Η ηλικία μπορεί να φαίνεται ως ένα απλό μέτρο της υγείας, αλλά η βιολογία αφηγείται μια πολύ πιο περίπλοκη ιστορία.
Μπορείτε να κρίνετε τη φυσική κατάσταση ενός ενήλικα βασιζόμενοι μόνο στην ηλικία του; Η απάντηση είναι: “Εξαρτάται”. Ενώ η απόδοση του σώματος γενικά φθίνει με την πάροδο του χρόνου και ο κίνδυνος ασθενειών που σχετίζονται με το γήρας αυξάνεται, άνθρωποι της ίδιας ηλικίας μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ως προς την υγεία και τη φυσική τους γήρανση.
Η χρονολογική ηλικία αντικατοπτρίζει μόνο εν μέρει τη βιολογική ηλικία, η οποία αντιπροσωπεύει την πραγματική φυσιολογική κατάσταση του σώματος και διαμορφώνεται από τον τρόπο ζωής, τη γενετική και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Πώς μπορεί, λοιπόν, να μετρηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η βιολογική ηλικία; Αυτό το ερώτημα καθοδηγεί τη διεθνή κοινοπραξία MARK-AGE. Σε μια μεγάλη συγχρονική μελέτη σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι ερευνητές εντόπισαν πρότυπα που σχετίζονται με την ηλικία σε δέκα βασικούς βιοδείκτες αίματος για άνδρες και γυναίκες. Αυτοί οι δείκτες μπορούν να συνδυαστούν για να εκτιμηθεί η βιολογική ηλικία.
Η πολυπλοκότητα της γήρανσης και οι διαφορές μεταξύ των φύλων
Σε μια πρόσφατη δημοσίευση, με επικεφαλής τη Maria Moreno-Villanueva και τον Alexander Bürkle του Πανεπιστημίου της Κωνσταντίας (Konstanz), η ομάδα δοκίμασε αυτό το “σκορ βιολογικής ηλικίας” και το χρησιμοποίησε για να αποκαλύψει πρόσθετους βιοδείκτες που συνδέονται με τη γήρανση.
Ένας βιοδείκτης δεν είναι αρκετός
Παλαιότερες μελέτες έχουν προτείνει μεμονωμένους βιοδείκτες ως δείκτες της βιολογικής ηλικίας, αλλά κανένας δεν έχει αποδειχθεί αξιόπιστος από μόνος του. «Η διαδικασία της βιολογικής γήρανσης είναι πολύ περίπλοκη. Επηρεάζει όλους τους ιστούς και τα όργανα του σώματος και δεν είναι αποτέλεσμα μιας και μόνο αιτίας. Ως εκ τούτου, οι μεμονωμένοι βιοδείκτες δεν επαρκούν για τον αξιόπιστο προσδιορισμό της βιολογικής ηλικίας ενός ατόμου», εξηγεί η Morena-Villanueva. «Επιπλέον, υπάρχουν διαφορές στον τρόπο με τον οποίο γερνούν οι άνδρες και οι γυναίκες».
Για να βρει απάντηση, η ομάδα MARK-AGE ανέπτυξε συνδυασμούς βιοδεικτών ανάλογα με το φύλο, ώστε να υπολογίσει τη βιολογική ηλικία με μεγαλύτερη ακρίβεια. Ανέλυσαν δεδομένα από περίπου 3.300 συμμετέχοντες σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες και μέτρησαν 362 βιοδείκτες ανά άτομο.
Από αυτό το μεγάλο σύνολο δεδομένων, εντόπισαν δέκα βασικούς βιοδείκτες για κάθε φύλο και τους χρησιμοποίησαν για να υπολογίσουν ένα ατομικό σκορ βιολογικής ηλικίας (bioage score) που αντικατοπτρίζει τη βιολογική γήρανση.
Η γήρανση ως ατομική διαδικασία
«Αν κοιτάξουμε τα σκορ βιολογικής ηλικίας πολλών ανθρώπων που γεννήθηκαν την ίδια χρονιά, βλέπουμε ένα ευρύ φάσμα τιμών. Αυτό δείχνει πολύ καθαρά ότι κάθε άτομο έχει τη δική του, ατομική διαδικασία βιολογικής γήρανσης και, για παράδειγμα, ότι κάποιοι άνθρωποι είναι σημαντικά νεότεροι βιολογικά από ό,τι φαίνεται να υποδηλώνει η χρονολογική τους ηλικία», λέει η Morena-Villanueva.
Οι ερευνητές επαλήθευσαν τη μέθοδό τους συγκρίνοντας αποτελέσματα μεταξύ συγκεκριμένων ομάδων. Τα ευρήματα ταυτίστηκαν με τις καθιερωμένες επιστημονικές προσδοκίες.
Άτομα με τρισωμία 21, μια γενετική πάθηση που συνδέεται με ταχύτερη γήρανση, παρουσίασαν πολύ μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ βιολογικής και χρονολογικής ηλικίας (“ηλικιακή διαφορά”). Αντίθετα, γυναίκες άνω των 50 ετών που έλαβαν θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης φάνηκαν βιολογικά νεότερες από εκείνες που δεν έλαβαν.
Μεταξύ των γυναικών που καπνίζουν, η “ηλικιακή διαφορά” αυξανόταν ανάλογα με τη συνολική χρήση τσιγάρων κατά τη διάρκεια της ζωής τους, υποδεικνύοντας ότι το κάπνισμα επιταχύνει τη γήρανση σε αυτή την ομάδα.
Υπό το πρίσμα της τρέχουσας έρευνας για τις επιπτώσεις του καπνίσματος, της θεραπείας ορμονικής υποκατάστασης ή της τρισωμίας 21 στη γήρανση, όλα αυτά τα αποτελέσματα είναι εύλογα και επιβεβαιώνουν την εγκυρότητα του σκορ βιολογικής ηλικίας μας, εξηγεί ο Bürkle.
Ένα βήμα προς ένα νέο είδος προληπτικής ιατρικής
Η ομάδα χρησιμοποίησε επίσης το σκορ βιολογικής ηλικίας για να εντοπίσει βιοδείκτες που συνδέονται ειδικά με τη βιολογική και όχι με τη χρονολογική ηλικία.
Αυτοί περιλάμβαναν κοινές κλινικές μετρήσεις σχετικές με την υγεία των οστών, τον μεταβολισμό του λίπους και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού: την 25-υδροξυ-βιταμίνη D, την HDL (καλή χοληστερόλη) και την αναλογία των βοηθητικών Τ-λεμφοκυττάρων μεταξύ των λευκοκυττάρων (αναλογία CD3+CD4+/CD45+).
Τα άτομα με μικρότερη βιολογική ηλικία ήταν πιο πιθανό να έχουν αυτές τις τιμές εντός των ορίων που θεωρούνται υγιή, γεγονός που υποδηλώνει ότι αυτοί οι δείκτες μπορεί να επηρεάζουν άμεσα τη διαδικασία της γήρανσης. Συνολικά, η μελέτη προάγει τον τρόπο με τον οποίο η βιολογική ηλικία μπορεί να μετρηθεί και να εφαρμοστεί.
«Οι αξιόπιστοι βιοδείκτες για τη βιολογική γήρανση παρέχουν βασικά εργαλεία για την παρακολούθηση της διαδικασίας γήρανσης -ακόμη και σε υγιή άτομα- καθώς και για τον εντοπισμό ανθρώπων που διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν ασθένεια που σχετίζεται με την ηλικία ή σωματική εξασθένηση. Αυτό θα μπορούσε να ανοίξει πόρτες για νέες προσεγγίσεις στην εξατομικευμένη προληπτική ιατρική», καταλήγει ο Bürkle.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου