NAΞΟΣ - ΜΟΥΤΣΟΥΝΑ / SOUL TANA ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ

Σ τα νότια παράλια της Νάξου,στη ΜΟΥΤΣΟΥΝΑ
Ο σοι θελήσουν της ζωής να διώξουν τη φουρτούνα
Υ στατο θά ΄βρουν προορισμό στο στέκι της ΣΟΥΛΤΑΝΑΣ
Λ ιμάνι να ξεκουραστείς κ το φαϊ της μάνας
Τ ιμές ασυναγώνιστες σ΄ωραίο περιβάλλον
Α γάπη,κέφι κ ανθρωπιά,χωρίς να υπερβάλλω
Ν α διασκεδάσεις ποιοτικά κ άρχοντας σ΄όλα θα΄σαι
Α π΄την ψυχή κατάθεση,κάνω.....ΝΑ ΤΟ ΘΥΜΑΣΑΙ!!!


Τ' Απεράθου, στους ανατολικούς πρόποδες της βουνοσειράς των Φαναριών, είναι κτισμένο στις πλαγιές ενός λόφου που δεσπόζει σε δυο κοιλάδες, στο Πέρα Χωριό και στο Όξω Χωριό: αυτές οι δυο κοιλάδες, που σχηματίζονται ανάμεσα στα βουνά της.....
Ανατολικής Νάξου, απέχουν δυο ώρες περίπου ποδαρόδρομο από τ' ανατολικά ακρογιάλια του νησιού, τσ' Απίσω Τόποι. Την ονομασία με την οποία το συναντάμε σήμερα, Απείρανθος, του την κόλλησε κάποιος άγνωστος λόγιος, λίγα χρόνια πριν την Επανάσταση του 1821, ένας λόγιος αμαθής, που πιστεύοντας ότι το χωριό του θα αποκτήσει αρχαιοπρέπεια και μεγαλοπρέπεια αντάξια της ιστορίας του, όπως αυτός την αντιλαμβανόταν, το βάφτισε μ' ένα επίθετο, που το θεωρούσε αρχαίο ελληνικό, ενώ δεν υπάρχει στην ελληνική γλώσσα.
Το αληθινό όνομα του χωριού, Απεράθου, έχει γίνει πρόβλημα για τους γλωσσολόγους, και όχι μόνον, χωρίς να καταφέρουν να δώσουν μια απόλυτα πειστική εξήγηση. Μερικοί υποστήριξαν ότι προέρχεται από το φυτό που στην Αμοργό λέγεται απέρρατθος και στη Λέσβο απυρράθα, ή από το φυτό πύρεθρον, που αναφέρεται από αρχαίους συγγραφείς. Άλλοι υπέθεσαν ότι ονομάστηκε έτσι από μοναστήρι της Παναγίας της Απειραγάθου ή Υπεραγάθου, που ίσως κάποτε υπήρχε εκεί κι άλλοι νομίζουν ότι προέρχεται από κάποιον ιδιοκτήτη της περιοχής που ονομαζόταν Πέραθος. Ίσως υπέρ της τελευταίας άποψης συνηγορεί η πάντοτε σε γενική πτώση εκφορά του ονόματος, από τότε που για πρώτη φορά το συναντάμε σε λαϊκά κείμενα: στου Περάθου, στ' Απεράθου.
Ο οικισμός δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς δημιουργήθηκε, αλλά πρέπει να δεχτούμε ότι έχει γίνει πριν από πολλούς αιώνες. Σαν αξιοσημείωτος οικισμός αναφέρεται στα 1413 από τον περιηγητή Χριστόφορο Μπουοντελμόντι και ασφαλώς θα υπήρχε και πολύ καιρό πριν.
Δεν είναι εύκολο να παρακολουθήσουμε βήμα προς βήμα την ιστορία του χωριού αλλά και της ανατολικής παράλιας περιοχής του, επειδή δεν υπάρχουν επαρκείς και ασφαλείς μαρτυρίες. Οι πληροφορίες που μας έρχονται από τα αρχαιολογικά ευρήματα κάνουν λόγο για μια κοινωνία ζωντανή που αναπτύχθηκε στην περιοχή, αστική και αγροτική συνάμα, με έμφαση στην κτηνοτροφία αλλά και στην αμπελουργία, στην οποία εξαιρετική σημασία αποδίδεται στην τέχνη και στις εμπορικές δραστηριότητες. Οι μαρτυρίες από τους ναούς της βυζαντινής περιόδου μας δείχνουν ότι στην περιοχή αναπτυσσόταν σημαντική κοινωνική, οικονομική και καλλιτεχνική δραστηριότητα από τα πρωτοβυζαντινά χρόνια μέχρι και τον 14ο αιώνα. Σημαντικότερο μνημείο ο ναός της Αγίας Κυριακής, 8ου-9ου αι., στην τοποθεσία Καλλονή, με ζωγραφικό ανεικονικό διάκοσμο, τα πτηνά με τα φουλάρια στο λαιμό, σύμβολο βασιλικής εξουσίας, μαρτυρά ότι την περίοδο της εικονομαχίας η περιοχή κατείχε σημαίνουσα θέση στην πολιτικο-οικονομική οργάνωση του νησιού. Η περίοδος της Λατινοκρατίας είναι μια "σκοτεινή περίοδος" γιατί απουσιάζουν πηγές. Κατά τον 15ο αι. γνωρίζουμε ότι υπήρχε καπετάνιος Απεράθου κι επομένως το χωριό αποτελούσε καπετανία, αλλά δεν γνωρίζουμε τίποτα περισσότερο. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας, και ειδικά κατά τον 17ο αι., το χωριό, φαίνεται, αποκτά μεγάλη σπουδαιότητα σε σύγκριση με τ' άλλα χωριά της Νάξου. Λατινογενείς γαιοκτήμονες κατέχουν εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης στην απεραθίτικη περιοχή και δυο πύργοι τους στέκονται ακόμα σήμερα στο χωριό. Το χωριό γεμίζει από ορθόδοξες εκκλησίες, οι ιερείς είναι μεταξύ των πλουσιοτέρων κατοίκων και τον 17ο αι. ο ναός της Παναγίας της comuna, η Παναγία του Κοινού, τ' Απεραθιού δηλαδή, λαμβάνει την σημερινή μορφή του. Η αμπελουργία αποτελεί πάντα ένα από τα οικονομικά χαρακτηριστικά του χωριού, οι βοσκότοποι γνωρίζουν ιδιαίτερη άνθιση ενώ φαίνεται να υπάρχει παραγωγή σμύριδας. Το 1670 το χωριό αριθμεί 218 χανέδες (κατοικίες), δηλαδή 800 με 1.100 περίπου κατοίκους, κι είναι το μεγαλύτερο και αναλογικά το πλουσιότερο. Λίγο πριν την επανάσταση του 1821 εμφανίζεται ο αμαθής λόγιος που συναντήσαμε παραπάνω και βαφτίζει το χωριό μ' ένα επίθετο που το θεωρούσε αρχαίο ελληνικό αλλά που δεν υπάρχει στην ελληνική γλώσσα.
Μπορούμε λοιπόν να ισχυριστούμε ότι από τα πανάρχαια χρόνια ως τα σήμερα, η μια γενιά μετά την άλλη, η απεραθίτικη περιοχή δεν ερημώθηκε ποτέ από ανθρώπους. Το μαρτυρούν ονόματα πολλών τοποθεσιών, που είναι λέξεις αρχαιότατες. Στην περιοχή του Πέρα Χωριού υπάρχει ο Βαθύς Οχτός δηλαδή Βαθύς Οχετός, που οφείλει την ονομασία του σ' ένα βαθύ και στενό χαντάκι που ξεκινά από μια ψηλή πλαγιά του βουνού Κορακιά και κατεβαίνει στο ρυάκα που παραρρέει το Πέρα Χωριό. Ο καρκός, λίγο πιο πάνω, τοποθεσία όπου αφθονούσε το φυτό που οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν κρόκον. Στο Όξω Χωριό, μεγάλη έκταση από ποτιστικά ονομάζεται τ' Αφικλή. Το όνομα δηλώνει ότι εκεί κατά την αρχαιότητα υπήρχε κάποιος μεγαλοϊδιοκτήτης, ο Ιφικλέας, ή ότι εκεί υπήρχε τέμενος, ιερός χώρος, αφιερωμένος στον ομομήτριο αδελφό του Ηρακλή, τον Ιφικλέα. Πολύ κοντά, στο δρόμο που οδηγεί στα σμυριδωρυχεία ένας αρχαίος ελληνικός τοίχος, μήκους 23 μέτρων και ύψους 3 ονομάζεται το Ελληνικό Πεζούλι. Στο βάθος ο Αρσός, δηλαδή ο Αλσών όπως ονόμαζαν οι αρχαίοι Έλληνες το πυκνό άλσος, το δασώδες τέμενος το αφιερωμένο σε κάποια θεότητα ή σε κάποιες νύμφες. Στην ίδια κοιλάδα ο Δήμος, που σημαίνει ότι εκεί κατά την αρχαιότητα υπήρχε οικισμός. Στην περιοχή των σμυριδωρυχείων, μακριά από τη θάλασσα, μια κορυφή βουνού ονομάζεται Ακρωτηράκι και μια άλλη Σκούπελος, ίσως επειδή θα χρησίμευε σαν παρατηρητήριο. Στην ανατολική παραλία υπάρχει η Εξημμένη, τόπος του οποίου κάποτε θα κάηκαν τα δέντρα και θάμνοι, και το Λευκώνι, που πήρε το όνομά του από το ασπρειδερό χρώμα του εδάφους και τέλος ο Πάνερμος, όπως καλούν οι Απεραθίτες τον Πάνορμο. Αλλά και τοποθεσίες που φέρουν ονόματα από την ρωμαϊκή εποχή, όπως Μαυριάνος, Μαρίτσος (Μαυρίκιος), Αβριλάς, που σ' άλλα νησιά μαρτυρούνται σ' επιγραφές σε μάρμαρο, και ο βυζαντινός Καραβάς, όλα σε γενική πτώση, μαρτυρούν τη διαχρονική συνέχεια της απεραθίτικης περιοχής.
Αυτές οι ονομασίες των τόπων που αποτελούν αναμφισβήτητες μαρτυρίες για τον οικισμό και για τους ανθρώπους, δεν θα ήταν δυνατόν "να υπάρχουν σήμερα, αν κάποτε ερημωνόταν ο τόπος, αν χάνονταν οι παλαιοί κάτοικοί του κι έπαιρναν τη θέση τους κάποιοι άλλοι προερχόμενοι από άλλο μέρος της Ελλάδας, αν οι Απεραθίτες, όπως ισχυρίστηκαν μελετητές του γλωσσικού ιδιώματος, ήσαν άποικοι από τη Δυτική Κρήτη, και μάλιστα από τα Σφακιά και τ' Ανώγεια, που ήρθαν τον καιρό των διαφόρων επαναστάσεων της Κρήτης εναντίον του Τούρκου κατακτητή από τον 17ο αιώνα και δώθε".
Ωστόσο μια προσεκτικότερη μελέτη ονομάτων που ερευνητές ισχυρίζονται ότι είναι Κρητικά, και τα συναντάμε την απεραθίτικη περιοχή και σ' άλλες στη Νάξο, δείχνει ότι τα ονόματα αυτά ήτα διαδεδομένα παντού στην θαλάσσια πολιτεία του Αιγαίου, στη Μικρά Ασία, στα Ελλαδικά, στη Μακεδονία, τη Θράκη, στην Κύπρο.
Από καμιά πηγή δεν μαρτυρείται ο αριθμός και η εγκατάσταση μικρής ή μεγάλης ομάδας ανθρώπων από την Κρήτη στ' Απεράθου, δηλαδή από το 1669 μέχρι την Επανάσταση του 1821: την περίοδο αυτή τ' Απεράθου γνωρίζει μια ζωηρή ζωή, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική κι είναι το μεγαλύτερο χωριό στη Νάξο κι αυτό δεν οφείλεται στον ερχομό και την εγκατάσταση ξένου πληθυσμού με ανώτερες δεξιότητες από τον τοπικό, τον απεραθίτικο πληθυσμό.
Κρητικοί ήλθαν στη Νάξο λίγο μετά την Επανάσταση του 1821. Εγκαταστάθηκαν στη Χώρα και, πριν τους μαζέψουν και τους διώξουν κυβερνητικοί, αποτέλεσαν πηγή δεινών για τους κατοίκους αφού καθημερινές ήταν οι λεηλασίες και οι αρπαγές από τη μεριά τους. Κάποιοι απ' αυτούς έμειναν στη Χώρα κι όχι στα χωριά.
Στα 1757 εγκαταστάθηκε στ' Απεράθου ένας κρητικός, ο μαστρ Αντώνης γιος του Γεωργίου Παυλονικολάκη με τα παιδιά του και την Απεραθίτισσα γυναίκα του, την Κατερίνα, θυγατέρα του τότε σακελλάριου (ιερέα) Απεράθου, που την γνώρισε και την παντρεύτηκε στην Κωνσταντινούπολη. Μόνο στο έγγραφο με το οποίο οι προεστοί ορίζουν τις φορολογικές υποχρεώσεις του αναγράφεται ως Παυλονικολάκης. Αλλά σ' όλα τα άλλα έγγραφα που αφορούν τον ίδιο και την οικογένειά του το όνομα του έχει χαθεί και αντικατασταθεί από το Κρητικός. Αν οι Απεραθίτες είχαν απόλυτη συνείδηση της κρητικής ταυτότητας τους θα κόλλαγαν το παρωνύμιο Κρητικός σ' ένα νεοφερμένο από την Κρήτη;
Αλλά αφού οι Απεραθίτες δεν ήλθαν από την Κρήτη που οφείλεται η μεγάλη ομοιότητα του γλωσσικού ιδιώματος με τα κρητικά;
Οφείλεται "στην καταγωγή και του Απεραθίτικου γλωσσικού ιδιώματος και των Κρητικών από κοινή παλαιότερη διάλεκτο. Δηλαδή τα ιδιώματα αυτά κατάγονται από τη Βυζαντινή γλώσσα, που πολλά στοιχεία της διατηρήθηκαν για λόγους ιστορικούς και γεωγραφικούς σε ακραία διαμερίσματα του βυζαντινού ελληνισμού, όπως είναι η Κρήτη και η Μάνη, και σε περιοχές που δεν προσφέρονταν σε πυκνή επικοινωνία με τα αστικά κέντρα, όπως είναι τ' Απεράθου".
Στην κοινή καταγωγή οφείλεται και η ομοιότητα εθιμικών εκδηλώσεων. Κι αυτές αποτελούν κοινή κληρονομιά, κατάλοιπα κοινού βίου, που διαμορφώθηκαν και στην Κρήτη και στ' Απεράθου και σ' άλλες περιοχές του ελληνικού χώρου σε παλαιότερες εποχές και μάλιστα στη βυζαντινή όπου κατά τη διάρκειά της παρατηρείται θαυμαστή οικονομική και καλλιτεχνική άνθιση όπως το μαρτυρούν οι ναοί και οι τοιχογραφίες από την πρωτοβυζαντινή περίοδο μέχρι και τον 14ο αι.
Ο σημερινός οικισμός με τους δυτικότροπους πύργους, που ανήκαν σε Λατίνους γαιοκτήμονες, συνταιριάζουν με τα αιγαιοπελαγίτικου ρυθμού σπίτια του, τα πιο πολλά δίπατα, με εσωτερική αυλή, ευρύχωρα κι ομορφοστολισμένα που κάνουν τη δύσκολη διαμονή, ειδικά το χειμώνα, να γίνεται υποφερτή κι ευχάριστη, είναι το προϊόν εργασίας βοσκών, γεωργών, αμπελουργών, σμυριδωρυκτών, μεταναστών, σιδεράδων, επιπλοποιών, κτιστάδων, των μαστόρων.

Κωνσταντίνος Αντ. Κατσουρός

SOUL TANA ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ

2285068053
6988724769
http://www.soultana.gr