Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026

Τι κρύβεται πίσω από τις αποχωρήσεις των φαρμακευτικών; Tα Nέα φάρμακα, το clawback και ο λογαριασμός των Eκατομμυρίων

 


Ένα σοβαρό πρόβλημα φαίνεται να φουντώνει στην ελληνική αγορά φαρμάκου, με τους ασθενείς να κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με μια δυσάρεστη πραγματικότητα. Θεραπείες τελευταίας γενιάς, νέα καινοτόμα σκευάσματα και φάρμακα που μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά την καθημερινότητα ανθρώπων με σοβαρές παθήσεις ενδέχεται να γίνουν δυσκολότερα προσβάσιμα. Και ενώ η επιστήμη προχωρά με άλματα, στην Ελλάδα το επιχειρηματικό περιβάλλον για τις φαρμακευτικές εταιρείες περιγράφεται όλο και πιο ασφυκτικό.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας γνώριμος πονοκέφαλος για τον κλάδο, το rebate και το clawback. Δύο μηχανισμοί επιστροφών που, σύμφωνα με παράγοντες της φαρμακευτικής αγοράς, έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα πιεστικό οικονομικό πλαίσιο, προκαλώντας αναταράξεις στις επιχειρήσεις και επηρεάζοντας τις αποφάσεις τους για την κυκλοφορία νέων φαρμάκων στη χώρα μας.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο τι συμβαίνει με τις φαρμακευτικές εταιρείες. Είναι τι θα γίνει όταν οι επιχειρηματικές αποφάσεις αρχίσουν να μεταφράζονται σε λιγότερες θεραπευτικές επιλογές για τους Έλληνες ασθενείς.

Rebate και clawback: Ο διπλός οικονομικός βραχνάς της φαρμακοβιομηχανίας

Για όσους δεν παρακολουθούν από κοντά τα οικονομικά της αγοράς φαρμάκου, οι όροι rebate και clawback μπορεί να ακούγονται σαν τεχνικές λεπτομέρειες. Στην πράξη, όμως, αποτελούν δύο από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τα έσοδα των φαρμακευτικών επιχειρήσεων.

Το rebate αφορά υποχρεωτικές εκπτώσεις που παρέχουν οι εταιρείες, ενώ το clawback είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου επιστρέφουν ποσά όταν η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη ξεπερνά τα προβλεπόμενα όρια. Έτσι, οι επιχειρήσεις καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον όπου σημαντικό μέρος των εσόδων τους μπορεί να επιστρέφεται στο σύστημα.

Παράγοντες της αγοράς υποστηρίζουν ότι η συσσώρευση αυτών των επιβαρύνσεων έχει περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια λειτουργίας πολλών εταιρειών. Το πρόβλημα, όπως περιγράφεται, δεν αφορά αποκλειστικά την κερδοφορία. Αγγίζει τον ίδιο τον σχεδιασμό των επενδύσεων, την κυκλοφορία νέων σκευασμάτων και τη δυνατότητα διατήρησης ορισμένων προϊόντων στην ελληνική αγορά.

Όταν μια εταιρεία δεν μπορεί να υπολογίσει με ασφάλεια το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα μιας δραστηριότητας, είναι αναμενόμενο να επανεξετάζει τις προτεραιότητές της. Και στην περίπτωση του φαρμάκου, αυτές οι αποφάσεις έχουν μια ιδιαιτερότητα. Δεν αφορούν απλώς προϊόντα που βρίσκονται στα ράφια, αλλά θεραπείες που μπορεί να είναι καθοριστικές για την υγεία και την ποιότητα ζωής χιλιάδων ανθρώπων.

Οι πολυεθνικές αλλάζουν τα σχέδιά τους για την Ελλάδα

Η αναστάτωση στην αγορά φαίνεται να αποκτά πλέον και οργανωτική διάσταση. Σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, ολοένα και περισσότερες μητρικές φαρμακευτικές εταιρείες επανεξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο διατηρούν την παρουσία τους στην Ελλάδα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ελληνικές θυγατρικές εντάσσονται διοικητικά κάτω από την εποπτεία άλλων χωρών, με αποτέλεσμα η λήψη αποφάσεων να μεταφέρεται εκτός Ελλάδας. Πρόκειται για μια εξέλιξη που μπορεί να περιορίσει τον ρόλο των τοπικών διοικήσεων και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι εμπορικές και επενδυτικές κινήσεις.

Το μήνυμα που εκπέμπεται από την αγορά δεν είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικό. Η Ελλάδα κινδυνεύει να θεωρείται λιγότερο ελκυστικός προορισμός για την κυκλοφορία νέων καινοτόμων θεραπειών, ειδικά όταν οι εταιρείες συγκρίνουν τις συνθήκες λειτουργίας της με εκείνες άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Και εδώ βρίσκεται μια από τις πιο κρίσιμες παραμέτρους. Η υποβάθμιση της ελληνικής παρουσίας μιας πολυεθνικής δεν σημαίνει αυτομάτως ότι σταματά η διάθεση των φαρμάκων της. Ωστόσο, μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις για νέες κυκλοφορίες, επενδύσεις, κλινικές μελέτες και την εμπορική υποστήριξη καινοτόμων σκευασμάτων.

Τα καινοτόμα φάρμακα αποσύρονται και οι ασθενείς ανησυχούν

Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλούν οι περιπτώσεις εταιρειών που φέρονται να εξετάζουν ή να προχωρούν στην απόσυρση καινοτόμων φαρμάκων από την ελληνική αγορά. Πρόκειται για σκευάσματα που μπορούν να προσφέρουν νέες δυνατότητες αντιμετώπισης ασθενειών και να βελτιώσουν ουσιαστικά την καθημερινότητα των ασθενών.

Η πρόσβαση σε τέτοιες θεραπείες δεν είναι μια απλή εμπορική υπόθεση. Για έναν άνθρωπο που περιμένει ένα νέο φάρμακο, η καθυστέρηση ή η απουσία του μπορεί να σημαίνει λιγότερες διαθέσιμες επιλογές και μεγαλύτερη αβεβαιότητα για την πορεία της θεραπείας του.

Βεβαίως, κάθε απόφαση απόσυρσης πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά, καθώς μπορεί να συνδέεται με διαφορετικούς εμπορικούς, οικονομικούς ή επιστημονικούς παράγοντες. Ωστόσο, όταν οι σχετικές περιπτώσεις πληθαίνουν, η συζήτηση ξεφεύγει από τα στενά όρια μιας επιχειρηματικής διαφωνίας.

Το μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα είναι να μη μετατραπεί η πίεση στη φαρμακευτική αγορά σε εμπόδιο για την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία. Γιατί μπορεί οι εταιρείες να μετρούν επιστροφές, κόστη και οικονομικές αποδόσεις, αλλά για τους ασθενείς το πραγματικό διακύβευμα είναι πολύ πιο απλό και πολύ πιο σοβαρό. Να μπορούν να βρίσκουν τα φάρμακα που χρειάζονται, όταν τα χρειάζονται.

Και όσο το rebate και το clawback παραμένουν στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης, τόσο θα μεγαλώνει το ερώτημα αν η ελληνική αγορά μπορεί να κρατήσει τις μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες και τις νέες θεραπείες κοντά στους ασθενείς ή αν θα βλέπει σταδιακά τις επιλογές της να λιγοστεύουν.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

.

.