Η παραδοσιακή έλλειψη διαφάνειας από την πλευρά της Μόσχας, τροφοδοτεί εκ νέου την παγκόσμια ανησυχία γύρω από τον μυστηριώδη θάνατο επιστήμονα σε εργαστήριο στα βάθη της Σιβηρίας.
Η είδηση για πιθανό κρούσμα πανώλης θα μπορούσε υπό άλλες συνθήκες να αντιμετωπιστεί ως ένα μεμονωμένο υγειονομικό περιστατικό. Ωστόσο, η παγιωμένη τακτική της Ρωσίας να συσκοτίζει σοβαρά συμβάντα έχει καταστήσει την αρνησή της να παράσχει σαφείς απαντήσεις αντικείμενο διεθνούς καχυποψίας.
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το Politico, η ρωσική τάση για απόκρυψη κρίσεων είναι τόσο βαθιά ριζωμένη που έχει πλέον μετατραπεί σε σύμβολο αμφισβήτησης.
Από το Τσερνόμπιλ στο σήμερα
Στη δραματοποιημένη σειρά του HBO για την πυρηνική καταστροφή στο Τσερνόμπιλ, ένας Σοβιετικός ατομικός επιστήμονας περιφρονεί τη μέτρηση ραδιενέργειας που δείχνει ότι συντελείται μια τεράστια τραγωδία.
«Ούτε μεγάλη, ούτε καταστροφική», αναφέρει η τηλεοπτική εκδοχή του Ανατόλι Ντιατλόφ, αναπληρωτή αρχιμηχανικού στο Τσερνόμπιλ τον Απρίλιο του 1986, κοιτάζοντας ένα εργαλείο μέτρησης που κατέγραφε 3,6 ρέντγκεν την ώρα, οριακά κάτω από τα κρίσιμα επίπεδα.
Μόνο που η μέτρηση εκείνη δεν ήταν ακριβής. Ο αντιδραστήρας είχε ήδη εκραγεί, απελευθερώνοντας καταστροφικά επίπεδα ακτινοβολίας που θα οδηγούσαν σε χιλιάδες θανάτους από καρκίνο.
Αν και πρόκειται για μυθοπλασία, η σκηνή αυτή είναι εμβληματική της μακροχρόνιας σοβιετικής και ρωσικής επιθυμίας να υποβαθμίζει -ή ακόμα και να συγκαλύπτει- κρίσιμα περιστατικά, σημειώνει το Politico.
Αυτό το μοτίβο επανήλθε στο προσκήνιο, με ανώτατους αξιωματούχους του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να απαιτούν από τη Μόσχα μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με το ύποπτο κρούσμα πανώλης στην ανατολική Ρωσία.
Σε μια μαύρη κωμική τροπή απέναντι στην πιθανότητα της πανώλης, η ατάκα του Ντιατλόφ είναι πλέον πανταχού παρούσα.
Το χρονικό της υπόθεσης στο Ιρκούτσκ
Ο θάνατος μιας 28χρονης εργαζόμενης στο Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης της Σιβηρίας και της Άπω Ανατολής στο Ιρκούτσκ προκάλεσε παγκόσμια ανησυχία λόγω της φύσης της εργασίας της στο εργαστήριο — αλλά και εξαιτίας της δήλωσης τοπικού Ρώσου αξιωματούχου που συνέδεσε τον θάνατό της με κρούσμα πανώλης.
Η Ρωσία έσπευσε να υποβαθμίσει το θέμα. Η Rospotrebnadzor, η εθνική υπηρεσία δημόσιας υγείας της χώρας, δήλωσε ότι η υπάλληλος πέθανε από «πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας» και ότι δεν εντοπίστηκαν μικροοργανισμοί που σχετίζονται με την εργασία της στα δείγματα της ασθενούς.
Παρ’ όλα αυτά, οι ρωσικές υγειονομικές αρχές έθεσαν υπό καραντίνα σχεδόν 200 άτομα, ενώ τοπικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι αρκετά νοσοκομεία τέθηκαν σε καραντίνα. Η Rospotrebnadzor ανέφερε ότι τα μέτρα αυτά ελήφθησαν λόγω των «επαγγελματικών δραστηριοτήτων της ασθενούς».
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επικοινώνησε με τις ρωσικές αρχές στις 3 Οκτωβρίου, ζητώντας περισσότερες πληροφορίες βάσει των Διεθνών Υγειονομικών Κανονισμών (IHR).
Βάσει των κανονισμών, τα κράτη οφείλουν να απαντούν εντός 24 ωρών, ωστόσο η Ρωσία απέστειλε την απάντησή της στις 6 Οκτωβρίου.
Οι ρωσικές αρχές υποστήριξαν ότι «κανένα κρούσμα πανώλης δεν έχει καταγραφεί πρόσφατα στο Ιρκούτσκ» και ότι «δεν εντοπίστηκαν παθογόνα επικίνδυνων μολυσματικών ασθενειών σε καμία από τις επαφές».
Η Rospotrebnadzor επιμένει ότι δεν υπάρχει «επιδημιολογικός κίνδυνος» και ότι ολοκλήρωσε τους ελέγχους, ενώ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαρακτήρισε ψευδή τα δημοσιεύματα των ΜΜΕ.
ΠΟΥ: «Δεν έχουμε την πλήρη εικόνα»
Ωστόσο, ο ΠΟΥ επιμένει ότι παραμένουν πολλά ερωτηματικά. «Δεν γνωρίζουμε ακριβώς πώς πέθανε αυτό το άτομο», δήλωσε η Μαρία Βαν Κέρκχοβε, διευθύντρια διαχείρισης επιδημιών και πανδημιών του ΠΟΥ.
«Γνωρίζουμε ότι είχε πνευμονία. Γνωρίζουμε ότι ήταν θανατηφόρο περιστατικό. Κατανοούμε ότι έχουν γίνει κάποιες εργαστηριακές εξετάσεις. Δεν έχουν βρει τον αιτιολογικό παράγοντα. Γι’ αυτό χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες».
Ο ΠΟΥ ζήτησε επιπλέον λεπτομέρειες για τις εξετάσεις που πραγματοποιήθηκαν, τα παθογόνα που αξιολογήθηκαν και τις αναλύσεις που εκτελούνται για τον προσδιορισμό της αιτίας θανάτου, καθώς και στοιχεία για τυχόν εργαστηριακό ατύχημα και για τις 200 επαφές.
«Δεν έχουμε ακόμη την πλήρη εικόνα αυτού του συμβάντος και δεν είμαστε σε θέση να προβούμε σε πλήρη αξιολόγηση κινδύνου», τόνισε ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού, Τέντρος Αμπντανόμ Γκεμπρεγιέσους.
«Η έγκαιρη, πλήρης και διαφανής ανταλλαγή πληροφοριών βάσει των διεθνών κανονισμών είναι ουσιαστική για να διασαφηνιστούν οι αντικρουόμενες αναφορές και να καταστεί δυνατή η ακριβής αξιολόγηση των πιθανών κινδύνων για τη δημόσια υγεία».
Η μακρά παράδοση της «ομερτά» στη Μόσχα
Όπως υπογραμμίζει η ανάλυση του Politico, μπορεί η αιτία θανάτου της 28χρονης να μην είναι πράγματι η πανώλη. Όμως η ελλιπής, καθυστερημένη και ασαφής επικοινωνία της Ρωσίας τροφοδοτεί τους φόβους από τη Γενεύη και τις Βρυξέλλες μέχρι την Ουάσινγκτον. Άλλωστε, δεν θα ήταν η πρώτη φορά που το Κρεμλίνο υποβαθμίζει ή επιχειρεί να συγκαλύψει απειλές για τη δημόσια υγεία.
Το 1979, η Σοβιετική Ένωση συγκάλυψε μια θανατηφόρα επιδημία άνθρακα που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 66 ανθρώπους. Οι αρχές ισχυρίστηκαν ότι οι πολίτες αρρώστησαν από μολυσμένο κρέας, ενώ στην πραγματικότητα εκτέθηκαν σε άνθρακα λόγω ατυχήματος σε μυστικό εργαστήριο βιολογικών όπλων.
Αργότερα, το 1988, η Ρωσία κατηγορήθηκε για συγκάλυψη μιας μυστηριώδους επιδημίας αλωπεκίας στο Τσερνίβτσι, όπου περισσότερα από 175 παιδιά έχασαν τα μαλλιά τους. Οι αρχές μίλησαν για δηλητηρίαση από θάλλιο, αλλά μεταγενέστερες μελέτες έδειξαν ως πιθανή αιτία την υδραζίνη ή την όξινη βροχή.
Με την πάροδο των ετών, το Κρεμλίνο έχει υποβαθμίσει τα κρούσματα HIV, ενώ κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19 κατηγορήθηκε για απόκρυψη του πραγματικού αριθμού των θανάτων, ειδικά στο αρχικό στάδιο.
Η τακτική αυτή εκτείνεται και πέρα από τη δημόσια υγεία: οι βομβαρδισμοί πολυκατοικιών το 1999 στη Μόσχα, η βύθιση του υποβρυχίου «Kursk» το 2000 και η κατάρριψη της πτήσης MH17 της Malaysia Airlines το 2014 από φιλορώσους αυτονομιστές ενίσχυσαν διαχρονικά τις αμφιβολίες για τη διαφάνεια της Μόσχας.
Αυξάνεται η διεθνής πίεση
Η ΕΕ και οι ΗΠΑ παρακολουθούν στενά την κατάσταση στο Ιρκούτσκ, εκφράζοντας την ανυπομονησία τους για τη στάση της Ρωσίας, αναφέρει το Politico.
«Όλος ο κόσμος περιμένει τις πληροφορίες από τη Ρωσία», δήλωσε η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Εύα Χρντσίροβα.
«Η Ρωσία θα πρέπει να καταστήσει διαθέσιμες τις πληροφορίες για την πανώλη το συντομότερο δυνατό. Χρειαζόμαστε πληροφορίες από τη Ρωσία. Συνδέεται με τη συμμετοχή της στον ΠΟΥ Ευρώπης, την έγκαιρη και ακριβή κοινοποίηση πληροφοριών ώστε οι ειδικοί να αξιολογήσουν την κατάσταση, διότι μπορεί να έχει διασυνοριακές επιπτώσεις».
Αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μιλώντας υπό το καθεστώς της ανωνυμίας στο Politico, χαρακτήρισε επικίνδυνη την «αποσπασματική» επικοινωνία της Μόσχας.
«Αυτό τροφοδοτεί εικασίες προς όλες τις κατευθύνσεις. Καθιστά επίσης τις προληπτικές ενέργειες δύσκολες, αν όχι ανούσιες… Η έλλειψη ακριβών και αξιόπιστων πληροφοριών μειώνει λογικά την επαρκή ετοιμότητα».
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, κάλεσε τη Ρωσία να μοιραστεί περισσότερες πληροφορίες.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, οι ΗΠΑ απέστειλαν επίσημο διπλωματικό μήνυμα στη Μόσχα υπενθυμίζοντας τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είχε προγραμματισμένη τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο ηγέτη Βλαντιμίρ Πούτιν για το θέμα, σημειώνοντας ωστόσο ότι η Ρωσία «δεν λέει πολλά».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου