Παζάρι για τα όπλα των F-35 και F-16V

 

Λιγότερο από μισή ώρα ήταν αρκετή για μια, προγραμματισμένη την τελευταία στιγμή, ελληνοαμερικανική συνάντηση την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου για τα εξοπλιστικά, στο περιθώριο της επίσκεψης του αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα. Ο χρόνος ήταν περιορισμένος, ωστόσο η σημασία των όσων συζητήθηκαν ήταν επουσιώδης.

Πίσω από το πακέτο των 4 δισ. δολαρίων, που αποτυπώθηκε στο κοινό ανακοινωθέν, βρίσκονται ήδη προγραμματισμένες δαπάνες, επαφές που προηγήθηκαν και ελληνικά αιτήματα για τα οποία η Ουάσιγκτον δεν έχει ακόμη ανοίξει τα χαρτιά της. Οπως προκύπτει από πληροφορίες του «Βήματος», το πλέον κρίσιμο ζήτημα αφορά τα όπλα των F-35 και F-16V και ποια οπλικά συστήματα θα αποδεσμευθούν προς την Ελλάδα για αυτά, με ποιο κόστος και πότε.

Οι επαφές

Η σύνθεση των αντιπροσωπειών ήταν ενδεικτική της σημασίας της συνάντησης. Από αμερικανικής πλευράς συμμετείχαν υψηλόβαθμο στέλεχος του αμερικανικού Πενταγώνου και δύο συνεργάτες του.

Το ΥΠΕΘΑ εκπροσώπησαν ο πρέσβης επί τιμή Μιχαήλ Σπινέλλης, γενικός διευθυντής Πολιτικής Εθνικής Αμυνας και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΕΘΑ, οι διευθυντές των Γ΄ και Δ΄ Κλάδων του ΓΕΕΘΑ και ο υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας, επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων.

Παρών ήταν και ο διευθύνων σύμβουλος του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας, Παντελής Τζωρτζάκης, στην τελευταία του «αποστολή» πριν από τις αλλαγές στη διοικητική δομή του ΕΛΚΑΚ, λίγες ώρες αργότερα.

Σύμφωνα με πηγή με γνώση των διεργασιών, ήδη από την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου κυκλοφορούσε η φήμη εντός του ΥΠΕΘΑ ότι στην αμερικανική αποστολή θα συμμετείχαν τελικά και εκπρόσωποι του αμερικανικού Πενταγώνου. Την επομένη, Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας συναντήθηκε με την αμερικανίδα πρέσβειρα στην Αθήνα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Οι επαφές συνεχίστηκαν μέσα στο Σαββατοκύριακο, καταλήγοντας στη διμερή συνάντηση της Τετάρτης.

Μια κρίσιμη λεπτομέρεια πρέπει να αποσαφηνιστεί σχετικά με το πακέτο: Τα 4 δισ. δολάρια δεν αφορούν νέα προγράμματα, αλλά δαπάνες που έχουν ήδη κοστολογηθεί στο ισχύον Μακροπρόθεσμο Πρόγραμμα Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ).

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των όπλων για τα F-16 Viper και τα F-35. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του «Βήματος», την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου, μία ημέρα μετά τη συνάντηση, το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας απέστειλε στις ΗΠΑ αίτημα LOR P&A (Letter of Request for Price and Availability). Με αυτό ζητείται να διευκρινιστεί ποια συστήματα μπορούν να αποδεσμευθούν προς την Ελλάδα, σε ποιες ποσότητες, με ποιους χρόνους παράδοσης και με ποιο κόστος.

Για τη συγκεκριμένη προμήθεια έχει προβλεφθεί κονδύλι που υπερβαίνει ελαφρώς το 1 δισ. ευρώ. Το τελικό ύψος της δαπάνης, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τις αμερικανικές απαντήσεις. Η Αθήνα βρίσκεται ακόμη στη φάση διερεύνησης των όρων απόκτησης των όπλων. Ως εκ τούτου, οι αναφορές σε επικείμενο αμερικανικό «πράσινο φως» δεν ισοδυναμούν με ολοκληρωμένη αποδέσμευση, πολλώ δε μάλλον με συμφωνημένη αγορά.

Οι πύραυλοι

Στην ελληνική λίστα περιλαμβάνονται οι πύραυλοι κρούσης μεγάλου βεληνεκούς JASSM-ER, οι AIM-120D AMRAAM και οι νεότεροι AIM-260 JATM για αεροπορική μάχη, καθώς και οι AIM-9X, Harpoon και StormBreaker. Για τους επιτελείς στο ΥΠΕΘΑ, ο AIM-260 αποτελεί προτεραιότητα, αν και πρέπει να σημειωθεί πως η Ερευνα και Ανάπτυξή του (R&D) είχε διαβάθμιση πέραν τού «άκρως απόρρητο», ενδεικτικό των δυνατοτήτων του, και μένει να φανεί αν οι ΗΠΑ είναι ανοιχτές στην προσφορά στην Ελλάδα ενός πυραύλου που από μόνος του μπορεί να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο.

Το πακέτο των 4 δισ. δεν περιορίζεται στα νέα όπλα αλλά περιλαμβάνει επίσης την αναβάθμιση των F-16 Block 50 σε διαμόρφωση Viper και την υποστήριξη αεροσκαφών (F-16 Block 30) και των ήδη παραληφθέντων και εν αναμονή ελικοπτέρων αμερικανικής κατασκευής. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να διευκρινιστεί πως παρά το γεγονός ότι το LOA από τις ΗΠΑ για τα Block 50 αναμενόταν μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου, αυτό θα καθυστερήσει καθώς προέκυψε σημαντική χρηματική διαφορά ανάμεσα στο ποσό που μπορεί να δώσει η Ελλάδα (περί το 1 δισ. ευρώ) και τις απαιτήσεις των ΗΠΑ.

Το βάρος μεταφέρεται πλέον από τις πολιτικές επαφές στους επιμέρους φακέλους και στις αναμενόμενες απαντήσεις της Ουάσιγκτον. Εκεί θα κριθεί ποιο μέρος των 4 δισ. δολαρίων θα μετατραπεί σε συμβάσεις, πότε θα υλοποιηθούν και αν η ελληνική αμυντική βιομηχανία θα αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο ή θα παραμείνει στις διατυπώσεις των κοινών ανακοινωθέντων.