Τα εγκεφαλικά επεισόδια δεν αφορούν μόνο τις μεγαλύτερες ηλικίες. Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι νέοι ενήλικες έρχονται αντιμέτωποι με αυτή την απειλή, την ώρα που τα περιστατικά στους ηλικιωμένους παρουσιάζουν μείωση.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Neurology διαπίστωσε ότι η συχνότητα εμφάνισης εγκεφαλικών επεισοδίων σε ενήλικες ηλικίας 20 έως 54 ετών σχεδόν διπλασιάστηκε μέσα σε τρεις δεκαετίες σε μία περιοχή των ΗΠΑ. Η αύξηση αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στα ισχαιμικά εγκεφαλικά, τα οποία προκαλούνται όταν ένας θρόμβος εμποδίζει τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο.
Ανάμεσα στους νεότερους ενήλικες που υπέστησαν εγκεφαλικό, σχεδόν ένας στους τρεις είχε κάνει χρήση κάνναβης. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μικρότερο από 1% πριν από 30 χρόνια.
Παρότι τα εγκεφαλικά παραμένουν σχετικά σπάνια στις νεαρές ηλικίες, οι συνέπειές τους μπορεί να είναι καθοριστικές για τη ζωή των ασθενών. Όσοι επιβιώνουν συχνά αντιμετωπίζουν μόνιμες αναπηρίες που επηρεάζουν την κινητικότητα, την ομιλία και τις γνωστικές τους λειτουργίες, σε μια περίοδο κατά την οποία εργάζονται, μεγαλώνουν παιδιά ή φροντίζουν τους ηλικιωμένους γονείς τους.
Επιπλέον, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Stroke, ένα εγκεφαλικό επεισόδιο σε νεαρή ηλικία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας αργότερα στη ζωή.
Υπέρταση και παχυσαρκία στο κάδρο
Η αύξηση των περιστατικών υπέρτασης ενδέχεται να εξηγεί μέρος αυτής της τάσης. Η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό, καθώς μπορεί να προκαλέσει σταδιακές βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία, αυξάνοντας την πιθανότητα απόφραξης ή αιμορραγίας στον εγκέφαλο.
Σήμερα, σχεδόν ένας στους τέσσερις ενήλικες κάτω των 40 ετών έχει υπέρταση, έναντι περίπου 5% το 1991, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC).
Η μεταβολή αυτή αποδίδεται σε διάφορους παράγοντες, όπως η καθιστική ζωή, η αυξημένη κατανάλωση νατρίου —το οποίο περιέχεται συχνά σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα—, η παχυσαρκία, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.
Παράλληλα, τα ποσοστά παχυσαρκίας έχουν αυξηθεί από 14% το 1993 σε περίπου 40% σήμερα, σύμφωνα με τη μελέτη. Η παχυσαρκία αποτελεί επίσης παράγοντα που αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού.
Οι νεότερες γενιές περνούν, επίσης, πολύ περισσότερες ώρες σε μία καρέκλα σε σχέση με το παρελθόν. Οι Millennials αναφέρουν ότι κάθονται κατά μέσο όρο εννέα ώρες την ημέρα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ο χρόνος αυτός μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 16 ώρες.
Η αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου μέσω της υγιεινής διατροφής, της τακτικής άσκησης και της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην πρόληψη των εγκεφαλικών επεισοδίων.
Ωστόσο, ο Ντέιβιντ Τζ. Ρόμπινσον, νευρολόγος στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Σινσινάτι και συγγραφέας της μελέτης, επισημαίνει ότι η υπέρταση και άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι εξίσου συχνοί και στους ηλικιωμένους, χωρίς να παρατηρείται αντίστοιχη αύξηση των εγκεφαλικών επεισοδίων σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.
Τι δείχνουν οι έρευνες για την κάνναβη
Ένα από τα ενδεχόμενα που εξετάζονται είναι η χρήση κάνναβης. Πρόσφατη ανάλυση 32 μελετών, η οποία δημοσιεύθηκε στο International Journal of Stroke, διαπίστωσε ότι οι χρήστες κάνναβης είχαν κατά 37% υψηλότερες πιθανότητες να υποστούν εγκεφαλικό σε σύγκριση με όσους δεν έκαναν χρήση.
Όταν οι ερευνητές επικεντρώθηκαν ειδικά στους ενήλικες κάτω των 55 ετών, η συσχέτιση ήταν μικρότερη: η χρήση κάνναβης συνδέθηκε με 14% υψηλότερες πιθανότητες εγκεφαλικού.
Τα ευρήματα αυτά δεν αποδεικνύουν ότι η κάνναβη προκαλεί εγκεφαλικά επεισόδια. Αναδεικνύουν, ωστόσο, μια πιθανή σύνδεση που οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν καλύτερα.
Ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Η κάνναβη έχει, μεταξύ άλλων, συνδεθεί με το σύνδρομο αναστρέψιμης εγκεφαλικής αγγειοσύσπασης (RCVS), μια κατάσταση κατά την οποία τα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου συστέλλονται προσωρινά, περιορίζοντας την παροχή οξυγόνου.
Ο Τζον Γ. Κόουλ, νευρολόγος στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, περιγράφει τον μηχανισμό ως ένα «πρόβλημα υδραυλικής» στον εγκέφαλο. Όταν τα αγγεία στενεύουν, μπορεί να περιοριστεί η παροχή του οξυγονωμένου αίματος που είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του εγκεφάλου, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικού.
Πώς επηρεάζει τα αγγεία η THC
Η τετραϋδροκανναβινόλη (THC), η βασική ψυχοδραστική ουσία της κάνναβης, μπορεί επίσης να διεγείρει το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, το οποίο ελέγχει την αντίδραση του οργανισμού σε καταστάσεις στρες ή κινδύνου, κάτι που μπορεί να προκαλέσει ταχύτερο καρδιακό ρυθμό και αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, η κάνναβη μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα, προκαλώντας πτώση της πίεσης, με τους ερευνητές να εκτιμούν ότι αυτές οι διακυμάνσεις ενδέχεται να επηρεάζουν την ικανότητα του εγκεφάλου να ρυθμίζει τη ροή του αίματος.
Ένας ακόμη πιθανός μηχανισμός αφορά το ενδοθήλιο, το λεπτό στρώμα κυττάρων που καλύπτει εσωτερικά τα αιμοφόρα αγγεία και συμβάλλει στη ρύθμιση της κυκλοφορίας του αίματος και στην αποτροπή ανεπιθύμητων θρόμβων.
Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι η THC μπορεί να ενισχύει τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες, προκαλώντας πιθανώς βλάβες σε αυτή την προστατευτική στοιβάδα. Υπάρχουν, επίσης, ενδείξεις ότι η κάνναβη μπορεί να ενεργοποιεί τα αιμοπετάλια, τα κύτταρα του αίματος που συμμετέχουν στον σχηματισμό θρόμβων.
Εάν ένας θρόμβος αποφράξει αρτηρία που τροφοδοτεί τον εγκέφαλο, μπορεί να προκληθεί ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.
«Όταν συνδυάζονται και οι τρεις παράγοντες, μπορεί να αυξηθεί η προδιάθεση των χρηστών κάνναβης για ισχαιμικό εγκεφαλικό», σημειώνει η Μέγκαν Ρίτσον, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στην ερευνητική ομάδα για τα εγκεφαλικά επεισόδια του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.
Πιο ισχυρή η σημερινή κάνναβη
Ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τους επιστήμονες είναι η αυξημένη περιεκτικότητα της κάνναβης σε THC. Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο για την Κατάχρηση Ναρκωτικών των ΗΠΑ, η μέση περιεκτικότητα της κάνναβης σε THC είναι σήμερα περίπου τετραπλάσια σε σύγκριση με εκείνη πριν από τρεις δεκαετίες.
Όπως εξηγεί ο νευρολόγος Τζον Γ. Κόουλ, η αυξημένη ισχύς της κάνναβης ενδέχεται να αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους τα δεδομένα καταδεικνύουν πλέον πιο σταθερή συσχέτιση ανάμεσα στη χρήση της και στον κίνδυνο εγκεφαλικού, ιδίως σε άτομα με γενετική προδιάθεση.
Τα στοιχεία, πάντως, παραμένουν περιορισμένα. Όταν οι χρήστες καλούνται να περιγράψουν τη χρήση τους, συχνά δεν γνωρίζουν την ακριβή περιεκτικότητα των προϊόντων σε THC, ενώ οι σχετικές ενδείξεις στις συσκευασίες δεν είναι πάντοτε αξιόπιστες.
Ενδέχεται να παίζει ρόλο και ο τρόπος κατανάλωσης της κάνναβης. Η νομιμοποίηση της ψυχαγωγικής χρήσης της σε πολλές πολιτείες των ΗΠΑ έχει διευρύνει τη χρήση προϊόντων που καταναλώνονται από το στόμα. Μάλιστα, οι νεότεροι ενήλικες στρέφονται συχνότερα και στο άτμισμα μέσω ηλεκτρονικών τσιγάρων ή ειδικών συσκευών, μια πρακτική που συνδέεται με συχνότερη χρήση.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open έδειξε ότι το άτμισμα κάνναβης οδηγεί σε υψηλότερες συγκεντρώσεις THC στο αίμα και εντονότερες επιδράσεις σε σύγκριση με το κάπνισμα της ίδιας δόσης.
Παρά τα ευρήματα αυτά, δεν είναι ακόμη σαφές εάν ο τρόπος κατανάλωσης -μέσω καπνίσματος, ατμίσματος ή βρώσιμων προϊόντων- επηρεάζει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Ανάγκη για περισσότερα δεδομένα
Η Σαλόμεχ Κεϊχανί, η οποία διευθύνει ερευνητικό πρόγραμμα για τις επιπτώσεις της κάνναβης στην υγεία στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, μελετά εδώ και χρόνια την πιθανή σύνδεσή της με τα εγκεφαλικά επεισόδια.
«Τα δεδομένα δείχνουν ένα ισχυρό και ανησυχητικό σήμα», σημειώνει. Τονίζει, ωστόσο, ότι δεν υπάρχουν ακόμη οι υψηλής ποιότητας μελέτες που απαιτούνται για να τεκμηριωθεί μια σχέση αιτίου-αποτελέσματος.
Μεγάλο μέρος της έρευνας βασίζεται σε παρατηρητικές μελέτες, οι οποίες στηρίζονται στις αναφορές των ίδιων των χρηστών για την κατανάλωση κάνναβης. Αυτό δυσκολεύει τον διαχωρισμό των επιδράσεών της από άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.
Παρότι νεότερες μελέτες αξιοποιούν και γενετικά δεδομένα για να διερευνήσουν εάν υπάρχει σχέση αιτίου-αποτελέσματος, τα μέχρι στιγμής ευρήματα δεν οδηγούν σε οριστικά συμπεράσματα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες, μακροχρόνιες μελέτες, οι οποίες θα παρακολουθούν τους συμμετέχοντες σε βάθος χρόνου και θα συνυπολογίζουν άλλους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Μέχρι να δοθούν σαφέστερες απαντήσεις, τα διαθέσιμα στοιχεία αποτελούν λόγο προβληματισμού. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η κάνναβη δεν πρέπει να θεωρείται ακίνδυνη, ιδιαίτερα από όσους κάνουν συχνή χρήση ή έχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο για εγκεφαλικό.
Στο πλαίσιο αυτό, συστήνουν στους χρήστες να περιορίσουν τη συχνότητα κατανάλωσης και να επιλέγουν προϊόντα με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε THC.
Σημειώνεται πως σε άτομα με βαριά χρήση έχουν καταγραφεί περιστατικά αγγειοσύσπασης στον εγκέφαλο, αν και ο ακριβής μηχανισμός που οδηγεί σε αυτήν δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου