ένταξης και πλήρους ενσωμάτωσης των νέων συστημάτων στο εθνικό σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου (C4I).

Η επιλογή του συγκεκριμένου χρονικού ορίζοντα δεν είναι τυχαία. Με την ολοκλήρωσή του, η Ελλάδα θα διαθέτει ένα ολοκληρωμένο «τείχος» προστασίας, το οποίο θα εκτείνεται από τον Έβρο και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου μέχρι το σύμπλεγμα του Καστελλόριζου και την Κρήτη. Η ταχύτητα με την οποία θα υλοποιηθεί το πρόγραμμα εξασφαλίζει ότι το επιχειρησιακό κενό που θα μπορούσε να δημιουργηθεί από την απόσυρση παλαιότερων συστημάτων θα καλυφθεί άμεσα, χωρίς να υπάρξει ούτε ένα λεπτό αδυναμίας στην αμυντική διάταξη της χώρας.

Τι καινούριο φέρνουν τα ισραηλινά συστήματα

Η ραχοκοκαλιά της «Ασπίδας του Αχιλλέα» βασίζεται στην προηγμένη ισραηλινή τεχνολογία, η οποία έχει δοκιμαστεί κάτω από τις πλέον απαιτητικές συνθήκες αληθινού πολέμου. Το νέο αυτό πλέγμα δεν αποτελείται απλώς από μεμονωμένες συστοιχίες πυραύλων, αλλά από ένα ολιστικό οικοσύστημα αεράμυνας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η ικανότητα ταυτόχρονης αντιμετώπισης πολλαπλών απειλών σε διαφορετικά υψόμετρα και αποστάσεις. Τα ισραηλινά συστήματα εισάγουν στην ελληνική αεράμυνα τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης για την ταχεία αναγνώριση και ιεράρχηση στόχων, ραντάρ τεχνολογίας AESA με δυνατότητα εντοπισμού στόχων πολύ χαμηλού ίχνους (stealth), καθώς και πυραύλους αναχαίτισης. Το σημαντικότερο πλεονέκτημα είναι η δυνατότητα «δικτυοκεντρικού πολέμου»: όλα τα συστήματα επικοινωνούν σε πραγματικό χρόνο μεταξύ τους, αλλά και με τις νέες φρεγάτες FDI (Belharra), τα μαχητικά Rafale και τα F-35 που θα ενταχθούν στο οπλοστάσιο της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η απορωσοποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων

Για να ανοίξει ο δρόμος για τη νέα εποχή, η Πολεμική Αεροπορία και ο Στρατός Ξηράς ετοιμάζονται να αποχαιρετήσουν συστήματα που πρόσφεραν πολύτιμες υπηρεσίες για δεκαετίες, αλλά πλέον έχουν φτάσει στα επιχειρησιακά και τεχνολογικά τους όρια.

Πρώτον, οι ρωσικής προέλευσης πυραυλικοί σχηματισμοί S-300 PMU-1, που κάλυπταν την περιοχή της Κρήτης και της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, αποσύρονται οριστικά. Παρά το μεγάλο βεληνεκές τους, η έλλειψη ανταλλακτικών, η αδυναμία αναβάθμισής τους λόγω των διεθνών κυρώσεων στη Ρωσία και η παντελής έλλειψη συμβατότητας με τα νατοϊκά συστήματα επικοινωνιών κατέστησαν την αντικατάστασή τους επιτακτική ανάγκη.

Δεύτερον, τα αντιαεροπορικά συστήματα TOR M-1 και OSA-AKM, επίσης ρωσικής κατασκευής, τα οποία προστάτευαν τις μονάδες του Στρατού Ξηράς και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, οδεύουν προς απόσυρση. Αν και υπήρξαν εξαιρετικά αξιόπιστα για την εποχή τους στην αντιμετώπιση χαμηλά ιπτάμενων στόχων, η σύγχρονη απειλή των drones και των περιπλανώμενων πυρομαχικών (kamikaze drones) ξεπερνά τις δυνατότητες των παρωχημένων ραντάρ τους.

Τέλος, το γαλλικό σύστημα Crotale NG, που υπηρέτησε πιστά στην τακτική αεράμυνα σημείου, παραδίδει τη σκυτάλη. Τα Crotale, αν και γαλλικής τεχνολογίας, αντιμετωπίζουν πλέον προβλήματα παλαιότητας και περιορισμένου αριθμού ταυτόχρονων εμπλοκών, σε σύγκριση με τους νέους ισραηλινούς σταθμούς που μπορούν να αντιμετωπίσουν κορεσμό επιθέσεων.

Πώς εξουδετερώνεται κάθε τουρκική απειλή

Η αρχιτεκτονική της «Ασπίδας του Αχιλλέα» σχεδιάστηκε με γνώμονα την πλήρη εξουδετέρωση του τουρκικού δόγματος αεροπορικής και πυραυλικής ισχύος. Η Άγκυρα έχει επενδύσει συστηματικά τα τελευταία χρόνια στην παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών (Bayraktar TB2, Akinci, Anka), βαλλιστικών πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς (Tayfun, Bora), καθώς και πυραύλων cruise (SOM, Atmaca).

Με τη νέα αντιαεροπορική δομή, η τουρκική τακτική του «κορεσμού» (saturation attack) καθίσταται ανενεργή. Τα νέα ισραηλινά συστήματα δημιουργούν μια αδιάσπαστη, πολυεπίπεδη ομπρέλα:

• Στο ανώτατο επίπεδο: Εξουδετερώνονται βαλλιστικοί πύραυλοι και στόχοι σε πολύ μεγάλα υψόμετρα, πολύ πριν πλησιάσουν τον ελληνικό εναέριο χώρο.
• Στο μεσαίο επίπεδο: Αναχαιτίζονται μαχητικά αεροσκάφη, κατευθυνόμενες βόμβες και πύραυλοι cruise.
• Στο κατώτερο επίπεδο (C-UAV/SHORAD): Δημιουργείται ένα «πλέγμα εξόντωσης» για τα τουρκικά drones και τα περιπλανώμενα πυρομαχικά, χρησιμοποιώντας τόσο πυραυλικά συστήματα όσο και προηγμένα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και παρεμβολών (anti-drone jammers).

Έτσι, η τουρκική Αεροπορία και το πυραυλικό της πυροβολικό χάνουν το στοιχείο του αιφνιδιασμού και τη δυνατότητα να πλήξουν κρίσιμες υποδομές, ναυτικές μονάδες ή νησιωτικές φρουρές.

Η νευρικότητα των τουρκικών ΜΜΕ

Η είδηση της οριστικοποίησης της συμφωνίας και η έναρξη της αντίστροφης μέτρησης των 35 μηνών προκάλεσαν έντονο εκνευρισμό και νευρικότητα στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία παρακολουθούν στενά τις κινήσεις της Αθήνας.

Ενδεικτικό είναι το δημοσίευμα της εφημερίδας Hürriyet, που σε ανάλυσή της σημειώνει: «Η Αθήνα επιχειρεί να αλλάξει τις ισορροπίες στο Αιγαίο φέρνοντας ισραηλινή τεχνολογία στα σύνορά μας. Η λεγόμενη ‘Ασπίδα του Αχιλλέα’ δεν είναι ένα απλό αμυντικό σύστημα, αλλά μια προσπάθεια αποκλεισμού της τουρκικής αεροπορίας και των εγχώριων μη επανδρωμένων αεροσκαφών μας από την Ανατολική Μεσόγειο».

Στο ίδιο μήκος κύματος, το δίκτυο TRT Haber ανέφερε σε ρεπορτάζ του: «Η στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ περνά σε επικίνδυνο στάδιο. Η εγκατάσταση αντιαεροπορικών συστημάτων τελευταίας γενιάς στα ελληνικά νησιά συνιστά ευθεία απειλή για την ασφάλεια της Τουρκίας και παραβιάζει το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης, δημιουργώντας έναν επικίνδυνο αντισχηματισμό απέναντι στην εθνική μας βιομηχανία».

Τέλος, η εφημερίδα Sabah σχολίασε με επικριτικό τόνο: «Η ελληνική κυβέρνηση δαπανά δισεκατομμύρια ευρώ για να αγοράσει ισραηλινούς πυραύλους, επιδιώκοντας να ακυρώσει την υπεροχή των τουρκικών UAVs. Ωστόσο, η Άγκυρα διαθέτει τις απαντήσεις και δεν πρόκειται να επιτρέψει τη δημιουργία τετελεσμένων στον εναέριο χώρο της Γαλάζιας Πατρίδας».

Η νευρικότητα της τουρκικής πλευράς επιβεβαιώνει με τον πιο σαφή τρόπο ότι η επιλογή της ελλαδικής στρατιωτικής ηγεσίας να χτίσει την «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη απάντηση στις προκλήσεις της εποχής. Σε 35 μήνες, η εικόνα στον αέρα του Αιγαίου θα είναι τελείως διαφορετική.