Οι απόγονοι των εκδιωχθέντων, παιδιά που γεννήθηκαν μεταξύ των ετών 1963 και 1981 από Ελληνίδες μητέρες, μπορούν πλέον να διεκδικήσουν την τουρκική υπηκοότητα από τη μεριά της μητέρας τους, δικαίωμα που τους είχε αφαιρεθεί με σχετικό νόμο του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας.
Ο νόμος αυτός είχε ψηφιστεί λίγο πριν από τη μαζική απέλαση Ελλήνων της Πόλης, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1964 και ολοκληρώθηκε έναν χρόνο αργότερα. Τότε, είχαν απελαθεί 12.500 Ελληνες και είχαν εξαναγκαστεί σε φυγή περισσότεροι από 40.000 ομογενείς με τουρκική ιθαγένεια. Η περιουσία τους, σημερινής αξίας κατά ορισμένες απόψεις περίπου 2 δισ. ευρώ, στη συνέχεια δημεύτηκε. Υπολογίζεται ότι περισσότερες από 300 επιχειρήσεις, όπως ξενοδοχεία, εργοστάσια ή μαγαζιά πουλήθηκαν μισοτιμής ή εκποιήθηκαν από το τουρκικό Δημόσιο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι άνθρωποι αυτοί έφτασαν στην Ελλάδα διωγμένοι από το τουρκικό κράτος χωρίς να τους αναγνωρίζεται ούτε τουρκική ούτε ελληνική υπηκοότητα, ενώ βρέθηκαν πένητες σε μια χώρα που δεν τους παρείχε άδειες εργασίας και διαμονής. Ταλαιπωρήθηκαν επί δεκαετίες θεωρούμενοι ξένοι τόσο στον τόπο όπου γεννήθηκαν όσο και στη μητέρα πατρίδα.
Παρέμενε ο πληθυσμός
«Παρά τους μαζικούς διωγμούς που είχαν εκδηλωθεί μέχρι το 1960, ο ελληνικός πληθυσμός της Πόλης παρέμεινε αριθμητικά ο ίδιος», εξηγεί στο «Εθνος» ο πρόεδρος της Οικουμενικής Ομοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτών, κ. Νικόλας Ουζούνογλου, ο οποίος θεωρεί περιορισμένη την πρόοδο που έχει συντελεστεί. «Ακόμη και μετά το πογκρόμ του 1955, τα περίφημα Σεπτεμβριανά, ο πληθυσμός συγκρατήθηκε. Μόνο το 10% των Ελλήνων έφυγαν. Το 80% όσων έμειναν ήταν Τούρκοι υπήκοοι. Ετσι, εφαρμόστηκαν επιπλέον μέτρα με σκοπό να αφαιρεθούν όσο περισσότερες τουρκικές υπηκοότητες ήταν δυνατό. Πολλοί έφευγαν στο εξωτερικό είτε λόγω των διώξεων και της καταπίεσης είτε για σπουδές, με αποτέλεσμα να μην εμφανίζονται περιοδεύοντες. Αυτοί έχαναν αυτομάτως την ιθαγένεια. Με τον τρόπο αυτό αφαιρέθηκε η υπηκοότητα από περίπου 40.000 άνδρες. Παράλληλα, αποφασίστηκε ότι τα παιδιά δεν θα μπορούσαν να λαμβάνουν την υπηκοότητα από τη μεριά της μητέρας τους. Ετσι τέθηκε σε εφαρμογή ένα σχέδιο βάσει του οποίου σε μερικά χρόνια δεν θα υπήρχε κανένας Ελληνας με τα δικαιώματα που προέβλεπε η συνθήκη της Λοζάνης».
Οπως επισημαίνει ο ίδιος, η τουρκική υπηκοότητα θα βοηθήσει και όσους επιθυμούν να διεκδικήσουν περιουσιακά στοιχεία στη γείτονα χώρα, τα οποία εγκαταλείφθηκαν στον πανικό που επικράτησε.
Ο κ. Ουζούνογλου εξηγεί πως όποιος λάβει την τουρκική ιθαγένεια διαθέτοντας ταυτόχρονα την ελληνική και έχει υπηρετήσει στον ελληνικό στρατό δεν θα κληθεί για στράτευση από την Τουρκία, ενώ όσοι είναι άνω των 35 ετών και δεν έχουν υπηρετήσει θα έχουν το δικαίωμα εξαγοράς της θητείας τους καταβάλλοντας 6.000 ευρώ. Παρ' όλα αυτά, η Ομοσπονδία απαιτεί να μη ζητείται αποζημίωση από τους Ελληνες της Κωνσταντινούπολης που εκδιώχθηκαν, αφού λόγω του γεγονότος αυτού δεν μπορούσαν να εκπληρώσουν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις.
ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΤΩΝ
Κάλεσμα για επανόρθωση
H Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών στην επέτειο των 50 ετών από την έναρξη των απελάσεων του 1964 απαιτεί από την τουρκική κυβέρνηση «την αποκατάσταση και επανόρθωση των μαζικής κλίμακας αδικιών που υπέστη η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα της Κωνσταντινούπολης με καταστροφικές συνέπειες για όλη την ελληνική μειονότητα».
Το χρονικό των απελάσεων τη δεκαετία του '60
«Στις 16 Μαρτίου του 1964, σαν αύριο, ο πρωθυπουργός της Τουρκίας, Ισμέτ Ινονού, ανακοίνωσε τη μονομερή καταγγελία της Ελληνοτουρκικής Σύμβασης του 1930. Με την καταγγελία της Σύμβασης η Εφορία της Πόλης έθετε υπό επιτήρηση τους Ελληνες υπηκόους και τη φορολογική εκποίηση των επιχειρήσεών τους. Το κλίμα ήταν ήδη τεταμένο λόγω της κατάστασης στην Κύπρο, ενώ είχαν προηγηθεί προβοκατόρικες ενέργειες και περιοριστικά μέτρα για τους Eλληνες», διηγείται ο κ. Ουζούνογλου.
«Οι απελάσεις γίνονταν ως εξής: Αστυνομικοί με πολιτική περιβολή έρχονταν στο σπίτι σου τις νυχτερινές ώρες και σε καλούσαν στην 4η Διεύθυνση της Αστυνομίας, όπου σε υποχρέωναν υπό απειλές να υπογράψεις ένα έγγραφο με το οποίο ''ομολογούσες'' ότι είχες διαπράξει κατασκοπεία κατά της Τουρκίας. Επειτα σου έδιναν την εντολή να εγκαταλείψεις τη χώρα σε μερικές ημέρες έχοντας μαζί σου μέχρι 20 δολάρια και μία βαλίτσα 20 κιλών. Καταλαβαίνετε τον πανικό που δημιουργούνταν», συνεχίζει.
«Με το Μυστικό Διάταγμα 6/3801 δεσμεύονταν οι περιουσίες των απελαθέντων και απαγορευόταν οποιαδήποτε πράξη εκμετάλλευσης, μεταβίβασης, κληρονομικών δικαιωμάτων. Η δέσμευση αυτή ήρθη το 1987, όμως αν σκεφτεί κανείς ότι ο πληθωρισμός στην Τουρκία ήταν για δεκαετίες στο επίπεδο του 100% ύστερα από 25 χρόνια ''παγώματος'', οι τραπεζικοί λογαριασμοί των απελαθέντων είχαν εκμηδενιστεί».
Λίγο μετά την έναρξη των απελάσεων, τον Απρίλιο του 1964, οι εθνικιστικές φοιτητικές ομοσπονδίες εξήγγειλαν «καμπάνια» οικονομικού αποκλεισμού στις ελληνικές επιχειρήσεις -στην Πόλη 18.000 επιχειρήσεις ανήκαν σε Ελληνες με τουρκική υπηκοότητα- τοιχοκολλώντας αφίσες που ανέφεραν: «Συμπατριώτη, μην συναλάσσεσαι από εδώ που σε εκμεταλλεύονται οικονομικά και τα γρόσια που δίνεις γίνονται σφαίρες κατά των αδελφών σου», ενώ την ίδια περίοδο εφαρμόστηκε και η εκστρατεία «Πολίτη μίλα Τουρκικά».
Ο ελληνικός πληθυσμός της Πόλης μειώθηκε κατά το 1/3 σε χρονικό διάστημα 12 μηνών εξαιτίας των απελάσεων και των καταπιεστικών μέτρων.
Από 90.000 Ελληνες που ζούσαν στην Κωνσταντινούπολη κατά το τέλος του 1963 έναν χρόνο αργότερα είχαν απομείνει μόλις 30.000 άτομα. Παρότι ο αριθμός των Ελλήνων υπηκόοων που απελάθηκαν διαμορφώθηκε στις περίπου 12.500, υπολογίζεται ότι συνολικά επηρεάστηκαν 30.000 άνθρωποι, αφού οι σύζυγοι και τα τέκνα είχαν την τουρκική ιθαγένεια.
Η Αγκυρα το σχεδίαζε χρόνια
Η προετοιμασία των απελάσεων, σύμφωνα με τον κ. Ουζούνογλου, είχε ξεκινήσει δύο χρόνια πριν, το 1964, με τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων από το τουρκικό κράτος. «Στην αρχή του 1963 η Εφορία της Πόλης απαγόρευσε στους Ελληνες υπηκόους την εξόφληση των οφειλών τους με δόσεις και απαίτησε την προκαταβολή των φόρων του 1964», εξηγεί.
«Επιπλέον τροποποιήθηκε η διαδικασία χορήγησης της άδειας παραμονής. Ενώ από το 1930 και έπειτα από ειδική συμφωνία η άδεια παραμονής για τους Ελληνες ανανεωνόταν αυτομάτως κάθε χρόνο με ειδικό δελτάριο, ενώ το 1962 αντικαταστάθηκε με την υποχρέωση έκδοσης ελληνικού διαβατηρίου και τη χορήγηση άδειας παραμονής όπως για τους υπόλοιπους αλλοδαπούς».
Επίσης, συμπληρώνει ότι «τον Ιανουάριο του 1964 ταχυδρομήθηκαν σε αρκετές ελληνικές οικίες ανώνυμες επιστολές γραμμένες στα Ελληνικά, που περιείχαν προβοκατόρικη προκήρυξη για τις εξελίξεις στην Κύπρο. Κατόπιν έντονων διαμαρτυριών της ελληνικής πρεσβείας προς την τουρκική κυβέρνηση σταμάτησαν να φτάνουν στα σπίτια τέτοιες επιστολές...».
Κατερίνα Ροββά
ΚΛΙΚΑΡΕ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΚΑΝΕ FOLLOW ΣΤΟΝ ΠΑΡΛΑΠΙΠΑ
ΣΤΗΡΙΞΕ ΤΟΝ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΣΟΥ
ΠΑΡΛΑΠΙΠΑ ΚΑΝΟΝΤΑΣ LIKE
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου