Τρεις μαθητές από τη Γαλλία μιλούν στο CNN Greece για τις μεγάλες μαθητικές κινητοποιήσεις σε ολόκληρη την χώρα, για τις ελλείψεις στα σχολεία, την οργή και τον φόβο της αστυνομικής βίας.
των Νατάσας Βορύλλα και Ορέστη Παντελόγλου
Καμένα οδοφράγματα έξω από λύκεια, σχολικά κτίρια που έχουν υποστεί εμπρησμούς και καταστροφές, συγκρούσεις με την αστυνομία και χιλιάδες προσαγωγές και συλλήψεις, στη συντριπτική τους πλειονότητα ανηλίκων.
Οι εικόνες από τη Γαλλία δημιουργούν ένα εύλογο ερώτημα: Γιατί μαθητές φτάνουν στο σημείο να βάζουν φωτιά στα ίδια τους τα σχολεία;
Η απάντηση είναι πολύ πιο σύνθετη από τις εικόνες των επεισοδίων.
Οι εμπρησμοί και οι βανδαλισμοί δεν χαρακτηρίζουν το σύνολο των κινητοποιήσεων.
Πίσω από τη βία βρίσκεται ένα μαθητικό κίνημα που ξεκίνησε από πολύ συγκεκριμένα προβλήματα: καθηγητές που απουσιάζουν χωρίς να αντικαθίστανται, ελλείψεις προσωπικού, τάξεις με ακόμη και 35 μαθητές, προβληματικά σχολικά κτίρια, εξαντλητικά ωράρια, εκπαιδευτικές ανισότητες και αγωνία για το Parcoursup και την πρόσβαση στα πανεπιστήμια.
Τρεις μαθητές από διαφορετικά σχολεία της Γαλλίας περιγράφουν στο CNN Greece μια καθημερινότητα που βρίσκεται πίσω από τις εικόνες των συγκρούσεων.
Και κυρίως ένα συναίσθημα που επανέρχεται στις μαρτυρίες τους: Οτι εδώ και χρόνια ζητούν αλλαγές, αλλά κανείς δεν τους ακούει.
«Μετά από τόσες ειρηνικές πορείες, οι μαθητές νιώθουν ότι κανείς δεν τους ακούει»
Ο Σόαν Ρος, μαθητής στο λύκειο Fénelon της Λιλ, περιγράφει ένα κίνημα το οποίο, παρά την επαναλειτουργία αρκετών σχολείων, δεν δείχνει να τελειώνει.
Όπως λέει στο CNN Greece, η κινητοποίηση έχει ήδη αρχίσει να περνά από τα λύκεια στα πανεπιστήμια, με δράσεις στο Sciences Po και στο Πανεπιστήμιο της Λιλ και κοινές συνελεύσεις μαθητών και φοιτητών.
Ο Σόαν Ρος, μαθητής του λυκείου Fénelon στη Λιλ
Πίσω από τη σημερινή έκρηξη, υποστηρίζει, βρίσκονται προβλήματα που δεν εμφανίστηκαν τις τελευταίες εβδομάδες.
«Εδώ και χρόνια τα αιτήματά μας παραμένουν τα ίδια: περισσότερη χρηματοδότηση, σχολικά κτίρια αξιοπρεπή και σε καλή κατάσταση, καλύτεροι μισθοί για τους εκπαιδευτικούς και το εκπαιδευτικό προσωπικό. Μετά από τόσες ειρηνικές πορείες και διαμαρτυρίες κάθε χρόνο, οι μαθητές νιώθουν πλέον ότι κανείς δεν τους ακούει».
Ο Σόαν βάζει στο τραπέζι και ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα αιτήματα του κινήματος: Την κατάργηση του Parcoursup, της πλατφόρμας μέσω της οποίας οργανώνεται η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την οποία η ίδια χαρακτηρίζει σύστημα που λειτουργεί «με μεροληπτικά και άνισα κριτήρια, καθορίζοντας το μέλλον των νέων».
Οι μαθητές ζητούν επίσης μεγαλύτερη χρηματοδότηση για τα λύκεια, ουσιαστικότερη αξιοποίηση του Pass Culture και λιγότερο επιβαρυμένα ωρολόγια προγράμματα, με λιγότερα κενά και καλύτερη οργάνωση της σχολικής ημέρας.
«Επικρατεί ένα αίσθημα εξέγερσης και οργής»
Μαθητές βρίσκονται αντιμέτωποι με αστυνομικούς μπροστά από το λύκειο Helene Boucher, κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας για την έλλειψη επαρκών πόρων στα σχολεία, στο Παρίσι, την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026.
AP Photo/Aurelien MorissardΗ περιγραφή του Σοάν για το κλίμα μεταξύ των μαθητών είναι ίσως ακόμη πιο αποκαλυπτική.
«Επικρατεί ένα αίσθημα εξέγερσης και οργής, ακόμη και μια σπίθα επαναστατικού πνεύματος. Οι μαθητές είναι αποφασισμένοι να αλλάξουν τα πράγματα».
Ο ίδιος συνδέει την αυξανόμενη αποφασιστικότητα των μαθητών με όσα εκείνοι αντιλαμβάνονται ως αστυνομική καταστολή και με την κυβερνητική διαχείριση των κινητοποιήσεων.
«Βλέποντας την αστυνομική καταστολή και τις κυβερνητικές αποφάσεις, πολλοί θεωρούν ότι η κυβέρνηση φοβάται τη δυναμική αυτού του κινήματος», λέει, εξηγώντας ότι αυτή η πεποίθηση ενισχύει την αποφασιστικότητα ορισμένων μαθητών να συνεχίσουν τις καταλήψεις και τις διαδηλώσεις.
Πρόκειται, βεβαίως, για την εκτίμηση της ίδιας και των μαθητών στους οποίους αναφέρεται και όχι για διαπιστωμένη πρόθεση της γαλλικής κυβέρνησης.
Στο δικό του σχολείο, το Fénelon, ο Σοάν ασκεί παράλληλα κριτική στη στάση της διεύθυνσης, την οποία κατηγορεί ότι επιχειρεί να υποβαθμίσει το πρόβλημα.
«Οι μαθητές δεν είναι διατεθειμένοι να εγκαταλείψουν την αξιοπρέπειά τους ούτε τα αιτήματά τους. Πόσο μάλλον όταν, όπως καταγγέλλουν, δέχονται δακρυγόνα ακόμη και στο ύψος του κεφαλιού τους».
Από ένα λύκειο του Créteil σε ολόκληρη τη Γαλλία
Η αφετηρία του κινήματος βρίσκεται στο λύκειο Antoine de Saint-Exupéry στο Créteil, νοτιοανατολικά του Παρισιού.
Στα μέσα Σεπτεμβρίου εκπαιδευτικοί και μαθητές άρχισαν να κινητοποιούνται για ελλείψεις προσωπικού και πόρων. Το σχολείο είχε ξεκινήσει τη χρονιά με κενές θέσεις και καθηγητές που απουσίαζαν χωρίς να έχουν αντικατασταθεί.
Από εκεί οι αποκλεισμοί εξαπλώθηκαν αρχικά στην Île-de-France και στη συνέχεια σε ολόκληρη τη χώρα.
Μαθητές πραγματοποιούν πορεία διαμαρτυρίας κατά της έλλειψης επαρκών πόρων στα σχολεία, στη Ρεν της δυτικής Γαλλίας, την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026.
AP Photo/Jeremias GonzalezΗ 6η Οκτωβρίου αποτέλεσε μέχρι στιγμής το αποκορύφωμα. Στο «Acte III» των κινητοποιήσεων, 266.000 άνθρωποι διαδήλωσαν σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, ενώ οι διοργανωτές ανέβασαν τον αριθμό στις 450.000.
Στους μαθητές προστέθηκαν φοιτητές, εκπαιδευτικοί, γονείς και συνδικαλιστικές οργανώσεις, μετατρέποντας μια κινητοποίηση που ξεκίνησε από τις ελλείψεις στα σχολεία σε ευρύτερη κοινωνική διαμαρτυρία.
35 μαθητές σε μία τάξη και δύο νοσηλεύτριες για ολόκληρο συγκρότημα
Η εικόνα που περιγράφει στο CNN Greece η Iris, μαθήτρια στο λύκειο Eugène Thomas στο Le Quesnoy, βοηθά να γίνει πιο συγκεκριμένο το τι σημαίνουν οι «ελλείψεις» για έναν Γάλλο μαθητή.
Στο σχολείο της, λέει, υπάρχουν τάξεις με 35 μαθητές για έναν εκπαιδευτικό, ενώ δύο νοσηλεύτριες καλούνται να καλύψουν ένα ολόκληρο σχολικό συγκρότημα που περιλαμβάνει γυμνάσιο και λύκειο. Η σχολική ψυχολόγος βρίσκεται εκεί μόνο ορισμένες ημέρες την εβδομάδα, καθώς εργάζεται παράλληλα και σε δεύτερο σχολείο.
Σε άλλα σχολεία, όπως περιγράφει, τα προβλήματα είναι ακόμη πιο έντονα: Tρύπες και καταρρεύσεις σε οροφές, διαρροές νερού, κατεστραμμένοι τοίχοι ακόμη και παρουσία αρουραίων.
Στα προβλήματα προστίθενται τα ωράρια: Ημέρες μαθημάτων από τις 08:00 έως τις 13:00 και ξανά από τις 14:00 έως τις 18:00, ή μεγάλα κενά αρκετών ωρών μέσα στην ίδια ημέρα.
Αξίζει όμως και μια άλλη λεπτομέρεια από τη μαρτυρία της Iris: Δεν είναι όλες οι μαθητικές κινητοποιήσεις βίαιες ούτε όλα τα σχολεία αποκλεισμένα.
Στο Eugène Thomas, περίπου 100 μαθητές συγκεντρώθηκαν με πλακάτ έξω από το σχολείο χωρίς επεισόδια. Όποιος μαθητής ήθελε μπορούσε να μπει και να παρακολουθήσει μάθημα.
Η εικόνα αυτή απέχει πολύ από τα φλεγόμενα οδοφράγματα που κυριαρχούν στα social media και στις τηλεοπτικές εικόνες.
«Αυτή η κατάσταση με αγχώνει»
Αστυνομικές δυνάμεις καταστολής χρησιμοποιούν εκτοξευτήρα νερού καθώς αντιμετωπίζουν μαθητές και φοιτητές κατά τη διάρκεια διαδήλωσης ενάντια στην έλλειψη πόρων στα σχολεία, στη Ρεν της δυτικής Γαλλίας, την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026.
AP Photo/Jeremias GonzalezΥπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.
Η κλιμάκωση της βίας έχει αρχίσει να δημιουργεί φόβο ακόμη και στους ίδιους τους μαθητές που υποστηρίζουν τα αιτήματα.
Η Iris το περιγράφει με ιδιαίτερα προσωπικό τρόπο:
«Προσωπικά, αυτή η κατάσταση με αγχώνει, γιατί όταν βλέπεις νέους ανθρώπους να χάνουν την όρασή τους από το ένα μάτι, να χάνουν δόντια, να έχουν αίματα στη μύτη, να δέχονται δακρυγόνα κ.λπ., αυτό δεν σε κάνει να θέλεις να διαδηλώσεις. Έχεις την αίσθηση ότι κινδυνεύεις να χάσεις τη ζωή σου με το παραμικρό επεισόδιο που μπορεί να συμβεί έξω».
Στο σχολείο της, λέει, πλέον συνυπάρχουν δύο αντιδράσεις: Μαθητές που θέλουν να βγουν στον δρόμο και άλλοι που φοβούνται τα επεισόδια.
«Όταν βλέπεις από τις 7:40 το πρωί χωροφύλακες έξω από το σχολείο, μπορεί να αισθανθείς άγχος χωρίς κανέναν λόγο».
Και παρ' όλα αυτά καταλήγει:
«Φοβισμένοι ή όχι, οι φωνές μας μετράνε, οπότε πρέπει να ακουστούμε».
Η διαμαρτυρία φτάνει και στη γαλλική επαρχία
Μαθητές διαβάζουν μπροστά από το λύκειο Helene Boucher, το οποίο τελεί υπό αποκλεισμό στο πλαίσιο διαμαρτυρίας για την έλλειψη επαρκών πόρων στα σχολεία, στο Παρίσι, την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου 2026.
AP Photo/Aurelien MorissardΗ τρίτη μαρτυρία δείχνει ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται στο Παρίσι, στη Λιλ ή στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Ο Νοέ Τομά, μαθητής σε επαγγελματικό λύκειο αγροτικής περιοχής της Βόρειας Γαλλίας, λέει στο CNN Greece ότι ακόμη και στο δικό του σχολείο των περίπου 300 μαθητών, όπου οι κινητοποιήσεις είναι πολύ μικρότερες, οι μαθητές συζητούν διαρκώς για τις απεργίες και τις διαδηλώσεις.
Τα προβλήματα που περιγράφει είναι σχεδόν τα ίδια: Ανεπαρκείς σχολικοί προϋπολογισμοί, κατεστραμμένα κτίρια, ελλείψεις εκπαιδευτικού υλικού, δύσκολα ωράρια και τάξεις που μπορεί να φτάνουν τους 35 μαθητές ανά καθηγητή.
Και αυτή ακριβώς η επανάληψη των ίδιων παραπόνων σε τρία διαφορετικά σχολικά περιβάλλοντα εξηγεί σε σημαντικό βαθμό γιατί μια τοπική κινητοποίηση μπόρεσε να εξαπλωθεί τόσο γρήγορα.
Από τα αιτήματα στις φωτιές
Μαθητές καίνε σκουπίδια μπροστά από την είσοδο του λυκείου Βολτέρος στο Παρίσι, την Πέμπτη 1η Οκτωβρίου 2026, ζητώντας περισσότερους πόρους.
AP Photo/Nicolas GarrigaΗ εξάπλωση μέσω Snapchat, Instagram και TikTok ήταν εξαιρετικά γρήγορη. Μαζί όμως με τους αποκλεισμούς άρχισαν να καταγράφονται και σοβαρά επεισόδια.
Κάδοι και οδοφράγματα πυρπολήθηκαν, σχολικά κτίρια υπέστησαν καταστροφές και σημειώθηκαν συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας.
Οι γαλλικές αρχές και εκπαιδευτικοί έχουν επισημάνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις στα επεισόδια συμμετείχαν άτομα που δεν ήταν μαθητές των συγκεκριμένων σχολείων.
Αυτό είναι κρίσιμο για την κατανόηση της εικόνας: το να μιλά κανείς για «τους μαθητές που καίνε τα σχολεία τους» περιγράφει το εντυπωσιακότερο κομμάτι των γεγονότων, αλλά όχι ολόκληρο το κίνημα.
Η μαρτυρία της Iris είναι χαρακτηριστική: στο δικό της σχολείο οι μαθητές διαδήλωσαν ειρηνικά, χωρίς αποκλεισμό και χωρίς επεισόδια.
Ο 15χρονος που έχασε το χέρι του
Η συζήτηση άλλαξε δραματικά μετά τα γεγονότα της 5ης Οκτωβρίου στη Lens.
Ένας 15χρονος μαθητής τραυματίστηκε σοβαρά κατά τη διάρκεια επεισοδίων έξω από το λύκειο Auguste-Béhal και έχασε το ένα του χέρι από έκρηξη χειροβομβίδας.
Σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, ο μαθητής είχε σηκώσει τη χειροβομβίδα πριν αυτή εκραγεί. Η ακριβής αλληλουχία των γεγονότων και ο τύπος του πυρομαχικού αποτελούν αντικείμενο επίσημης έρευνας.
Ο εισαγγελέας της Béthune ανέθεσε στην IGPN, την υπηρεσία εσωτερικού ελέγχου της γαλλικής αστυνομίας, έρευνα για βία που προκάλεσε ακρωτηριασμό ή μόνιμη αναπηρία.
Δεν είναι το μοναδικό περιστατικό σοβαρού τραυματισμού που βρίσκεται υπό διερεύνηση. Μεταξύ άλλων έχουν αναφερθεί ένας 16χρονος που έχασε την όραση από το ένα μάτι και ένας 14χρονος που υπέστη σοβαρό τραυματισμό στη γνάθο.
Και είναι ακριβώς αυτές οι εικόνες στις οποίες αναφέρεται η Iris όταν εξηγεί γιατί ορισμένοι μαθητές φοβούνται πλέον να συμμετάσχουν στις διαδηλώσεις.
Αναστολή χρήσης των χειροβομβίδων κρότου - λάμψης
Ένας αστυνομικός κρατά ένα κάνιστρο δακρυγόνου κατά τη διάρκεια διαδήλωσης μαθητών στη Λιλ της Γαλλίας, την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026.
(AP Photo/Jean-Francois BadiasΜετά τον ακρωτηριασμό του 15χρονου, οι γαλλικές αρχές αποφάσισαν στις 7 Οκτωβρίου να αναστείλουν τη χρήση χειροβομβίδων κρότου κατά την αστυνόμευση των μαθητικών κινητοποιήσεων.
Παράλληλα, έχουν ανοίξει 18 έρευνες της IGPN για περιστατικά που σχετίζονται με αστυνομικές επεμβάσεις κατά τη διάρκεια του κινήματος.
Η εξέλιξη δίνει νέα διάσταση στη συζήτηση για το ποια μέσα μπορούν να χρησιμοποιούνται από τις δυνάμεις ασφαλείας όταν απέναντί τους βρίσκεται μεγάλος αριθμός ανηλίκων.
Οι αρχές επισημαίνουν ότι αστυνομικοί, εκπαιδευτικοί και εργαζόμενοι στα σχολεία έχουν επίσης τραυματιστεί, ενώ οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητούν να διερευνηθούν καταγγελίες για δυσανάλογη χρήση βίας.
Η επόμενη ημέρα
Μαθητές κρατούν ένα μεγάλο κόκκινο πανό που γράφει «Αστυνομικοί, εχθροί του λαού» και πραγματοποιούν πορεία διαμαρτυρίας για την έλλειψη πόρων στα σχολεία, στη Ρεν της δυτικής Γαλλίας, την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026.
AP Photo/Jeremias GonzalezΜετά τη μεγάλη κινητοποίηση της 6ης Οκτωβρίου, η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει την αντιπαράθεση από τον δρόμο στον διάλογο μέσα στα σχολεία.
Το κίνημα, ωστόσο, δεν δείχνει να έχει τελειώσει.
Και η μαρτυρία του Σοάν Ρος από τη Λιλ έχει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς σε αυτό το σημείο. Όπως λέει, οι κινητοποιήσεις έχουν αρχίσει να περνούν στα πανεπιστήμια, με μαθητές και φοιτητές να οργανώνουν πλέον κοινές συνελεύσεις, ενώ στος δρόμους κατεβαίνουν και εργατικά συνδικάτα και ομοσπονδίες, σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τον αγώνα των παιδιών τους.
Το ερώτημα συνεπώς δεν είναι μόνο εάν θα συνεχιστούν οι αποκλεισμοί.
Είναι εάν ένα κίνημα που ξεκίνησε από καθηγητές που δεν αντικαθίστανται, κτίρια που καταρρέουν και τάξεις των 35 μαθητών θα περιοριστεί ξανά μέσα στις σχολικές αίθουσες ή θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη κοινωνική διάσταση.
Για τον Σοάν, πάντως, η αιτία της έκρηξης μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση:
«Μετά από τόσες ειρηνικές πορείες και διαμαρτυρίες κάθε χρόνο, οι μαθητές νιώθουν πλέον ότι κανείς δεν τους ακούει».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου