Περίπου 200 άνθρωποι έχουν τεθεί αρχικά υπό ιατρική παρακολούθηση, ενώ οι ρωσικές αρχές επιμένουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί κρούσμα πανώλης.
Η υπόθεση, ωστόσο, έχει κινητοποιήσει τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τις αμερικανικές υγειονομικές αρχές, κυρίως επειδή η μορφή της πανώλης που προσβάλλει τους πνεύμονες μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Τι ακριβώς έχει συμβεί στη Σιβηρία;
Η υπόθεση ξεκίνησε από τον θάνατο μιας 28χρονης εργαζόμενης στο Ινστιτούτο Ερευνας κατά της Πανώλης του Ιρκούτσκ, στην περιοχή της Σιβηρίας. Η γυναίκα εμφάνισε σοβαρή πνευμονία και κατέληξε, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί οριστική αιτία θανάτου.
Η συγκυρία είναι αυτή που προκάλεσε συναγερμό: η εργαζόμενη βρισκόταν σε ένα ερευνητικό ίδρυμα που μελετά ακριβώς την πανώλη, μεταξύ άλλων ιδιαίτερα επικίνδυνων μικροοργανισμών.
Οι ρωσικές υγειονομικές αρχές, ωστόσο, απορρίπτουν μέχρι στιγμής τη σύνδεση του θανάτου με εργαστηριακή έκθεση. Η Rospotrebnadzor ανακοίνωσε ότι οι εξετάσεις δεν έδειξαν μικροοργανισμούς που να συνδέονται με την επαγγελματική δραστηριότητα της γυναίκας και ότι δεν έχει επιβεβαιωθεί πανώλη σε όσους ήρθαν σε επαφή μαζί της. Περίπου 200 άνθρωποι τέθηκαν αρχικά υπό παρακολούθηση ως προληπτικό μέτρο, ενώ ένα μέρος τους έχει ήδη αφεθεί ελεύθερο από την επιτήρηση.
Η Ρωσία υποστηρίζει επομένως ότι δεν υπάρχει επιβεβαιωμένο ξέσπασμα πανώλης. Οι αντιφατικές πληροφορίες των πρώτων ημερών, όμως, εξηγούν γιατί η υπόθεση απέκτησε διεθνείς διαστάσεις.
Γιατί προκαλεί τόσο μεγάλη ανησυχία η πνευμονία;
Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis. Σήμερα δεν αποτελεί την ασθένεια που υπήρξε στον Μεσαίωνα, όταν η «Μαύρη Πανώλη» αποδεκάτισε πληθυσμούς στην Ευρώπη. Παραμένει όμως υπαρκτή λοιμώδης νόσος, κυρίως σε ορισμένες περιοχές της Αφρικής και της Ασίας, αλλά και σε περιοχές όπου το βακτήριο διατηρείται σε πληθυσμούς άγριων τρωκτικών και ψύλλων.
Υπάρχουν διαφορετικές μορφές της νόσου. Η συχνότερη είναι η βουβωνική πανώλη, η οποία συνδέεται συνήθως με τσίμπημα μολυσμένου ψύλλου και προκαλεί χαρακτηριστικά επώδυνους διογκωμένους λεμφαδένες.
Η σηψαιμική πανώλη προσβάλλει το αίμα και μπορεί να προκαλέσει οργανική ανεπάρκεια. Η πνευμονική πανώλη, όμως, είναι διαφορετική υπόθεση.
Τι είναι η πνευμονική πανώλη;
Είναι η μορφή της πανώλης που προσβάλλει τους πνεύμονες και θεωρείται η σοβαρότερη κλινική μορφή της νόσου.
Μπορεί να εμφανιστεί όταν η Yersinia pestis φτάσει στους πνεύμονες από άλλη μορφή πανώλης, αλλά μπορεί επίσης να προκληθεί όταν κάποιος εισπνεύσει μολυσμένα σταγονίδια από άνθρωπο ή ζώο που πάσχει από πνευμονική πανώλη.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο της σημερινής υπόθεσης: η πνευμονική πανώλη είναι η μόνη μορφή της πανώλης που μπορεί να μεταδοθεί απευθείας από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι μεταδίδεται όπως ένας συνηθισμένος αναπνευστικός ιός. Η μετάδοση συνδέεται κυρίως με στενή επαφή και αναπνευστικά σταγονίδια από ασθενή με πνευμονική πανώλη.
Πόσο γρήγορα εμφανίζονται τα συμπτώματα;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο επικίνδυνα χαρακτηριστικά της νόσου.
Η πνευμονική πανώλη μπορεί να εκδηλωθεί πολύ γρήγορα μετά την έκθεση. Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, έντονη αδυναμία και στη συνέχεια ταχεία εμφάνιση πνευμονίας, δύσπνοια, πόνο στο στήθος και βήχα. Η επώαση μετά την εισπνοή μολυσμένων σταγονιδίων μπορεί να είναι ακόμη και μία ημέρα.
Ακριβώς αυτή η ταχύτητα είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η υποψία πνευμονικής πανώλης αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη αυστηρότητα.
Μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο;
Ναι. Αλλά η απάντηση χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Η μετάδοση δεν γίνεται απλώς επειδή κάποιος βρίσκεται στην ίδια πόλη ή ταξιδεύει στο ίδιο αεροπλάνο. Για τη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο απαιτείται έκθεση σε αναπνευστικά σταγονίδια ασθενούς, συνήθως σε στενή απόσταση. Τα σταγονίδια της Yersinia pestis δεν συμπεριφέρονται όπως τα πολύ μικρά αερομεταφερόμενα σωματίδια ορισμένων άλλων λοιμώξεων που μπορούν να παραμένουν αιωρούμενα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Γι’ αυτό και η παρακολούθηση των στενών επαφών ενός πιθανού περιστατικού είναι τόσο σημαντική.
Γιατί μπήκαν άνθρωποι σε καραντίνα αν δεν έχει επιβεβαιωθεί πανώλη;
Επειδή σε μια τέτοια περίπτωση οι αρχές δεν περιμένουν την τελική διάγνωση για να πάρουν προληπτικά μέτρα.
Η γυναίκα είχε σοβαρή πνευμονία, εργαζόταν σε εργαστήριο υψηλού κινδύνου και υπήρξαν αναφορές για πιθανή εργαστηριακή έκθεση. Μέχρι να αποκλειστεί ένα επικίνδυνο παθογόνο, οι άνθρωποι που μπορεί να είχαν στενή επαφή μαζί της παρακολουθούνται.
Η λογική είναι απλή: αν πρόκειται τελικά για κοινή πνευμονία, τα προληπτικά μέτρα θα αποδειχθούν υπερβολικά· αν όμως πρόκειται για πνευμονική πανώλη, η καθυστέρηση μπορεί να είναι πολύ πιο επικίνδυνη.
Μέχρι τις 6 Οκτωβρίου, πάντως, οι ρωσικές αρχές ανέφεραν ότι δεν έχει διαπιστωθεί πανώλη σε επαφές της γυναίκας.
Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό;
Με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο κίνδυνος θεωρείται χαμηλός.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας βρίσκεται σε επαφή με τις ρωσικές αρχές για να επιβεβαιώσει τι ακριβώς συνέβη, ποιες εξετάσεις πραγματοποιούνται και αν υπάρχει οποιαδήποτε διεθνής διάσταση για τη δημόσια υγεία. Ο ΠΟΥ έχει επισημάνει ότι, με βάση τις ανεπίσημες πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες, ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό φαίνεται χαμηλός, με την αξιολόγηση να μπορεί να αλλάξει εφόσον προκύψουν νέα δεδομένα.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ παρακολουθούν στενά την υπόθεση. Η αμερικανική πλευρά έχει ζητήσει από τη Ρωσία να παρέχει γρήγορα και με διαφάνεια τις πληροφορίες για την εξέλιξη της υπόθεσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή ένας νέος «Covid» στον ορίζοντα. Η πανώλη έχει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα απέναντι σε πολλά σύγχρονα αναπνευστικά νοσήματα: είναι βακτηριακή λοίμωξη και μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με αντιβιοτικά, εφόσον η θεραπεία αρχίσει εγκαίρως.
Πόσο θανατηφόρα είναι η πνευμονική πανώλη;
Χωρίς θεραπεία μπορεί να είναι σχεδόν πάντα θανατηφόρα. Η έγκαιρη διάγνωση και η άμεση χορήγηση κατάλληλων αντιβιοτικών αλλάζουν δραματικά την πρόγνωση.
Χρησιμοποιούνται αντιβιοτικά όπως η σιπροφλοξασίνη, η λεβοφλοξασίνη, η μοξιφλοξασίνη, η γενταμικίνη και η στρεπτομυκίνη, ανάλογα με την περίπτωση και τα ιατρικά πρωτόκολλα. Όταν υπάρχει ισχυρή υποψία πανώλης, η θεραπεία δεν πρέπει να περιμένει την οριστική εργαστηριακή επιβεβαίωση.
Το πρόβλημα είναι ο χρόνος. Η πνευμονική πανώλη μπορεί να εξελιχθεί μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, γεγονός που κάνει την αναγνώριση των συμπτωμάτων και την άμεση ιατρική αντιμετώπιση κρίσιμες.
Γιατί η πανώλη εξακολουθεί να υπάρχει στον 21ο αιώνα;
Η πανώλη δεν εξαφανίστηκε ποτέ.
Το βακτήριο εξακολουθεί να κυκλοφορεί σε φυσικούς πληθυσμούς τρωκτικών και ψύλλων σε διάφορα σημεία του κόσμου. Οι ανθρώπινες λοιμώξεις είναι πλέον σπάνιες σε σύγκριση με το παρελθόν, ενώ η αντιβιοτική θεραπεία έχει μετατρέψει μια κάποτε σχεδόν βέβαιη καταδίκη σε νόσο που μπορεί να αντιμετωπιστεί.
Η ιστορική της εικόνα, όμως, συχνά επισκιάζει τη σημερινή πραγματικότητα. Δεν πρόκειται για ένα εξαφανισμένο μικρόβιο που «επιστρέφει». Πρόκειται για ένα παλιό παθογόνο που εξακολουθεί να υπάρχει στη φύση και μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να περάσει στον άνθρωπο.
Και στη συγκεκριμένη υπόθεση της Σιβηρίας υπάρχει μια ακόμη κρίσιμη παράμετρος: μέχρι στιγμής δεν έχει αποδειχθεί ότι η 28χρονη πέθανε από πανώλη.
Αυτό είναι το όριο ανάμεσα στα δεδομένα και την υπόθεση. Η παρουσία της σε ένα εργαστήριο που μελετά την πανώλη, η βαριά πνευμονία και τα μέτρα καραντίνας δικαιολογούν την αυξημένη επιτήρηση. Δεν αποτελούν από μόνα τους απόδειξη εργαστηριακής διαρροής ή μετάδοσης πνευμονικής πανώλης.
Το επόμενο κρίσιμο στοιχείο είναι επομένως ένα: τι θα δείξουν οι εργαστηριακές εξετάσεις για την αιτία του θανάτου και αν θα εμφανιστεί έστω ένα επιβεβαιωμένο κρούσμα πανώλης μεταξύ των επαφών της.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου