Κάτι δεν πηγαίνει καθόλου καλά στο ευρωπαϊκό παρασκήνιο της ναυτιλίας. Από τη μία, οι Βρυξέλλες εμφανίζονται αποφασισμένες να φορέσουν στη ναυτιλιακή βιομηχανία το πιο πράσινο κοστούμι της εποχής. Από την άλλη, οι λογαριασμοί μεγαλώνουν, τα καύσιμα παραμένουν πανάκριβα και τα δισεκατομμύρια από τις χρεώσεις εκπομπών προκαλούν ολοένα περισσότερα ερωτήματα. Και κάπου εκεί η Μελίνα Τραυλού αποφασίζει να ανεβάσει την ένταση.
Η πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών δεν κρύβει τη δυσαρέσκειά της για την ευρωπαϊκή στάση ενόψει των κρίσιμων διαπραγματεύσεων στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), που ξεκινούν στις 23 Νοεμβρίου. Το διακύβευμα είναι τεράστιο και δεν αφορά απλώς μερικές περιβαλλοντικές ρυθμίσεις. Στην πραγματικότητα, παίζεται μια παρτίδα δισεκατομμυρίων για το ποιος θα εισπράττει, ποιος θα πληρώνει και ποιος θα έχει το πάνω χέρι στην παγκόσμια ναυτιλία.
Η Τραυλού θέτει ένα ερώτημα που αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής πολιτικής. Μήπως η διατήρηση των εσόδων από το σύστημα εμπορίας ρύπων έχει αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία για τις Βρυξέλλες από την επίτευξη μιας πραγματικά ενιαίας διεθνούς συμφωνίας;
Και δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη διαφωνία μεταξύ επιχειρήσεων και ευρωπαϊκών θεσμών. Ελλάδα, Κύπρος, Ιταλία και Μάλτα αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% του ευρωπαϊκού στόλου. Παρά τις παρεμβάσεις τους, όμως, η Κομισιόν δεν φαίνεται διατεθειμένη να εγκαταλείψει εύκολα το μοντέλο που έχει ήδη δημιουργήσει.
Τα 9 δισ. ευρώ που κάνουν τις Βρυξέλλες να μην αφήνουν το ETS
Ας αφήσουμε για λίγο τις ωραίες διακηρύξεις περί περιβάλλοντος και ας κοιτάξουμε τους αριθμούς. Εκεί βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της ιστορίας.
Το ευρωπαϊκό σύστημα ETS επιβάλλει οικονομικές υποχρεώσεις στις ναυτιλιακές εταιρείες για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Η λογική είναι ότι η ρύπανση πρέπει να έχει κόστος, ώστε να δημιουργούνται κίνητρα για επενδύσεις σε καθαρότερες τεχνολογίες.
Μόνο που ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός ετοιμάζει ένα παγκόσμιο σύστημα κανόνων, το οποίο θα προβλέπει δικές του απαιτήσεις για τα καύσιμα και την οικονομική επιβάρυνση των ρύπων.
Εάν οι δύο μηχανισμοί δεν συντονιστούν, οι πλοιοκτήτες κινδυνεύουν να βρεθούν μπροστά σε έναν διπλό λογαριασμό. Να πληρώνουν στην Ευρώπη και ταυτόχρονα να επιβαρύνονται από τον διεθνή μηχανισμό για το ίδιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Ποιος θα αντέξει τέτοιο βάρος; Και κυρίως, ποιος θα επωφεληθεί από αυτή τη διπλή αρχιτεκτονική χρεώσεων;
Η ECSA υπολογίζει ότι, με τιμή δικαιωμάτων στα 100 ευρώ ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα, τα έσοδα για τα ευρωπαϊκά και εθνικά ταμεία θα μπορούσαν να αγγίξουν τα 9 δισ. ευρώ κάθε χρόνο.
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο οικονομικό διακύβευμα. Δεν μιλάμε για μερικά εκατομμύρια, αλλά για έναν μηχανισμό που μπορεί να παράγει τεράστια έσοδα σε ετήσια βάση.
Μάλιστα, σε έγγραφο της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε. η πιθανότητα αλλαγής ή κατάργησης του ETS συνδέεται με την επίτευξη μιας διεθνούς συμφωνίας που θα διατηρεί αντίστοιχο επίπεδο περιβαλλοντικών απαιτήσεων.
Η λεπτομέρεια αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Δείχνει ότι η τύχη του ευρωπαϊκού συστήματος δεν αντιμετωπίζεται ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων στον IMO.
Η Κομισιόν, πάντως, δεν δείχνει να βιάζεται να αποχωριστεί το ETS. Αντίθετα, εξετάζει την επέκτασή του και σε πρόσθετες κατηγορίες πλοίων από το 2031. Με άλλα λόγια, ενώ η ναυτιλία ζητά ξεκάθαρους κανόνες, η Ευρώπη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να διευρύνει ακόμη περισσότερο το πεδίο των χρεώσεων.
Πράσινη μετάβαση με καύσιμα-χρυσάφι και την Ασία να παίρνει κεφάλι
Το δεύτερο κεφάλαιο είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικό. Η Ευρώπη απαιτεί επενδύσεις περίπου 40 δισ. ευρώ ετησίως για την πράσινη μετάβαση, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ECSA. Ωστόσο, τα εναλλακτικά καύσιμα κοστίζουν κατά μέσο όρο τέσσερις φορές περισσότερο από τα συμβατικά.
Δηλαδή, οι εφοπλιστές καλούνται να επενδύσουν τεράστια κεφάλαια, να ανανεώσουν τον στόλο τους και να απορροφήσουν αυξημένα λειτουργικά έξοδα, χωρίς να υπάρχει ακόμη επαρκής παραγωγική υποδομή στην ευρωπαϊκή αγορά.
Και εδώ η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.
Οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές αντιπροσωπεύουν το 44% των παγκόσμιων παραγγελιών πλοίων που μπορούν να χρησιμοποιούν βιώσιμα καύσιμα. Η ευρωπαϊκή παραγωγή, όμως, αντιστοιχεί μόλις στο 10% της σχετικής παγκόσμιας δυναμικότητας. Ακόμη χειρότερα, λιγότερο από το 5% της παραγωγής αυτής κατευθύνεται στη ναυτιλία.
Την ίδια στιγμή, το 74% των σχεδίων παραγωγής βιώσιμων καυσίμων βρίσκεται στην Ασία.
Επομένως, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί σε μια παράδοξη θέση. Να επιβάλλει αυστηρούς κανόνες στις δικές της επιχειρήσεις, να αυξάνει το κόστος λειτουργίας τους και τελικά να εξαρτάται από παραγωγούς εκτός της ευρωπαϊκής αγοράς για τα καύσιμα που απαιτεί η μετάβαση.
Πράσινη πολιτική χωρίς επαρκή παραγωγή και ανταγωνιστικές τιμές; Το ερώτημα δεν είναι καθόλου θεωρητικό.
Υπάρχει και ένας ακόμη αριθμητικός γρίφος που προκαλεί αντιδράσεις στον ναυτιλιακό κόσμο. Η Κομισιόν προτείνει να διατεθούν έως 110 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπών μέχρι το 2040.
Με τιμή 100 ευρώ ανά δικαίωμα, η συνολική αξία τους υπολογίζεται στα 11 δισ. ευρώ για ολόκληρη την περίοδο. Εάν γίνει αναγωγή σε ετήσια βάση, το ποσό υπολείπεται του 1 δισ. ευρώ.
Από τη μία, λοιπόν, βρίσκονται τα δυνητικά έσοδα των 9 δισ. ευρώ κάθε χρόνο. Από την άλλη, οι πόροι που προβλέπεται να κατευθυνθούν προς την υποστήριξη της πράσινης μετάβασης είναι αισθητά μικρότεροι.
Αυτή είναι η βασική ένσταση της ναυτιλιακής πλευράς. Δεν αρκεί να εισπράττονται χρήματα στο όνομα της περιβαλλοντικής προστασίας. Πρέπει να επιστρέφουν ουσιαστικά στον κλάδο, ώστε να χρηματοδοτούνται οι τεχνολογικές αλλαγές που ζητούν οι ίδιοι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί.
Η 23η Νοεμβρίου σηματοδοτεί την έναρξη των νέων συνομιλιών στον IMO, ενώ η 4η Δεκεμβρίου αποτελεί πιθανό ορόσημο για την υιοθέτηση της παγκόσμιας συμφωνίας.
Η Μελίνα Τραυλού έχει ήδη ανοίξει τη σύγκρουση με τις Βρυξέλλες. Και αυτή τη φορά το διακύβευμα δεν είναι ποιος θα κάνει την πιο εντυπωσιακή περιβαλλοντική ανακοίνωση, αλλά ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό.
Γιατί η πράσινη ναυτιλία δεν μπορεί να γίνει άλλοθι για μια ανεξέλεγκτη αύξηση κόστους. Και εάν η Ευρώπη θέλει να παραμείνει πρωταγωνιστής στις θάλασσες, θα πρέπει να αποδείξει ότι δεν αντιμετωπίζει τον εφοπλισμό απλώς ως μια ανεξάντλητη πηγή εσόδων.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου