Η εισαγωγή του μαθήματος της Ηθικής στα σχολεία ανοίγει μια νέα συζήτηση γύρω από τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές προσεγγίζουν ζητήματα αξιών, θρησκείας και κοινωνικής συνύπαρξης. Τι πιστεύουν όμως οι ίδιοι οι μαθητές για τη νέα αυτή πραγματικότητα; Πώς βλέπουν τα Θρησκευτικά, τι περιμένουν από το μάθημα της Ηθικής και τι θα επέλεγαν εφόσον είχαν τη δυνατότητα;
Η «Ηθική» απευθύνεται στους μαθητές που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά και από τη φετινή σχολική χρονιά έρχεται να καλύψει τον διδακτικό χρόνο που μέχρι σήμερα παρέμενε ουσιαστικά ανεκμετάλλευτος. Διδάσκεται από τη Γ’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Λυκείου και αποτελεί ένα μάθημα που προσεγγίζει ζητήματα αξιών, δικαιωμάτων, κοινωνικής συνύπαρξης και σύγχρονων ηθικών διλημμάτων.
Στόχος είναι οι μαθητές να γνωρίσουν διαφορετικές απόψεις, να διαμορφώνουν τη δική τους κρίση και να μπορούν να επιχειρηματολογούν πάνω σε ζητήματα που τους αφορούν ως μέλη της κοινωνίας.
«Τα θρησκευτικά είναι ένα ενδιαφέρον μάθημα, αλλά δεν διδάσκονται με τον σωστό τρόπο», αναφέρει η Δανάη Αρζιμάνογλου μαθήτρια της; Β’ Λυκείου. «Μας κάνει να νιώθουμε ότι είμαστε αναγκασμένοι να πιστεύουμε σε όσα υποστηρίζει η θρησκεία αυτή. Να συμπεριφερόμαστε με συγκεκριμένο τρόπο, να απαγορεύουμε στον εαυτό μας συγκεκριμένα πράγματα, και σίγουρα δεν μας δίνει μια εικόνα για τις υπόλοιπες θρησκείες που υπάρχουν στον κόσμο, έστω και σαν γενική γνώση. Πολλά παιδιά στο σχολείο μου δεν έχουν ιδέα ούτε καν για την ύπαρξη άλλων θρησκειών.
Η Δανάη παρακολουθεί κανονικά το μάθημα των θρησκευτικών, καθώς δεν έχει τη δυνατότητα απαλλαγής. Έχοντας όμως υπάρξει παλαιότερα σε σχολείο στο Βέλγιο, έχει διδαχτεί το μάθημα της Ηθικής. «Είναι πολύ ωφέλιμο για ένα παιδί να ξέρει ότι έχει την επιλογή να παρακολουθήσει όποιο μάθημα θεωρεί ότι έχει περισσότερο ενδιαφέρον, ακόμα και αν πιστεύει σε μια συγκεκριμένη θρησκεία.
Μάλιστα, όπως αναφέρει στο «ΒΗΜΑ», «η ηθική ήταν για τους μαθητές μια αφορμή για να δουν τον κόσμο διαφορετικά, να ακούσουν μια διαφορετική οπτική και να δημιουργήσουν έναν καινούργιο τρόπο σκέψης».
Στο Βέλγιο, το μάθημα αποτελούσε μια αφορμή να αφιερώσει ο καθηγητής χρόνο σε καθημερινά ζητήματα που απασχολούσαν τους μαθητές. «Είχε τύχει όταν για παράδειγμα υπήρχε κάποιος τσακωμός μεταξύ παιδιών, ο καθηγητής να αφιερώσει χρόνο και να δώσει λύση, χρησιμοποιώντας το μάθημα. Δεν γνωρίζω αν θα διδάσκεται με αυτόν ακριβώς τον τρόπο στην Ελλάδα, αλλά η συγκεκριμένη εναλλακτική είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σίγουρα μεγάλη ανταπόκριση από τα παιδιά».
«Το μάθημα δεν πολεμά καμία θρησκεία»
Ποια σχέση μπορεί όμως να έχει η ηθική με τις θρησκείες ανά τον κόσμο; Στο 4ο θεματικό πεδίο εξετάζονται ζητήματα όπως η χριστιανική, εβραϊκή, βουδιστική, μουσουλμανική, κομφουκιανή και ινδουιστική ηθική, αλλά και η θρησκευτική ελευθερία, η ετερότητα και η σχέση θρησκείας και κοινωνίας. Όπως εξηγεί ο Στέλιος Βιρβιδάκης, «η προσέγγιση αυτή δεν μετατρέπει την Ηθική σε μάθημα θρησκευτικής παιδείας, αλλά αξιοποιεί τις διαφορετικές θρησκευτικές παραδόσεις ως πεδίο σύγκρισης και προβληματισμού».
«Στόχος είναι οι μαθητές να γνωρίσουν διαφορετικές αντιλήψεις και να κατανοήσουν την πολυπολιτισμικότητα, χωρίς το μάθημα να προβάλλει ή να απορρίπτει κάποια συγκεκριμένη θρησκευτική ή μη θρησκευτική θέση», αναφέρει στο ΒΗΜΑ.
Πώς όμως θα διδάσκεται το μάθημα της ηθικής;
Η «Ηθική» δεν σχεδιάζεται ως ένα ακόμη μάθημα βασισμένο στην αποστήθιση και την παράδοση της ύλης από τον εκπαιδευτικό. Αντίθετα, το πρόγραμμα σπουδών δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη βιωματική μάθηση, με στόχο οι μαθητές να συμμετέχουν ενεργά, να εκφράζουν τις απόψεις τους και κυρίως να μαθαίνουν να επιχειρηματολογούν απέναντι σε διαφορετικές θέσεις.
Στις προτεινόμενες διδακτικές τεχνικές περιλαμβάνονται παιχνίδια αντιλογίας (debate), με τους μαθητές να καλούνται να υποστηρίξουν αντίθετες απόψεις για ένα ζήτημα, αλλά και παιχνίδια ρόλων, μέσα από τα οποία μπορούν να εξετάσουν ένα θέμα από τη θέση διαφορετικών ανθρώπων ή κοινωνικών ομάδων. Παράλληλα, προβλέπονται μελέτες περίπτωσης και επίλυση προβλημάτων, όπου οι μαθητές αναζητούν οι ίδιοι λύσεις, συνεργάζονται και συζητούν τις διαφορετικές παραμέτρους ενός ζητήματος.
Η μέθοδος project δίνει επίσης τη δυνατότητα στις ομάδες να επιλέγουν θέματα που τις ενδιαφέρουν, να ερευνούν και να παρουσιάζουν τα συμπεράσματά τους. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού μετατοπίζεται έτσι από τον αποκλειστικό «μεταδότη» γνώσεων σε συντονιστή και συνοδοιπόρο της διαδικασίας, με την τελική αυτοαξιολόγηση και τον αναστοχασμό να αποτελούν μέρος της μαθησιακής εμπειρίας.
«Τα θρησκευτικά δεν θα έπρεπε να διδάσκονται στα σχολεία»
Ο Ορφέας Αθανασίου, μαθητής της 1ης λυκείου έχει απαλλαγή από τα θρησκευτικά, αλλά στο σχολείο του είναι ο μοναδικός, με αποτέλεσμα να μην έχει δυνατότητα να παρακολουθήσει το μάθημα της Ηθικής, δεδομένου ότι η σχετική ρύθμιση προβλέπει ότι για τη δημιουργία τμήματος χρειάζονται τουλάχιστον 10 παιδιά. «Φέτος, όπως και στο γυμνάσιο, την ώρα που οι συμμαθητές μου θα κάνουν θρησκευτικά, εγώ θα μεταφέρομαι στο άλλο τμήμα και θα παρακολουθώ το μάθημα που κάνουν σε αυτή την τάξη. Είτε είναι Γλώσσα, είτε μαθηματικά είτε κάποιο άλλο μάθημα«.
Κατά τη γνώμη του «τα θρησκευτικά δεν θα έπρεπε να διδάσκονται στα σχολεία. Αφορούν κάτι πολύ προσωπικό για τον κάθε άνθρωπο και το σχολείο δεν είναι το κατάλληλο μέρος για να το συζητήσεις».
Ο Ορφέας, παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί κάποιο άλλο μάθημα την ώρα που οι συμμαθητές του κάνουν θρησκευτικά, στο δημοτικό χρειάστηκε να παρακολουθήσει κανονικά θρησκευτικά, καθώς δεν υπήρχε εναλλακτική στο σχολείο του. «Θεωρούσα εντελώς ανούσιο το να βρίσκομαι σε μια αίθουσα και να μαθαίνω και να αξιολογούμαι τόσο λεπτομερώς σε κάτι που δεν με ενδιαφέρει. Αν είχα την επιλογή θα ήθελα πολύ να μπορώ να παρακολουθήσω το μάθημα της ηθικής».
«Ο ρόλος του σχολείου δεν είναι να σε πείσει να πιστεύεις»
Ο Παναγιώτης Μοίρας, μαθητής της Β’ Λυκείου μοιράζεται στο «ΒΗΜΑ» ότι «το μάθημα της ηθικής θα έπρεπε να είναι υποχρεωτικό για όλους τους μαθητές», καθώς τον βάζει σε δίλημμα το να επιλέξει ανάμεσα στα θρησκευτικά και την ηθική. «Δεν θεωρώ πως τα θρησκευτικά είναι απαραίτητο να αποκλειστούν από τα ελληνικά σχολεία καθώς υπάρχουν μαθητές που πραγματικά ενδιαφέρονται. Ο ρόλος του σχολείου όμως δεν είναι να σε πείσει να πιστεύεις, αλλά να σου δώσει γνώσεις γύρω από το αντικείμενο», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Στην ερώτηση όσον αφορά το τι θα άλλαζε στο μάθημα των θρησκευτικών αναφέρει πως «είναι απόλυτα σεβαστό για τον κάθε μαθητή να θέλει ή και όχι να παρακολουθήσει θρησκευτικά. Ωστόσο, στις μέρες μας θα ήταν πολύ καλύτερα αν υπήρχε μια πιο ανοιχτή προσέγγιση που να σε φέρνει σε επαφή με τις θρησκευτικές παραδόσεις γενικότερα» σημειώνει ο Παναγιώτης.
Η συζήτηση για τα Θρησκευτικά και την Ηθική φαίνεται πως δεν αφορά μόνο το ποιο μάθημα θα παρακολουθούν οι μαθητές, αλλά και το τι ρόλο θέλουν να έχει το σχολείο στη διαμόρφωση της σκέψης τους. Οι ίδιοι οι μαθητές, μέσα από διαφορετικές αφετηρίες και εμπειρίες, ζητούν περισσότερη γνώση, διάλογο και τη δυνατότητα να έρχονται σε επαφή με διαφορετικές απόψεις. Η εφαρμογή του νέου μαθήματος φέρνει, πάντως, στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ερώτημα: ποια θέση έχουν η θρησκεία, η ηθική και ο διάλογος για αξίες μέσα στο σύγχρονο σχολείο;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου