H NEA ΠΛΥΣΗ ΕΓΓΕΦΑΛΟΥ... Στρατιές troll και ο αόρατος πόλεμος επιρροής

 

Όσα φέρνει στο φως ρεπορτάζ και τα ερωτήματα που γεννά για τη δημοκρατία

Η δημόσια συζήτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι πάντα αυτό που φαίνεται. Πίσω από την εικόνα της «αυθόρμητης» αντίδρασης των πολιτών, ένα πρόσφατο ρεπορτάζ της εφημερίδας Δημοκρατία επαναφέρει στο προσκήνιο ένα φαινόμενο που εδώ και χρόνια ψιθυρίζεται: τη δράση οργανωμένων «στρατιών troll», που επιχειρούν να επηρεάσουν συνειδητά τον δημόσιο διάλογο.

Σύμφωνα με όσα περιγράφονται, πρόκειται για δίκτυα λογαριασμών πολλοί εκ των οποίων ανώνυμοι ή ψευδείς ,που δεν λειτουργούν αποσπασματικά, αλλά με συντονισμό, στόχευση και επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Σε κρίσιμες πολιτικές στιγμές ενεργοποιούνται μαζικά, αναπαράγουν συγκεκριμένα αφηγήματα και επιτίθενται σε πρόσωπα ή απόψεις που βρίσκονται στο στόχαστρο.

Η μεθοδολογία που καταγράφεται δεν είναι καινούργια, αλλά η ένταση και η συστηματικότητα προκαλούν προβληματισμό. Μαζικά σχόλια με πανομοιότυπο περιεχόμενο, ταυτόχρονες «εξάρσεις» δραστηριότητας κάτω από συγκεκριμένες αναρτήσεις, τεχνητή διόγκωση της απήχησης θεμάτων ή hashtags. Το οργανωμένο εμφανίζεται ως αυθόρμητο και η πίεση ως κοινωνικό ρεύμα.

Το ουσιαστικό διακύβευμα δεν είναι η διαδικτυακή ένταση καθαυτή. Είναι η πιθανή αλλοίωση της πραγματικής εικόνας της κοινωνίας. Όταν ένα συντονισμένο δίκτυο μπορεί να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση πλειοψηφίας ή να επιβάλει σιωπή μέσω μαζικής επίθεσης, τότε η δημόσια σφαίρα παύει να λειτουργεί με όρους ισοτιμίας.

Την ίδια στιγμή, απαιτείται ψυχραιμία και αυστηρή δημοσιογραφική τεκμηρίωση. Η ύπαρξη τέτοιων μηχανισμών έχει καταγραφεί διεθνώς, ωστόσο η απόδοση ευθυνών σε συγκεκριμένα κέντρα προϋποθέτει δεδομένα, τεχνική ανάλυση και διασταύρωση. Χωρίς αυτά, ο κίνδυνος γενικεύσεων ή πολιτικής εκμετάλλευσης είναι υπαρκτός.

Σε κάθε περίπτωση, το φαινόμενο των «στρατιών troll» δεν μπορεί να υποτιμηθεί ως απλή «φασαρία του διαδικτύου». Συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της δημοκρατίας, την αξιοπιστία της ενημέρωσης και την ελευθερία έκφρασης.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν.

Το ερώτημα είναι ποιος τις κατευθύνει, ποιος τις χρηματοδοτεί και κυρίως ,ποιος επωφελείται από μια δημόσια συζήτηση που ενδέχεται να μην είναι τόσο αυθεντική όσο δείχνει.