Στον δρόμο, σε υπνωτήρια και ξενώνες, με την καθημερινότητά τους να μοιράζεται ανάμεσα στην αναζήτηση στέγης και στις υπηρεσίες υποστήριξης, 374 άνθρωποι περιλαμβάνονται στην τελική καταγραφή της έρευνας «European Homelessness Counts 2025» για την Αθήνα, την οποία παρουσιάζει αποκλειστικά το «Β». Η διαδικασία κάλυψε 63 γεωγραφικές ζώνες της πρωτεύουσας, συνδυάζοντας επιτόπιες καταμετρήσεις στους δρόμους με στοιχεία και συνεντεύξεις από φορείς και δομές φιλοξενίας.
«Η αστεγία είναι η πιο σκληρή όψη της στεγαστικής κρίσης. Είναι κοινωνικό πρόβλημα που απαιτεί πολιτικές απαντήσεις», τονίζει ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, σχολιάζοντας τα ευρήματα. Περισσότεροι από επτά στους δέκα συμμετέχοντες ανέφεραν οικονομικούς λόγους για την απώλεια της κατοικίας τους, ενώ σχεδόν ένας στους τρεις ζει χωρίς αυτόνομη στέγη τουλάχιστον πέντε χρόνια. «Πίσω από τα ποσοστά βρίσκονται άνθρωποι», επισημαίνει.
Η έρευνα χρησιμοποίησε την ευρωπαϊκή τυπολογία ETHOS Light, η οποία διακρίνει διαφορετικές καταστάσεις έλλειψης στέγης, από τη διαβίωση στον δρόμο και την προσωρινή παραμονή σε δομές μέχρι τη φιλοξενία σε σπίτια συγγενών ή φίλων λόγω έλλειψης κατοικίας. Η τελική καταγραφή των 374 ανθρώπων αφορά τις τρεις πρώτες κατηγορίες, δηλαδή όσους ζουν στον δρόμο, σε χώρους επείγουσας φιλοξενίας και σε δομές αστέγων ή προσωρινής κατοικίας.
Ανθρωποι στους δρόμους
Η επιτόπια καταμέτρηση πραγματοποιήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2025, από τις 19:00 έως τις 23:00, με ηλεκτρονικό και έντυπο ερωτηματολόγιο, ενώ από τις 21 έως τις 27 Οκτωβρίου ακολούθησαν η συλλογή διοικητικών δεδομένων και συνεντεύξεις σε δομή φιλοξενίας. Στους δρόμους εντοπίστηκαν αρχικά 384 άνθρωποι, ενώ από φορείς και δομές καταγράφηκαν ακόμη 297, με την αρχική καταμέτρηση να φτάνει συνολικά τους 681 ανθρώπους.
Με την ολοκλήρωση της επεξεργασίας, η τελική καταγραφή στις κατηγορίες ETHOS Light 1, 2 και 3 περιέλαβε 374 άτομα. Ως προς τον τρόπο συλλογής των στοιχείων, 92 καταγράφηκαν στον δρόμο και 282 μέσω φορέων ή δομών φιλοξενίας. Ως προς τον χώρο όπου διέμεναν στις 20 Οκτωβρίου, 103 άνθρωποι, ποσοστό 27,5%, βρίσκονταν στον δρόμο, 47, ποσοστό 12,6%, σε χώρους επείγουσας φιλοξενίας και 224, ποσοστό 59,9%, σε δομές αστέγων ή προσωρινής κατοικίας.
Το προφίλ των αστέγων
Από τους 374 ανθρώπους της τελικής καταγραφής, 266 ήταν άνδρες, ποσοστό 71,1%, και 108 γυναίκες, ποσοστό 28,9%. Η μεγαλύτερη ηλικιακή ομάδα ήταν εκείνη των 65 ετών και άνω, με 128 ανθρώπους και ποσοστό 34,2%, ενώ ακολουθούσαν οι ηλικίες 30 έως 49 και 50 έως 64, με 105 άτομα και ποσοστό 28,1% σε κάθε κατηγορία. Στην καταγραφή συμμετείχαν ακόμη 16 νέοι ηλικίας 18 έως 24 ετών και 20 άνθρωποι ηλικίας 25 έως 29 ετών.
Οι περισσότεροι δήλωσαν ότι ζούσαν μόνοι, συγκεκριμένα 242 από τα 368 άτομα για τα οποία υπήρχαν σχετικά στοιχεία, ποσοστό 65,8%. Σε 20 περιπτώσεις καταγράφηκαν μονογονεϊκές οικογένειες με παιδί ή παιδιά, 11 άνθρωποι ζούσαν με σύντροφο χωρίς παιδιά και οκτώ με σύντροφο και παιδιά, ενώ περιλαμβάνονταν επίσης μορφές προσωρινής συγκατοίκησης με συγγενείς, φίλους ή γνωστούς. Ως προς τα παιδιά, 73 ζούσαν στην ίδια στεγαστική κατάσταση με το καταγεγραμμένο άτομο και 10 διέμεναν σε διαφορετικό χώρο.
Από τα 372 άτομα για τα οποία υπήρχαν στοιχεία εθνικότητας ή υπηκοότητας, 260 ήταν Έλληνες, ποσοστό 69,9%, 19 ήταν πολίτες άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 91 καταγράφηκαν ως πολίτες εκτός Ελλάδας και ΕΕ και δύο περιπτώσεις εντάχθηκαν στην κατηγορία «άλλο».
Οικονομικές δυσκολίες
Η έλλειψη στέγης είχε πολυετή διάρκεια για μεγάλο μέρος των συμμετεχόντων. Από τους 358 ανθρώπους με διαθέσιμα στοιχεία, 113, ποσοστό 31,6%, ζούσαν χωρίς αυτόνομη κατοικία για πέντε χρόνια ή περισσότερο, 89 για διάστημα δύο έως πέντε ετών και 64 από ένα έως δύο χρόνια. Άλλοι 68 βρίσκονταν σε αυτή την κατάσταση από δύο μήνες έως έναν χρόνο, ενώ σε 24 περιπτώσεις η απώλεια της κατοικίας είχε σημειωθεί μέσα στους δύο προηγούμενους μήνες.
Στα άμεσα αίτια κυριάρχησαν οι οικονομικοί λόγοι, που αναφέρθηκαν σε 265 από τις 367 περιπτώσεις, ποσοστό 72,2%. Ακολούθησαν τα προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένων των εξαρτήσεων, με 37,9%, τα οικογενειακά ζητήματα με 30,2% και η μετανάστευση με 12,3%. Η έξωση ή η απώλεια του δικαιώματος μίσθωσης καταγράφηκε στο 10,6% των περιπτώσεων, η ενδοοικογενειακή βία στο 7,1% και η έξοδος από ίδρυμα στο 5,4%, ενώ στις υπόλοιπες αιτίες περιλαμβάνονταν η έλλειψη χώρου, η προσωρινή φιλοξενία, εξωτερικά γεγονότα, η θυματοποίηση και ανάγκες εκπαίδευσης ή κατάρτισης. Οι συμμετέχοντες μπορούσαν να αναφέρουν περισσότερες από μία αιτίες.
Η παρέμβαση Δούκα
Στους οικονομικούς λόγους στέκεται και ο Χάρης Δούκας, ζητώντας κατοικίες που οι πολίτες μπορούν να πληρώσουν και ασκώντας κριτική στην πρόταση του Πρωθυπουργού για μπόνους ορόφων. Η πρόταση, που παρουσιάστηκε στο πρόσφατο συνέδριο του «Βήματος», «Διάλογοι για την Αθήνα», προκάλεσε τις αντιδράσεις του Νίκου Ανδρουλάκη και του Αλέξη Τσίπρα, με τον δήμαρχο Αθηναίων να διερωτάται: «Πώς υπηρετεί αυτόν τον στόχο το μπόνους ορόφων που προτείνει ο Πρωθυπουργός; Περισσότερο τσιμέντο δεν σημαίνει προσιτή στέγη». Ο δήμαρχος αναφέρεται παράλληλα στο κόστος των ενοικίων, σημειώνοντας ότι ο Αθηναίος διαθέτει, κατά μέσο όρο, το 70% του μισθού του για ένα διαμέρισμα ενός δωματίου, ενώ για κατοικία με δύο υπνοδωμάτια το ποσοστό μπορεί να ξεπεράσει το 90%.
Ανάμεσα στον δρόμο και στον ξενώνα
Μεταξύ των παροχών που λάμβαναν οι συμμετέχοντες περιλαμβάνονταν βασική υλική βοήθεια, υπηρεσίες ιατρικής και ψυχικής υγείας, συντάξεις, υποστήριξη από μη κυβερνητικές οργανώσεις και χρηματικές παροχές από τον ΟΠΕΚΑ ή τη ΔΥΠΑ. Παράλληλα, καταγράφηκαν ανάγκες για σταθερή και αυτόνομη κατοικία, επαρκές εισόδημα και φροντίδα για προβλήματα υγείας και εξαρτήσεων, καθώς και για ενίσχυση των οικογενειακών και κοινωνικών δικτύων και υποστήριξη στις μετακινήσεις ανάμεσα στον δρόμο, τους ξενώνες, τα υπνωτήρια και τις οργανώσεις.
Η έρευνα κατέγραψε επίσης διοικητικά και θεσμικά εμπόδια, ανάγκες διασύνδεσης με τις αρμόδιες υπηρεσίες, ζητήματα σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης στις δομές και ομάδες που χρειάζονται αυξημένη φροντίδα, μαζί με την εργασία και τις προοπτικές επανένταξης. Στις καταγεγραμμένες περιπτώσεις διαβίωσης στον δρόμο, το 71,2% εντοπίστηκε σε πεζοδρόμιο, το 17,6% σε εισόδους σπιτιών, διαδρόμους ή καταστήματα και το 5,8% σε πάρκα ή κήπους, ενώ καταγράφηκαν επίσης άνθρωποι σε διαβάσεις, σταθμούς και μέσα ή στάσεις μαζικής μεταφοράς.
Για την αντιμετώπιση της αστεγίας, ο Χάρης Δούκας ζητά από την Πολιτεία έμπρακτη στήριξη της κοινωνικής κατοικίας και ενίσχυση της πρόληψης, τονίζοντας ότι «οι δήμοι χρειάζονται χρηματοδότηση και αρμοδιότητες, όχι ευχολόγια και υποδείξεις».
Όπως σημειώνει, στον Δήμο Αθηναίων συστάθηκε Διεύθυνση Κοινωνικής και Προσιτής Στέγασης, εντοπίστηκαν διαμερίσματα για κοινωνική κατοικία και αξιολογούνται επιπλέον δημοτικά ακίνητα προς αξιοποίηση. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με ιδρύματα και φορείς που διαθέτουν ανενεργή ακίνητη περιουσία, ενώ μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου Mayors for Housing ο δήμος διεκδικεί ευρωπαϊκούς πόρους και τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Ταμείου Στέγασης.
Η ταυτότητα της έρευνας
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ομάδα του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου, σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων. Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχαν οι Κ. Δημουλάς, Ν. Κουραχάνης, Α. Καζάνη, Μ. Δημητριάδη και Σ. Νικολοπούλου. Για την υλοποίηση της έρευνας εκδήλωσαν αρχικά ενδιαφέρον περισσότεροι από 250 εθελοντές και εθελόντριες, 241 υπέγραψαν δήλωση συναίνεσης και 183 συμμετείχαν ως τελικοί καταγραφείς. Στην προσπάθεια έλαβαν μέρος κοινωνικοί λειτουργοί, επαγγελματίες που εργάζονται στον δρόμο με ευάλωτες ομάδες, κοινωνιολόγοι, ψυχολόγοι, εκπαιδευτικοί, νοσηλευτές, διοικητικοί υπάλληλοι, μηχανικοί και οδηγοί, καθώς και φοιτητές και απόφοιτοι του Παντείου Πανεπιστημίου και εργαζόμενοι του Δήμου Αθηναίων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου