Είναι η Γκρέτα Tούνμπεργκ ο Αντίχριστος;

 

Το «μπιφ» ανάμεσα στον Πίτερ Τιλ της Palantir και τον Πάπα Λέοντα για τη σωστή ερμηνεία της ιστορίας του Πάσχα

Ηιστορία του Ιησού έχει πληθώρα πολύ διαφορετικών ερμηνειών ανά τους αιώνες. Σήμερα, μια ερμηνευτική διαμάχη είναι εκείνη ανάμεσα, αφενός στον Πίτερ Τιλ, δισεκατομμυριούχο επενδυτή αιχμής, συνιδρυτή μεταξύ άλλων της PayPal και της Palantir, συνοδοιπόρο εν πολλοίς του τραμπισμού, και αφετέρου, τον Πάπα Λέοντα ΙΔ’. Το «μπιφ» ανάμεσά τους κορυφώθηκε, όταν ο Τιλ είχε την προκλητική ιδέα να κάνει μια σειρά ομιλιών για τον Αντίχριστο, παίζοντας μέσα στο «σπίτι» του παπισμού, τη Ρώμη.

Οι ομιλίες έλαβαν χώρα στα μέσα Μαρτίου, κεκλεισμένων των θυρών, με τους προσκεκλημένους να προέρχονται από τον χώρο της τεχνολογίας, της θρησκείας και των ανθρωπιστικών σπουδών. Τα Ρωμαιοκαθολικά πανεπιστήμια της Ρώμης αρνήθηκαν σχέση με το γεγονός, ενώ δεν υπήρξε συνάντηση του Τιλ με τον Πάπα.

Ωστόσο, ο Πάολο Μπενάντι, σύμβουλος του Πάπα σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης, έγραψε στο σάιτ Le Grand Continent εκτενές άρθρο για την «αίρεση» του Τιλ. Μια αίρεση που θίγει, όχι μόνο την παραδοσιακή κατανόηση της ιστορίας του Ιησού, αλλά και τη φιλελεύθερη συναίνεση.

Ήταν ο Ιησούς αναρχοκαπιταλιστής;

Η αιχμή της διαμάχης είναι εν ολίγοις ότι ο Τιλ θεωρεί τον Ιησού ως ένα πρωτοποριακό μοναχικό άτομο, που πήγε ενάντια στα κατεστημένα πολιτικά συστήματα. Στη σκέψη του Τιλ, ο Ιησούς λαμβάνει μάλλον τη μορφή ενός προδρομικού «αναρχοκαπιταλιστή», ο οποίος κήρυξε την απελευθέρωση από τους νόμους και τις ρυθμίσεις.

Μεταφερόμενη στο σήμερα, η «πολιτική θεολογία» του Τιλ εναντιώνεται στη βασισμένη σε κανόνες διεθνή τάξη. Αντιθέτως, η σκέψη του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ βλέπει στον Ιησού περισσότερο έναν ειρηνοποιό που πρόβαλλε οικουμενικές αξίες, επί των οποίων μπορεί να βασιστεί η ανθρώπινη συνύπαρξη.

Δικαιολόγηση της πολεμικής χρήσης της Palantir

Η διένεξη οξύνεται από το γεγονός ότι η εταιρεία Palantir του Τιλ παίζει κομβικό ρόλο στον πόλεμο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, τον οποίο ο Πάπας υπαινικτικά επικρίνει. Ο ίδιος ο Τιλ θεωρεί ότι οι εταιρείες του, που στηρίζουν τους πολέμους του Τραμπ, είναι, από άποψη «πολιτικής θεολογίας», στην υπηρεσία του «κατέχοντος», κατά τον όρο του αποστόλου Παύλου, δηλαδή αυτού που θα εμποδίσει τον «Αντίχριστο».

Γιατί, κατά τη θεωρία του Τιλ, «Αντίχριστος» είναι η παγκόσμια διακυβέρνηση και πρόδρομοί του όλες οι προσπάθειες επιβολής κανόνων και περιορισμών, με διεθνή ισχύ. Πρόκειται για έναν περίτεχνο θεολογικό τρόπο, να διατυπωθεί μια ιδεολογία εναλλακτικής δεξιάς, σύμφωνα με την οποία, το «Πρώτα η Αμερική» του Ντόναλντ Τραμπ είναι το γεωπολιτικό αντίστοιχο του αναρχοκαπιταλισμού στην οικονομία, δηλαδή ένα εγχείρημα εμποδίσεως να επιβληθούν κανόνες με γενική επιβολή.

Διακύβευμα οι κανόνες για την ΤΝ

Ο Τιλ μας είχε προϊδεάσει με γλαφυρό τρόπο για τις ιδέες του σε ανάλογες ομιλίες στο Σαν Φρανσίσκο, όπου είχε πει ότι ο Αντίχριστος σήμερα μπορεί να μην έχει δαιμονική μορφή, αλλά να μοιάζει με έναν ακτιβιστή του προοδευτισμού και της οικολογίας, όπως η Γκρέτα Τούνμπεργκ. Το πρακτικότερο, όμως, διακύβευμα της διένεξης είναι ότι το Βατικανό επιχειρεί να διατυπώσει αρχές ρύθμισης της τεχνητής νοημοσύνης, σύμφωνα με τις επαγγελίες της εναρκτήριας ομιλίας του Πάπα Λέοντα, τόσο για υπαρξιακούς λόγους όσο και για κοινωνικούς, όπως η αντιμετώπιση του κινδύνου της ανεργίας.

Αντιθέτως, ο Τιλ βλέπει σε παρόμοιους περιορισμούς της δράσης των εταιρειών του την πεμπτουσία του «Αντιχρίστου». Βεβαίως, προσκείμενοι στον Πάπα θεολόγοι δεν παραλείπουν να υπενθυμίζουν ποιος έχει τη δικαιοδοσία να δογματίζει περί Χριστού και του αντιθέτου του: με παιγνιώδεις τίτλους άρθρων, διερωτώνται αν ο Τιλ θα έπρεπε να «καεί στην πυρά», ως ένας σύγχρονος αιρετικός.

Ο Τιλ, πάντως, αυτοπροσδιορίζεται ως «ορθόδοξος με μικρό όμικρον», δηλαδή ως κάποιος που επιθυμεί να προσεγγίσει την αρχέγονη ορθή δόξα του Χριστιανισμού, όταν ήταν μια αναρχική κοινότητα, πριν την υπερβολική θεσμοποίησή του από τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία και το Βατικανό.

«Ο νέος Δαρβίνος των ανθρωπιστικών επιστημών»

Ο Τιλ είχε προτεσταντική ανατροφή, όμως πρόσκειται περισσότερο στον Ρωμαιοκαθολικισμό, με έναν εντελώς ιδιάζοντα τρόπο. Η σκέψη του διαμορφώθηκε από τον ρωμαιοκαθολικό γάλλο ανθρωπολόγο Ρενέ Ζιράρ, που γνώρισε στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Αργότερα, ο Τιλ μετέδωσε ως μέντορας τον ενθουσιασμό αυτό στον μετέπειτα αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος μάλιστα μετεστράφη στον Ρωμαιοκαθολικισμό, εν μέρει χάρη στην επίδραση του Ζιράρ, που αποκαλείται «ο νέος Δαρβίνος των ανθρωπιστικών επιστημών».

Οι τρεις μεγάλες ανακαλύψεις του Ζιράρ είναι η μιμητική φύση της επιθυμίας, ο μηχανισμός του εξιλαστηρίου χιμάρου ή αποδιοπομπαίου τράγου και ο τρόπος με τον οποίο ανατρέπεται και καταργείται από τον Χριστό, με αποτέλεσμα την απελευθέρωση της ανθρωπότητας. Αυτός που χρησιμεύει ως εξιλαστήριος χίμαρος, δεν είναι αναμάρτητος, αλλά του αποτίθεται ένα εντελώς δυσανάλογο βάρος ενοχής, προκειμένου να υπάρξει καταπράυνση από τις ενοχές των υπόλοιπων μελών της κοινωνίας.

Ο Χριστός διαθέτει θυσιαστικά χαρακτηριστικά, αλλά διακρίνεται από τον εξιλαστήριο χίμαρο, από το γεγονός ότι είναι, κατά τη χριστιανική αφήγηση, αναμάρτητος, ερχόμενος στην κοινότητα των ανθρώπων έξωθεν. Επομένως, το χριστιανικό Πάσχα προσφέρει, κατά τον Ζιράρ, την αποκάλυψη του ψεύδους που είχαν οι θυσιαστικοί μηχανισμοί των άλλων θρησκειών, όπου ένας εν μέρει ένοχος θυσιαζόταν για το κακό που είχε διαπράξει όλη η υπόλοιπη κοινωνία, και, ταυτοχρόνως, μια ευκαιρία για να αναστοχαστεί ο κάθε άνθρωπος το κακό που φέρει ο ίδιος μέσα του.

Η αλτ-ράιτ ερμηνεία του Πάσχα

Ο Τιλ είχε την ευκαιρία να εντρυφήσει στις ιδέες του Ζιράρ στο Στάνφορντ. Αλλά κάπου εδώ αρχίζει η δική του ιδιάζουσα ερμηνεία. Αν ο Ιησούς είναι μια «ευγενής» μορφή αναρχοκαπιταλιστή, τότε κατ’ εξοχήν «Αντίχριστος» είναι όχι ένα επιμέρους κράτος, αλλά η παγκόσμια διακυβέρνηση, η διακρατική συνεργασία ή ακόμη και μία διεθνής τάξη, βασισμένη σε κανόνες. Αυτός που εμποδίζει την κυριαρχία του Αντιχρίστου, είναι όποιος εμποδίζει μια παγκόσμια τάξη να εγκαθιδρυθεί.

Κάπως έτσι έδεσε η πασχαλινή θεολογία του Τιλ με τον τραμπισμό ή και με ένα μέρος του MAGA κινήματος, με την έννοια ότι συνάδει με την επιθυμία της εναλλακτικής δεξιάς (alt-right), να αποδομηθούν οι κανόνες ενός διεθνούς συστήματος, βασισμένου στη φιλελεύθερη δημοκρατία. Πρόκειται, βεβαίως, για μια τολμηρή παρερμηνεία της σκέψης του Ζιράρ.

Η επενδυτική μεθοδολογία του Τιλ

Για τον Τιλ, η θεωρία του ανταγωνισμού της επιθυμίας, κατά Ζιράρ, αποτελεί κατ’ αρχήν το κλειδί για να κατανοήσουμε τον κόσμο των επενδύσεων και τον ανταγωνισμό ως κινητήρια δύναμη προόδου στον καπιταλισμό. Στο έργο του «Από το Μηδέν στο Ένα. Πώς οι τεχνολογικές start-ups χτίζουν το μέλλον», ο Τιλ υποστηρίζει ότι στόχος μιας επιχείρησης είναι να δημιουργήσει ένα προϊόν τόσο μοναδικό, ώστε να επιβάλει ένα καινούργιο μονοπώλιο.

Με αυτή τη λογική, αποφάσισε να επενδύσει στο Facebook, στο οποίο διέγνωσε την ανταπόκριση σε μια πανανθρώπινη ανάγκη παρατήρησης των άλλων, επιθυμίας και μίμησης της επιθυμίας τους. Η επιλογή «μου αρέσει» (like) δημιούργησε τους αλγόριθμους της επιθυμίας. Οι νέοι «τεχνοφεουδάρχες» του 21ου αιώνα απογειώθηκαν με τον σκοπό, όχι να επικρατήσουν στον καπιταλιστικό ανταγωνισμό της επιθυμίας, αλλά να την επανορίσουν εξ ολοκλήρου, δημιουργώντας μονοπώλια.

Μετά το Facebook, o Τιλ συνδέθηκε επενδυτικά με το LinkedIn και συνίδρυσε το PayPal, ακολουθώντας μια φιλοσοφία υπερέξαρσης του ατόμου, υπεράνω του ανταγωνισμού, σε μια σφαίρα απόλυτης επικράτησης. Αν τα ανθρώπινα όντα αποτελούν μηχανές μίμησης, ο σκοπός του επιχειρηματία νέας κοπής είναι να κατασκευάσει και να ελέγξει τους αλγόριθμους, που υποδεικνύουν το αντικείμενο της επιθυμίας. Αν οι καπιταλιστές του 19ου και 20ού αιώνα κατείχαν τα μέσα παραγωγής, οι τεχνοφεουδάρχες του 21ου αιώνα κατέχουν τα μέσα της μιμητικής επιθυμίας.

Η αρχή αυτή σηματοδοτεί και το πέρασμα του Τιλ από τον κόσμο των επιχειρήσεων σε εκείνον της πολιτικής. Από την υπέρβαση του οικονομικού ανταγωνισμού μεταξύ επενδυτών, ο Τιλ διανοίχθηκε στο επίπεδο της παγκόσμιας πρωτοκαθεδρίας των ΗΠΑ. To έκανε βεβαίως, χρηματοδοτώντας υποψηφίους του «αντισυστημικού» Ντόναλντ Τραμπ, όπως ο Τζέι Ντι Βανς.

Η τεχνολογία κατέστη έτσι όχημα διάλυσης των θεσμών του φιλελεύθερου κόσμου. Ενώ η φιλελεύθερη δημοκρατία είναι εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό της μιμητικής βίας, η τεχνολογία των αλγορίθμων και της μαζικής επιτήρησης μπορεί να προσφέρει μια διαχείριση των μαζών, με ανώτερο τεχνοκρατικό τρόπο. H Σίλικον Βάλεϊ της γενιάς Χ μετετράπη με αυτόν τον τρόπο στο επίκεντρο της εξουσίας έναντι των μεγάλων επιχειρήσεων, των τραπεζών, των βιομηχανιών και των συμβατικών μίντια, που κατείχε η προηγούμενη γενιά των boomers.

Κατά τον Πάολο Μπενάντι, που έγραψε σημαίνοντα άρθρα εναντίον του Τιλ στο Le Grand Continent, τo υστερο-καπιταλιστικό δίδαγμα του Ζιράρ είναι ότι ο αντίζηλος δεν πρέπει να νικηθεί, αλλά να καταστεί οριστικά παρωχημένος. Η Google και το Facebook κατέστησαν παρωχημένα τα παραδοσιακά μίντια, η Tesla την αυτοκινητοβιομηχανία που βασίζεται στα ορυκτά, η PayPal παρακάμπτει τις τράπεζες, η Amazon το συμβατικό εμπόριο. Ο Τιλ ήταν κατά μία έννοια ο αρχιτέκτονας αυτής της αλλαγής φρουράς στους ηγέτες του καπιταλισμού, με τους νεφοκαπιταλιστές να ακυρώνουν τους κανόνες ανταγωνισμού των προκατόχων τους.

Τελικός στόχος είναι να καταστεί εξίσου παρωχημένη η κοινοβουλευτική δημοκρατία, μέσω μιας τεχνοφεουδαρχίας, όπου λίγα κυρίαρχα άτομα θα τίθενται υπεράνω των εθνοκρατικών δομών. Η κατάληξη δεν μπορεί, παρά να είναι ένα τεχνοκρατικό καθεστώς, που συγκρατεί τις δυνάμεις του χάους. Γιατί, ενώπιον μιας καταστροφής πυρηνικής και κλιματικής ή και μιας ανεξέλεγκτης τεχνητής νοημοσύνης, θα εμφανιστεί ως απαραίτητη μια συγκεντρωτική και ολοκληρωτική διακυβέρνηση.

Είναι τελικά η Γκρέτα Τούνμπεργκ ο «Αντίχριστος»;

Κάπως έτσι φτάνουμε στη θεώρηση του Τιλ ότι ο Χριστός είναι η απόλυτη μορφή εξατομίκευσης, οπότε ο Αντίχριστος είναι αντιθέτως κάποιος που προωθεί συλλογικές πανανθρώπινες ρυθμίσεις και σε τελική ανάλυση μια παγκόσμια διακυβέρνηση. Η εμμονή του Τιλ φαίνεται να είναι με τις ρυθμίσεις για την τεχνητή νοημοσύνη και την ψηφιακή τεχνολογία, τις οποίες θεωρεί ως το κατ’ εξοχήν έργο του Αντιχρίστου.

Και αν η Γκρέτα Τούνμπεργκ είναι για τον Τιλ μια σημαντική υποψηφιότητα για τον ρόλο του Αντιχρίστου, ο ίδιος ο Λέων χαρακτηρίζεται ως «woke» Πάπας, λόγω της επιμονής του στη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης και στην οικολογία. Πώς αντιδρά το Βατικανό; Σύμβουλοι του Πάπα Λέοντα μιλούν για την αίρεση των Tech-Bros, ως τη σύγχρονη ειδωλολατρία.