Η ένταση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εισέρχεται σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση με κλιμάκωση απειλών αλλά και στρατιωτικές ενισχύσεις στη σκιά μιας εύθραυστης ισορροπίας τρόμου στη Μέση Ανατολή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε απευθύνει τελεσίγραφο προς την Τεχεράνη, προειδοποιώντας ότι «ο χρόνος της τελειώνει», την ώρα που η Ουάσινγκτον ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία στη Μέση Ανατολή. Στόχος, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, είναι η προστασία των αμερικανικών βάσεων από ενδεχόμενα ιρανικά αντίποινα.
Την ίδια ώρα, η Τουρκία επιχειρεί να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί επισκέπτεται σήμερα την Άγκυρα.
O Χακάν Φιντάν αναμένεται να τονίσει τη βούληση της Τουρκίας να συμμετάσχει ενεργά στην αποκλιμάκωση των εντάσεων, προωθώντας τη συνεννόηση και τον διάλογο, επαναλαμβάνοντας την αντίθεση της χώρας του σε οποιαδήποτε στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν.
Η Τουρκία, αφενός, επιδιώκει να συμβάλει ενεργά στη μείωση της περιφερειακής αστάθειας μέσω του διπλωματικού διαλόγου και, αφετέρου, να διασφαλίσει τα εθνικά της συμφέροντα και την ασφάλειά της απέναντι σε ενδεχόμενες προσφυγικές ροές και κλιμάκωση εντάσεων στα ανατολικά της σύνορα. Σε αυτό το κάδρο ανησυχεί έντονα για το ενδεχόμενο μαζικής εισροής προσφύγων σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής Hurriyet, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν φέρεται να εισηγήθηκε τη σύγκλιση μιας τριμερούς συνάντησης σε ανώτατο επίπεδο ανάμεσα στην Τουρκία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, σε τηλεφωνική συνομιλία που είχε με τον Ντόναλντ Τραμπ στις 27 Ιανουαρίου. Κατά την ίδια πηγή, ο Τούρκος πρόεδρος επανέλαβε ότι η Άγκυρα θεωρεί τη διπλωματική οδό ως τη μόνη βιώσιμη λύση για την εκτόνωση της κρίσης, απορρίπτοντας τη στρατιωτική σύγκρουση.
Το ρεπορτάζ αναφέρει ότι η τουρκική διπλωματία ανέβασε αισθητά ρυθμούς σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο δεκαήμερο. Στο πλαίσιο αυτό, ο Χακάν Φιντάν είχε συνεχή επικοινωνία τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με την Τεχεράνη, πραγματοποιώντας διαδοχικές επαφές με κορυφαίους αξιωματούχους και από τις δύο πλευρές.
Κατά την τουρκική εκτίμηση, ένα περιορισμένο βήμα προσέγγισης εκ μέρους του Ιράν, όπως συνεργασία με τις ΗΠΑ σε τομείς όπως η ενέργεια ή η τεχνολογία, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επανεκκίνηση των συνομιλιών. Ωστόσο, όπως σημειώνεται, μια τέτοια εξέλιξη θα απαιτούσε μια κίνηση καλής θέλησης από την Τεχεράνη, ικανή να γίνει αποδεκτή και από την ιρανική κοινή γνώμη.
Ανοιχτά όλα τα σενάρια
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο χείλος μιας επικίνδυνης κλιμάκωσης με την Τεχεράνη να δηλώνει έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο. Η ισορροπία τρόμου παραμένει εύθραυστη και το ερώτημα δεν είναι αν, αλλά πότε και με ποιον τρόπο, η ένταση αυτή θα οδηγηθεί είτε σε διάλογο είτε σε σύγκρουση.
Στην καρδιά της αμερικανικής πίεσης βρίσκεται ένα σαφές μήνυμα με τρεις βασικές απαιτήσεις προς το Ιράν, με κυρίαρχη τον πλήρη τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου. Η Ουάσινγκτον θεωρεί το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης υπαρξιακή απειλή για τη σταθερότητα της περιοχής. Οι ΗΠΑ έχουν ζητήσει σημαντικές εγγυήσεις, όπως το να μπουν και νέοι περιορισμοί στο βαλλιστικό πρόγραμμα της χώρας.
Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ξεκαθαρίζει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί το δικαίωμα της «προληπτικής άμυνας», υπογραμμίζοντας πως σε περίπτωση αξιόπιστων πληροφοριών για επικείμενη επίθεση κατά αμερικανικών δυνάμεων, η απάντηση θα είναι άμεση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν περίπου 50.000 στρατιώτες σε βάσεις στη Μέση Ανατολή, με περίπου 10.000 εξ αυτών να σταθμεύουν στην αεροπορική βάση al-Udeid στο Κατάρ. Πρόσφατες δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν νέες περιφερειακές κατασκευές, γεγονός που, σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές, υποδηλώνει την εγκατάσταση πρόσθετων αντιαεροπορικών συστημάτων.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα αποτροπής προς την Τεχεράνη, αλλά και ως ένδειξη ότι η Ουάσινγκτον προετοιμάζεται για όλα τα ενδεχόμενα.
«Με το δάχτυλο στη σκανδάλη» η ιρανική απάντηση
Απέναντι στην αμερικανική κλιμάκωση, η Τεχεράνη εκπέμπει μήνυμα διπλής ανάγνωσης. Από τη μία, δηλώνει ανοικτή σε διαπραγματεύσεις, από την άλλη όμως προειδοποιεί ότι οι ένοπλες δυνάμεις της βρίσκονται σε πλήρη ετοιμότητα.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, προειδοποίησε ότι οι ιρανικές δυνάμεις είναι έτοιμες «με το δάχτυλο στη σκανδάλη», να απαντήσουν «άμεσα και δυναμικά» σε οποιαδήποτε επίθεση κατά της ιρανικής επικράτειας, χωρίς ωστόσο να αποκλείει μια νέα συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Παρά τη σκληρή ρητορική, η αμερικανική πλευρά αποφεύγει να δώσει σαφείς απαντήσεις για το τι θα ακολουθήσει σε περίπτωση κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος. Ο Μάρκο Ρούμπιο παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχει «απλή απάντηση» για το μέλλον της χώρας.
Από την πλευρά της η Τεχεράνη αφήνει ανοιχτό το παράθυρο διαπραγμάτευσης για το πυρηνικό της πρόγραμμα, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι δεν εμπιστεύεται τις προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου