Μια είδηση που παρουσιάζεται ως σημαντικό βήμα για την επανεκκίνηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, του περίφημου Great Sea Interconnector (GSI), ενδέχεται τελικά να αποδειχθεί περισσότερο ένας διπλωματικός και επικοινωνιακός ελιγμός παρά ουσιαστική υπέρβαση του αδιεξόδου στο οποίο έχει περιέλθει το έργο.
Η γαλλική Nexans υπέβαλε αίτημα για την έκδοση NAVTEX και παράλληλα κινήθηκε η διαδικασία χορήγησης ειδικής άδειας στο γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο ABEILLE MARENGO, προκειμένου να πραγματοποιήσει υποθαλάσσιες έρευνες.
Μέχρι εδώ, η εξέλιξη ακούγεται ενθαρρυντική. Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που αλλάζει την ουσία της είδησης: η συγκεκριμένη άδεια αφορά εργασίες εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, δηλαδή στην περιοχή όπου η Ελλάδα ασκεί πλήρη κυριαρχία και η Τουρκία δεν έχει προβάλει τις αντιρρήσεις που έχουν προκαλέσει την εμπλοκή του έργου.
Και εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα. Το καλοκαίρι του 2024, το ιταλικό ερευνητικό Ievoli Relume, της εταιρείας NextGeo, είχε αναλάβει τις έρευνες βυθού για λογαριασμό της ίδιας γαλλικής εταιρείας, της Nexans.
Οι εργασίες εκείνες εξελίχθηκαν σε μείζον ελληνοτουρκικό επεισόδιο, όταν η Άγκυρα έστειλε πολεμικά πλοία στην περιοχή της Κάσου, προβάλλοντας αξιώσεις για θαλάσσιες ζώνες στις οποίες η Αθήνα θεωρεί ότι διαθέτει δικαιώματα.
Ο ΑΔΜΗΕ ανακοίνωσε τότε ότι το ιταλικό πλοίο ολοκλήρωσε τις προγραμματισμένες εργασίες στα διεθνή ύδατα μεταξύ Κάσου και Καρπάθου. Ωστόσο, η τουρκική παρέμβαση, η αποχώρηση του ερευνητικού και η μετέπειτα στασιμότητα του έργου ανέδειξαν το πραγματικό πρόβλημα: την αδυναμία εξασφάλισης ανεμπόδιστης και συνεχούς προόδου των ερευνών κατά μήκος της διαδρομής του καλωδίου, στα διεθνή ύδατα. Ο βουλευτής της ΝΔ, Άγγελος Συρίγος ξεκαθάρισε χωρίς δεύτερη κουβέντα ότι τότε η ελληνική πλευρά υποχώρησε έναντι της τουρκικής απειλής.
Επομένως, η σημερινή εξέλιξη γεννά ένα εύλογο ερώτημα. Γιατί απαιτούνται νέες έρευνες εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, σε περιοχές όπου είχαν ήδη πραγματοποιηθεί εργασίες κατά το προηγούμενο στάδιο του έργου; Και γιατί δεν ξεκινούν από το σημείο που άφησε την προσπάθεια στη μέση το ιταλικό πλοίο; Μάλιστα δεν γίνεται καν νύξη για την περιοχή μετά την Κάσο, όταν αρχίζουν τα διεθνή ύδατα. Το τουρκικό στοπ μπήκε αμέσως μόλις το πλοίο τότε «ξεμύτισε» στα διεθνή ύδατα.
Ενδέχεται ασφαλώς να υπάρχουν τεχνικοί λόγοι, ανάγκες συμπληρωματικών μετρήσεων ή διαφορετικές απαιτήσεις για την προετοιμασία της πόντισης. Αυτό, όμως, πρέπει να εξηγηθεί συγκεκριμένα από τον φορέα υλοποίησης και την ανάδοχο εταιρεία. Και μέχρι τώρα δεν έχουν δοθεί βασικές πληροφορίες για το πλάνο της, όπως το χρονοδιάγραμμα εργασιών της.
Διότι άλλο πράγμα είναι η τεχνική προετοιμασία και εντελώς διαφορετικό η επανέναρξη των ερευνών στις περιοχές όπου η Τουρκία αμφισβητεί εμπράκτως όχι μόνο την άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, αλλά και την δυνατότητα ερευνών, που έχει κάθε χώρα σε διεθνή ύδατα.
Η πραγματική δοκιμασία βρίσκεται πέρα από τα 6 μίλια
Η ουσία του προβλήματος δεν άλλαξε – ούτε πόντο – επειδή υποβλήθηκε το συγκεκριμένο αίτημα αδειοδότησης. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να διαπραγματευτεί με την Τουρκία για να πραγματοποιήσει έρευνες εντός των χωρικών της υδάτων. Το πραγματικό ζήτημα αρχίζει όταν το ερευνητικό πλοίο βρεθεί πέρα από τα 6 ναυτικά μίλια, σε περιοχές όπου η Άγκυρα προβάλλει αξιώσεις θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η σημασία της γαλλικής εμπλοκής.
Η ενίσχυση του γαλλικού παράγοντα στο έργο, με την παρουσία της Nexans και τη συμμετοχή της Meridiam, δημιούργησε προσδοκίες ότι η Αθήνα θα μπορούσε να αξιοποιήσει το πολιτικό βάρος του Παρισιού, ώστε να ξεπεραστούν οι τουρκικές αντιδράσεις. Το ζητούμενο, όμως, δεν ήταν να εμφανιστεί ένα γαλλικό πλοίο στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Ήταν να μπορέσει να συνεχίσει τις έρευνες εκεί όπου η παρουσία του ιταλικού είχε προκαλέσει την κινητοποίηση του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.
Μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί κάποιο συγκεκριμένο στοιχείο που να αποδεικνύει ότι αυτό το πρόβλημα έχει επιλυθεί. Ούτε είναι γνωστό εάν έχει εξασφαλιστεί διπλωματική συνεννόηση που θα αποτρέψει την επανάληψη του επεισοδίου της Κάσου.
Κερδίζοντας χρόνο μέχρι το τέλος του έτους
Υπό αυτό το πρίσμα, η χθεσινή κίνηση αποκτά μια διαφορετική πολιτική διάσταση. Η υποβολή των αιτημάτων επιτρέπει στην κυβέρνηση να μιλήσει για επανεκκίνηση, να παρουσιάσει κινητικότητα και να υποστηρίξει ότι το έργο δεν έχει εγκαταλειφθεί. Παράλληλα, δίνει χρόνο στην Αθήνα, στο Παρίσι και στη Λευκωσία να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις τους, χωρίς να χρειαστεί αμέσως να αντιμετωπίσουν την πραγματική δοκιμασία.
Δεν αποκλείεται, επομένως, να πρόκειται για μια επιλογή διαχείρισης του χρόνου, με ορίζοντα το τέλος του 2026, όταν θα πρέπει να αποτιμηθεί εάν υπάρχουν πράγματι οι πολιτικές, οικονομικές και διπλωματικές προϋποθέσεις για την ουσιαστική συνέχιση του έργου. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι τεχνικές εργασίες είναι προσχηματικές. Σημαίνει ότι η πολιτική αξιοποίησή τους μπορεί να υπερβαίνει κατά πολύ την πραγματική σημασία τους.
Άλλωστε, η κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να αποφύγει την παραδοχή ότι ένα στρατηγικό ευρωπαϊκό έργο εξακολουθεί να βρίσκεται υπό την πίεση των τουρκικών αντιρρήσεων, παρά την εμπλοκή της Γαλλίας και τη δημόσια αμερικανική υποστήριξη που επανέλαβε πρόσφατα ο Μάρκο Ρούμπιο.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι εάν θα εκδοθεί μια NAVTEX ή εάν θα δοθεί άδεια σε ένα γαλλικό ερευνητικό πλοίο. Είναι πού θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες, μέχρι πού θα φτάσουν και τι θα συμβεί εάν και όταν το πλοίο βρεθεί ξανά στις περιοχές που αμφισβητεί η Άγκυρα. Και αν ο ορίζοντας αυτού του εγχειρήματος – στα διεθνή ύδατα – συμπέσει με τις εκλογές ασφαλώς.
Μέχρι να απαντηθούν αυτά, οι πανηγυρισμοί για την επανεκκίνηση του καλωδίου είναι τουλάχιστον πρόωροι. Διότι η πραγματική επανεκκίνηση του Great Sea Interconnector δεν θα κριθεί εκεί όπου η Τουρκία δεν αντιδρά, αλλά εκεί όπου έχει ήδη αποδείξει ότι είναι διατεθειμένη να παρέμβει. Και εκεί, προς το παρόν, το πρόβλημα παραμένει ανοιχτό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου