Σπίτι με δάνειο το 2026: Όνειρο ζωής ή οικονομική θηλιά;

 Σπίτι με δάνειο το 2026: Όνειρο ζωής ή οικονομική θηλιά;

*********Άρθρο του Φώτη Αλεξόπουλου

Το 2026 βρίσκει χιλιάδες ελληνικά νοικοκυριά αντιμέτωπα με ένα κρίσιμο δίλημμα: να τολμήσουν την αγορά κατοικίας μέσω στεγαστικού δανείου ή να παραμείνουν εγκλωβισμένοι σε μια αγορά ενοικίων που γίνεται όλο και πιο ακριβή και ασταθής. Η απάντηση δεν είναι αυτονόητη. Το στεγαστικό δάνειο σήμερα δεν είναι ούτε πανάκεια ούτε από μόνο του πρόβλημα. Μπορεί να εξελιχθεί είτε σε ευκαιρία ζωής είτε σε μακροχρόνια οικονομική παγίδα.

Ακριβότερος δανεισμός, μεγαλύτερο ρίσκο:Η περίοδος των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων έχει περάσει. Η νομισματική πολιτική στην Ευρωζώνη παραμένει αυστηρή, με αποτέλεσμα τα στεγαστικά δάνεια να είναι σαφώς ακριβότερα σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερες μηνιαίες δόσεις και αυξημένο συνολικό κόστος εξυπηρέτησης.

Για τον μέσο δανειολήπτη, το μήνυμα είναι σαφές: ο δανεισμός απαιτεί πλέον μεγαλύτερη αντοχή, προνοητικότητα και συντηρητικό σχεδιασμό. Οι πρόχειρες αποφάσεις κοστίζουν ακριβά.

Ακίνητα στα ύψη, εισοδήματα σε πίεση:Την ίδια στιγμή, οι τιμές των ακινήτων παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η επενδυτική ζήτηση, η εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης και η περιορισμένη προσφορά κατοικιών έχουν δημιουργήσει μια αγορά που απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τις πραγματικές δυνατότητες των νοικοκυριών.

Το αποτέλεσμα είναι απλό αλλά ανησυχητικό: μεγαλύτερα δάνεια για μικρότερες κατοικίες, σε μια περίοδο που τα εισοδήματα δεν αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό. Η πρώτη κατοικία κινδυνεύει να μετατραπεί από κοινωνικό δικαίωμα σε προνόμιο για λίγους.

Σταθερό ή κυμαινόμενο επιτόκιο;

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην επιλογή επιτοκίου. Το σταθερό επιτόκιο προσφέρει προβλεψιμότητα και ασφάλεια, αν και ξεκινά συχνά υψηλότερα. Το κυμαινόμενο εμφανίζεται ελκυστικό αρχικά, αλλά κρύβει σοβαρούς κινδύνους για όσους δεν διαθέτουν επαρκές οικονομικό «μαξιλάρι».

Η εμπειρία των προηγούμενων ετών δείχνει ξεκάθαρα ότι οι αυξήσεις επιτοκίων μπορούν να ανατρέψουν πλήρως τον οικογενειακό προϋπολογισμό, οδηγώντας σε νέα γενιά οικονομικά ευάλωτων δανειοληπτών.

Ευκαιρία ή παγίδα;

Το στεγαστικό δάνειο μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία μόνο όταν βασίζεται σε σταθερά εισοδήματα, ρεαλιστικό ύψος δανεισμού και συντηρητικές προβλέψεις για το μέλλον. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κατοικία εξακολουθεί να αποτελεί πυλώνα ασφάλειας και σταθερότητας.

Αντίθετα, μετατρέπεται σε παγίδα όταν στηρίζεται σε αβεβαιότητα, υπεραισιόδοξες εκτιμήσεις ή στην ελπίδα ότι «κάτι θα αλλάξει». Εκεί γεννιούνται τα νέα κόκκινα δάνεια και οι κοινωνικές πιέσεις που γνωρίσαμε καλά στο παρελθόν.

Η στέγη ως κοινωνικό ζήτημα:Η συζήτηση, όμως, δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην ατομική ευθύνη. Η στέγη δεν είναι απλώς χρηματοοικονομικό προϊόν αλλά είναι κοινωνικό αγαθό. Το κράτος και το τραπεζικό σύστημα οφείλουν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο που να προστατεύει την πρώτη κατοικία, να ενισχύει τη διαφάνεια στους όρους δανεισμού και να αποτρέπει τη δημιουργία νέων γενεών υπερχρεωμένων πολιτών.

Χωρίς ουσιαστικές πολιτικές στέγασης, το πρόβλημα δεν θα λυθεί· απλώς θα μετατεθεί στο μέλλον, με μεγαλύτερο κοινωνικό κόστος.

Το 2026 το στεγαστικό δάνειο δεν είναι ούτε σωσίβιο ούτε θηλιά από μόνο του. Είναι ένα ισχυρό εργαλείο που απαιτεί γνώση, μέτρο και θεσμική προστασία. Το σπίτι πρέπει να προσφέρει ασφάλεια και προοπτική και όχι φόβο για το αύριο.

Φώτης Αλεξόπουλος

Οικονομολόγος – Πολιτικός Επιστήμονας

Μέλος του ΙΝΚΑ / Γενικής Ομοσπονδίας Καταναλωτών Ελλάδας