Οι πρόσφατες, ραγδαίες προελάσεις των ανταρτών Χούθι συμπεριλαμβανομένης της κατάληψης ενός νησιού στρατηγικής σημασίας στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν καταφέρει ένα νέο ισχυρό πλήγμα σε μια περιοχή που ήδη κλυδωνίζεται από τη σύγκρουση ΗΠΑ - Ιράν, ενώ παράλληλα γεννούν φόβους ότι η παγκόσμια ενεργειακή κρίση θα επιδεινωθεί.
Ωστόσο, προσώρας ούτε οι ΗΠΑ ούτε ο βασικός τους σύμμαχος, η Σαουδική Αραβία, διαθέτουν σαφές σχέδιο για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής, όπως δήλωσαν στο CNNi διάφορες πηγές.
Αν και Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι οι αντάρτες της Υεμένης, που έχουν τη στήριξη της Τεχεράνης, προελαύνουν με στόχο να αποκτήσουν τελικά τον έλεγχο του κρίσιμης σημασίας στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ, η κυβέρνηση Τραμπ δείχνει να μην ενδιαφέρεται ιδιαίτερα να χρησιμοποιήσει τον αμερικανικό στρατό για να τους σταματήσει, βασιζόμενη αντ' αυτού στη Σαουδική Αραβία για την ανάληψη αυτής της δράσης.
Ωστόσο, ακόμη και με την πρόσθετη υποστήριξη των ΗΠΑ, η Σαουδική Αραβία δεν έχει καταφέρει να εμποδίσει αποτελεσματικά τους Χούθι από το να καταλάβουν καίριες παραθαλάσσιες πόλεις της Υεμένης, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια αξιωματούχων του Κόλπου και των ΗΠΑ. Πηγές που μίλησαν στο CNNi εξέφρασαν αμφιβολίες για το αν οι Σαουδάραβες είναι σε θέση να σταματήσουν τους Χούθι μόνοι τους.
Γιατί δεν προκάλεσαν έκπληξη οι επιθέσεις
Οι κινήσεις των Χούθι δεν προκάλεσαν έκπληξη σε πηγές της περιοχής ή σε πρώην διπλωμάτες, οι οποίοι επισήμαναν ότι οι αδυναμίες των δυνάμεων της Υεμένης που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία ήταν ήδη γνωστές. Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι, επί μήνες, οι εκθέσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών προειδοποιούσαν πως η οργάνωση θα επιχειρούσε να κλείσει άλλη μια κρίσιμη θαλάσσια οδό για την εμπορική ναυτιλία, όπως είχε πράξει το Ιράν νωρίτερα μέσα στο έτος με τα Στενά του Ορμούζ.
Στην παρούσα φάση οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι παρέχουν επί του παρόντος στη Σαουδική Αραβία όλα τα απαραίτητα μέσα για να επιτύχει έναντι των Χούθι, όπως δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο CNNi, αναφερόμενος στην πρόσφατη ενίσχυση της συνεργασίας με το Βασίλειο όσον αφορά την παροχή πληροφοριών και δεδομένων για τον εντοπισμό στόχων.
Επιπλέον, έπειτα από περίπου μία δεκαετία εκπαίδευσης των στρατιωτικών δυνάμεων της κυβέρνησης της Υεμένης, ο οίκος των Σαούδ είχε διαβεβαιώσει τους Αμερικανούς αξιωματούχους ότι εμπιστεύεται τις επιχειρησιακές ικανότητες των δυνάμεών του, όπως ανέφεραν δύο πηγές στο CNNi.
Το χρονικό της έντασης
Οι κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης, με τη στήριξη της Σαουδικής Αραβίας, άρχισαν να συγκρούονται με τους Χούθι - οι οποίοι υποστηρίζονται και εκπαιδεύονται από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν (IRGC) - πριν από περισσότερο από μία δεκαετία, κατά τη διάρκεια του σφοδρού εμφυλίου πολέμου στη χώρα. Μια εκεχειρία που επιτεύχθηκε το 2022 με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ είχε οδηγήσει σε μια περίοδο σχετικής ηρεμίες με σποραδικές εχθροπραξίες μεταξύ των δύο πλευρών.
Ωστόσο, οι συγκρούσεις έχουν ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες. Η Σαουδική Αραβία κατηγορεί τους Χούθι ότι βάζουν στο στόχαστρο τη Μέκκα, την ιερότερη πόλη του Ισλάμ, ενώ οι αντάρτες ισχυρίζονται ότι κατέρριψαν ένα σαουδαραβικό μαχητικό αεροσκάφος F-15. Μάλιστα το τελευταίο εικοσιτετράωρο, ήχησαν για πρώτη φορά σειρήνες συναγερμού στην πρωτεύουσα Ριάντ.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι η τρέχουσα «κόκκινη γραμμή» του είναι η άμεση συμμετοχή των ΗΠΑ σε στρατιωτικά πλήγματα κατά των Χούθι.
Μέχρι στιγμής, η αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη περιορίζεται αυστηρά στην παροχή πληροφοριών και δεδομένων στόχευσης για τα πλήγματα της Σαουδικής Αραβίας.
Η εντολή είναι «κανένα επιθετικό πλήγμα», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.
Οι επαφές των Χούθι με χώρες του Κόλπου
Στο μεταξύ πολλές πηγές από τον Κόλπο και τις ΗΠΑ κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ότι η στάση Τραμπ στέλνει μήνυμα στους Ιρανούς πως ο ίδιος δεν προτίθεται να στηρίξει τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή.
«Οι Χούθι επικοινώνησαν μαζί μας και δεν θέλουν να πολεμήσουν εναντίον μας», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στην Ιρλανδία το περασμένο Σαββατοκύριακο. «Δεν θέλουν να στραφούμε εναντίον τους και θα προτιμούσαν να μην εμπλακούμε, ενώ επιτρέπουν τη διέλευση στα περισσότερα πλοία», πρόσθεσε.
«Υπάρχει μόνο μία χώρα με την οποία δεν είναι ιδιαίτερα ευχαριστημένοι», είπε ο Τραμπ, αναφερόμενος στη Σαουδική Αραβία, «και θα το διευθετήσουμε αυτό το ζήτημα».
Οι πιέσεις του Ριάντ στον Τραμπ
Η στάση Τραμπ προκαλεί προβληματισμό. «Είναι αρκετά σκληρός τρόπος διαχείρισης της σχέσης με έναν στενό εταίρο: να φαίνεται ότι δίνεις προτεραιότητα στη συμφωνία σου με μια ομάδα —την οποία έχεις χαρακτηρίσει "ξένη τρομοκρατική οργάνωση"— που επιτέθηκε στον εν λόγω εταίρο», δήλωσε στο CNNi, η Μπάρμπαρα Λιφ, πρώην διπλωμάτης των ΗΠΑ με θητεία στη Μέση Ανατολή. Η αμερικανική κυβέρνηση χαρακτήρισε τους Χούθι «ξένη τρομοκρατική οργάνωση» τον Μάρτιο του 2025.
Ο Σαουδάραβας διάδοχος του θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, συνομίλησε δύο φορές με τον Τραμπ την περασμένη εβδομάδα, ζητώντας τη διεξαγωγή αμερικανικών πληγμάτων κατά των Χούθι. Το αίτημα αυτό απορρίφθηκε μέχρι στιγμής, ενώ πηγές αναφέρουν ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί αν θα υπάρξει μεταβολή στην πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης.
Μέσα σε αυτό το κλίμα απογοήτευσης για την προέλαση των Χούθι, πολλές πηγές από τον Κόλπο εκτιμούν ότι η επίθεση αυτή συνιστά ένα νέο μέτωπο στον πόλεμο με το Ιράν, το οποίο ενδέχεται να παρατείνει τη σύγκρουση. Παρά τις προσπάθειες αντιμετώπισης των ζητημάτων ξεχωριστά, ενισχύεται η άποψη ότι είναι απίθανο να υπάρξει πρόοδος στο ζήτημα του Ιράν χωρίς παράλληλη αντιμετώπιση του ζητήματος των Χούθι.
«Η προέλαση των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα ενθαρρύνει τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC). Οι Σαουδάραβες πρέπει να επιλύσουν αυτό το ζήτημα, διαφορετικά θα αναγκαστούν να διαπραγματευτούν υπό την απειλή όπλου, κάτι που δεν πρόκειται να κάνουν», δήλωσε ο Τζόι Χουντ, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ που πέρασε μεγάλο μέρος της σταδιοδρομίας του στη Μέση Ανατολή.
Ο Χουντ, όπως και άλλες πηγές, επεσήμανε ότι, αν και οι Χούθι ισχυρίζονται πως η σύγκρουσή τους αφορά μόνο τους Σαουδάραβες, υφίσταται σαφής διασύνδεση με το Ιράν.
«Το Ιράν δίνει αυτή τη στιγμή μια μάχη επιβίωσης και κινητοποιεί όλους τους πληλεξουσίους του για να πολεμήσουν. Οι Χούθι δεν ελέγχονται εξ αποστάσεως από το Ιράν, ωστόσο εξαρτώνται από αυτό για τον εφοδιασμό τους με καύσιμα. Συνεπώς, οι δηλώσεις των Χούθι σχετικά με τους λόγους της τρέχουσας επίθεσής τους δεν αντικατοπτρίζουν πλήρως την πραγματικότητα», δήλωσε ο Χουντ.
Πώς επηρεάζονται οι εξελίξεις για τα Στενά του Ορμούζ
Η κατάσταση στην Υεμένη έχει περιπλέξει τις υπόλοιπες διαπραγματεύσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ.
Μια πρώτη συνάντηση μεταξύ των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου και του Ιράν, μετά την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν, ακυρώθηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.
Η Σαουδική Αραβία αποφάσισε να μην συμμετάσχει, λόγω ανησυχιών σχετικά με τη διατύπωση μιας πιθανής συμφωνίας μεταξύ του Ομάν και του Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, και ακολούθησαν το παράδειγμά της και άλλες χώρες του Κόλπου. Πηγές της περιοχής ανέφεραν ότι αυτό αποτελούσε σαφές μήνυμα πως το Βασίλειο δεν βλέπει κανένα όφελος στη διαπραγμάτευση με τους Ιρανούς εν μέσω των συνεχιζόμενων επιθέσεων των Χούθι.
«Οι επιθέσεις των Χούθι και η κατάσταση κοντά στο πέρασμα Μπαμπ ελ Μαντέμπ επηρεάζουν τη συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε στο CNNi πηγή από την περιοχή. «Οι Σαουδάραβες απαιτούν μια προσέγγιση "όλα ή τίποτα" – κάτι που είναι κατανοητό–, αλλά αυτό καθυστερεί τη διαδικασία», ανέφερε ακόμη.
«Κανείς δεν θέλει να πολεμήσει μόνος»
Εδώ και περίπου μία δεκαετία, οι Σαουδάραβες εκπαιδεύουν τον στρατό της Υεμένης, ωστόσο μέχρι στιγμής οι δυνάμεις αυτές δεν έχουν καταφέρει να απωθήσουν αποτελεσματικά τους Χούθι. Τα σαουδαραβικά πλήγματα, τα οποία υποστηρίζονται από πληροφορίες που δίνουν οι Αμερικανοί έχουν εμποδίσει τους αντάρτες να εδραιώσουν τον έλεγχό τους σε ορισμένες από τις περιοχές που έχει καταλάβει, αλλά η προέλασή τους δεν έχει ανακοπεί πλήρως.
Τα ανώτατα κλιμάκια της αμερικανικής κυβέρνησης αγνόησαν σε μεγάλο βαθμό την απειλή των Χούθι την τελευταία δεκαετία, παρά τις παροτρύνσεις Αμερικανών αξιωματούχων χαμηλότερης βαθμίδας και περιφερειακών δυνάμεων να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην ανταρτική οργάνωση καθώς αυτή ισχυροποιούνταν, σύμφωνα με πηγές.
Η περσινή στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ κατά των Χούθι ανέδειξε επίσης τα όρια της αμερικανικής ισχύος πυρός, καθώς οι βομβαρδισμοί μηνών απέτυχαν να εκτοπίσουν ουσιαστικά την οργάνωση από τις θέσεις της στην Υεμένη και κατέληξαν σε μια αιφνίδια κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Χούθι.
Οι ΗΠΑ «εδραίωσαν την κατάπαυση του πυρός» με τους Χούθι κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Ομάν αυτό το Σαββατοκύριακο, δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος – ένα μήνυμα που υπογραμμίζει την απροθυμία της κυβέρνησης να εμπλακεί στη σύγκρουση.
«Οι Αμερικανοί έστειλαν το μήνυμα», δήλωσε στο CNNi την Πέμπτη ανώτερο στέλεχος των Χούθι που γνωρίζει το θέμα, «ότι δεν επιθυμούν να συστρατευτούν με τους Σαουδάραβες και να συμμετάσχουν στη σύγκρουση».
«Αποδεχτήκαμε θετικά αυτό το μήνυμα», πρόσθεσε η πηγή.
Κλειδί οι σχέσεις με τους Φρουρούς της Επανάστασης
«Οι Χούθι διαθέτουν το πλεονέκτημα μιας πραγματικά βαθιάς και παραγωγικής σχέσης με τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, οι οποίοι τους εκπαίδευσαν και τους αναβάθμισαν σημαντικά: από τους πρωτόγονους μαχητές των σπηλαίων που ήταν πριν από 12 χρόνια, μετατράπηκαν σε μια δύναμη που μπορεί να προκαλέσει πραγματικά καταστροφικά πλήγματα», δήλωσε η Λιφ, πρώην υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδια για θέματα Εγγύς Ανατολής.
«Οι Χούθι έχουν αφιερώσει πολύ χρόνο τους τελευταίους μήνες προετοιμάζοντας τις δυνάμεις τους ακριβώς για μια τέτοια κίνηση», συνέχισε. «Διαπέρασαν τις δυνάμεις που ευθυγραμμίζονται με τη Σαουδική Αραβία και την κυβέρνηση της Υεμένης - όπως ήταν αναμενόμενο, κυριολεκτικά τις διέσπασαν - και οι δυνάμεις αυτές απλώς διαλύθηκαν».
«Κανείς δεν θέλει να πολεμήσει μόνος του», δήλωσε ένας άλλος αξιωματούχος από χώρα του Κόλπου. «Είτε οι Σαουδάραβες θα πολεμήσουν, είτε θα συνάψουν συμφωνία με τους Χούθι», τόνισε.
Τα πλήγματα στον αγωγό πετρελαίου «Ανατολής-Δύσης»
Ωστόσο, καθώς καθίσταται σαφές ότι η υποστηριζόμενη από τη Σαουδική Αραβία κυβέρνηση θα χρειαστεί περισσότερους πόρους για να αντιμετωπίσει τους Χούθι, το Βασίλειο βρίσκεται υπό πίεση, καθώς καλείται να διαχειριστεί ένα ευρύ φάσμα προκλήσεων που απορρέουν από τον συνεχιζόμενο πόλεμο: ένα πρόσφατο πλήγμα στον αγωγό πετρελαίου «Ανατολής-Δύσης», τη συνεργασία με τον αμερικανικό στρατό για τη διευκόλυνση της διέλευσης δεξαμενόπλοιων από το στενό, καθώς και τη διατήρηση ανοιχτής χερσαίας οδού για τη μεταφορά κρίσιμων πόρων στην περιοχή.
Τις τελευταίες ημέρες η Σαουδική Αραβία περιόρισε τις εξαγωγές πετρελαίου προς την Ευρώπη για τον μήνα Σεπτέμβριο, ενισχύοντας την εκτίμηση ότι η παγκόσμια ενεργειακή κρίση ενδέχεται να επιδεινωθεί.
Το στοίχημα της επόμενης μέρας
Μια αποτελεσματική αντεπίθεση από δυνάμεις που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία στην Υεμένη πιθανότατα θα απαιτούσε την ανάπτυξη επιπλέον χερσαίων δυνάμεων - είτε από τη Σαουδική Αραβία είτε από αλλού - καθώς και την επίδειξη αποφασιστικότητας εκ μέρους των ΗΠΑ, σύμφωνα με πηγές. Ωστόσο, κανένα από τα δύο αυτά ενδεχόμενα δεν φαίνεται πιθανό.
«Θα πρέπει τουλάχιστον να υπάρχει στον ορίζοντα η πιθανότητα εμπλοκής των ΗΠΑ, ώστε να λειτουργεί αποτρεπτικά. Αν απλώς την αποκλείσεις χωρίς λόγο, αυτό προκαλεί απογοήτευση και κάμψη του ηθικού, ιδίως στους Υεμενίτες που βρίσκονται στο πεδίο των επιχειρήσεων», δήλωσε άλλη πηγή της περιοχής.
Η Λιφ ανέφερε ότι δεν έχει διαπιστώσει αισθήματα αγανάκτησης απέναντι στους Σαουδάραβες εκ μέρους αξιωματούχων της περιοχής, αλλά μάλλον ερωτήματα του τύπου: «Τι στο καλό σκοπεύουν να κάνουν οι ΗΠΑ εδώ;»
Πηγές από τον Κόλπο και τις ΗΠΑ έχουν επίσης εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσον η κλιμάκωση της δράσης των Χούθι μπορεί όντως να επιλυθεί εξ ολοκλήρου με στρατιωτικά μέσα.
«Προσπαθούν εδώ και χρόνια» να νικήσουν τους Χούθι, δήλωσε η περιφερειακή πηγή, επισημαίνοντας ότι η στρατιωτική δράση «θα τους αποδυναμώσει, ναι, αλλά δεν θα τους εξαλείψει».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου