Ο βαθύς ύπνος δεν μας βοηθά απλώς να νιώθουμε ξεκούραστοι. Αναδομεί ενεργά το σώμα μας, ενισχύοντας τους μυς, υποστηρίζοντας την ανάπτυξη των οστών και συμβάλλοντας στην καύση λίπους. Για τους εφήβους, είναι επίσης απαραίτητος για την επίτευξη του μέγιστου δυνατού ύψους.
Στο επίκεντρο όλων αυτών βρίσκεται η αυξητική ορμόνη, η οποία εκκρίνεται σε αυξημένα επίπεδα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ωστόσο, οι επιστήμονες αναρωτιούνται εδώ και καιρό γιατί ο κακός ύπνος, ειδικά το πρώιμο στάδιο βαθιού ύπνου που είναι γνωστό ως μη-REM ύπνος, συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα αυτής της κρίσιμης ορμόνης, αναφέρει το Science Daily.
Τώρα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ δηλώνουν ότι εντόπισαν το νευρωνικό κύκλωμα που ρυθμίζει την απελευθέρωση της αυξητικής ορμόνης κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Cell, χαρτογράφησαν τις εγκεφαλικές διαδρομές που ελέγχουν αυτή τη διαδικασία και περιέγραψαν έναν νέο μηχανισμό ανατροφοδότησης, ο οποίος βοηθά στη διατήρηση της ορμονικής ισορροπίας.
Το εύρημα προσφέρει μια σαφέστερη εικόνα για το πώς συνεργάζονται ο ύπνος και οι ορμόνες και, σύμφωνα με τους ερευνητές, θα μπορούσε μελλοντικά να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων θεραπειών για διαταραχές ύπνου που συνδέονται με μεταβολικά νοσήματα, όπως ο διαβήτης, αλλά και με νευρολογικές παθήσεις, όπως η νόσος Πάρκινσον και η νόσος Αλτσχάιμερ.
Δύο ρυθμιστές
Ο μηχανισμός αυτός βρίσκεται βαθιά στον υποθάλαμο, μια αρχέγονη περιοχή του εγκεφάλου που μοιράζονται όλα τα θηλαστικά. Εκεί, εξειδικευμένοι νευρώνες απελευθερώνουν σήματα που είτε ενεργοποιούν είτε αναστέλλουν την έκκριση της αυξητικής ορμόνης. Δύο βασικοί ρυθμιστές είναι η ορμόνη απελευθέρωσης της αυξητικής ορμόνης, γνωστή ως GHRH, που διεγείρει την έκκρισή της, και η σωματοστατίνη (GHIH), που την αναστέλλει. Μαζί συντονίζουν τη δραστηριότητα της ορμόνης σε όλο τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι, μόλις η αυξητική ορμόνη απελευθερωθεί, επηρεάζει έναν άλλο σημαντικό εγκεφαλικό κόμβο, τον υπομέλανα τόπο, περιοχή του εγκεφαλικού στελέχους που σχετίζεται με την εγρήγορση, την προσοχή και τη γνωστική λειτουργία. Η δυσλειτουργία αυτής της περιοχής έχει συνδεθεί με ένα ευρύ φάσμα νευρολογικών και ψυχιατρικών διαταραχών.
Διαφορές στα στάδια του ύπνου
Για να μελετήσουν το σύστημα, οι επιστήμονες κατέγραψαν την εγκεφαλική δραστηριότητα ποντικών, τοποθετώντας ηλεκτρόδια και διεγείροντας νευρώνες με φως. Επειδή τα ποντίκια κοιμούνται σε σύντομες περιόδους διάρκεια της ημέρας και της νύχτας, αποτέλεσαν χρήσιμο μοντέλο για να εξεταστεί με λεπτομέρεια πώς μεταβάλλεται η αυξητική ορμόνη στα διάφορα στάδια του ύπνου.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η GHRH και η σωματοστατίνη συμπεριφέρονται διαφορετικά ανάλογα με το αν ο εγκέφαλος βρίσκεται σε ύπνο REM ή μη-REM. Κατά τη διάρκεια του REM ύπνου, και οι δύο ορμόνες αυξάνονται, προκαλώντας άνοδο της αυξητικής ορμόνης. Στον μη-REM ύπνο, αντίθετα, η σωματοστατίνη μειώνεται, ενώ η GHRH αυξάνεται πιο ήπια, οδηγώντας και πάλι σε ενίσχυση της ορμονικής έκκρισης, αλλά με διαφορετικό τρόπο.
Μια λεπτή ισορροπία
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης ήταν η ύπαρξη ενός βρόχου ανατροφοδότησης ανάμεσα στην αυξητική ορμόνη και την εγρήγορση. Καθώς ο ύπνος συνεχίζεται, τα επίπεδα της αυξητικής ορμόνης αυξάνονται σταδιακά και διεγείρουν τον υπομέλανα τόπο, ωθώντας τον εγκέφαλο προς το ξύπνημα. Ωστόσο, όταν η δραστηριότητα αυτής της περιοχής γίνεται υπερβολική, μπορεί τελικά να προκαλέσει υπνηλία, διαμορφώνοντας έτσι μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στον ύπνο και την εγρήγορση.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτή η ισορροπία είναι κρίσιμη όχι μόνο για τη σωματική ανάπτυξη και την επιδιόρθωση του οργανισμού, αλλά και για τη μεταβολική υγεία. Η έλλειψη ύπνου δεν προκαλεί απλώς κόπωση· επειδή η αυξητική ορμόνη συμμετέχει και στη ρύθμιση του σακχάρου και του λίπους, η διαταραχή της έκκρισής της μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιοπάθειας. Παράλληλα, η επίδρασή της στα κυκλώματα της εγρήγορσης αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να σχετίζεται και με τη γνωστική λειτουργία, επηρεάζοντας την πνευματική διαύγεια και το επίπεδο ετοιμότητας μετά το ξύπνημα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου