Δεκατέσσερις ώρες διαπραγματεύσεων, έντονες αντιπαραθέσεις και αλλεπάλληλες αλλαγές στα κείμενα των συμπερασμάτων, χρειάστηκαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες για να καταλήξουν σε έναν «εύθραυστο» συμβιβασμό στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών.
Οι διαφωνίες για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης ανέδειξαν τα αντίπαλα «στρατόπεδα» στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ οι χειρισμοί του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, προκάλεσαν αντιδράσεις και επικρίσεις από Ευρωπαίους διπλωμάτες.
Η πρώτη ημέρα της Συνόδου ολοκληρώθηκε με την υιοθέτηση συμπερασμάτων, αλλά χωρίς συγκεκριμένες αποφάσεις για την άμεση οικονομική ανακούφιση των πολιτών. Η αντιπαράθεση για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) κυριάρχησε στις συζητήσεις, την ώρα που η Ελλάδα ζητούσε μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Στο ήδη τεταμένο κλίμα προστέθηκαν οι διαφωνίες για τον επόμενο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, μεταθέτοντας τις κρίσιμες αποφάσεις στους επόμενους μήνες.
Τα δύο στρατόπεδα που μπλόκαραν τη συμφωνία
Η μεγαλύτερη αντιπαράθεση ξέσπασε γύρω από το ευρωπαϊκό σύστημα τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και ιδιαίτερα το ETS2, που προβλέπει την επέκτασή του στα καύσιμα των οδικών μεταφορών και στη θέρμανση των κτηρίων από το 2028.
Η Ιταλία, μαζί με την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Τσεχία και τη Σλοβακία, ζήτησε νέα αναβολή της εφαρμογής του μηχανισμού, υποστηρίζοντας ότι η πρόσθετη επιβάρυνση θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αυξήσεις στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Απέναντί τους βρέθηκαν η Γερμανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ολλανδία και οι σκανδιναβικές χώρες, οι οποίες αντιτάχθηκαν στην επανεξέταση ενός χρονοδιαγράμματος που είχε ήδη συμφωνηθεί.
Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν και Εμανουέλ Μακρόν στη Σύνοδο στις Βρυξέλλες
APΣύμφωνα με το Politico, η ένταση κορυφώθηκε όταν η ιταλική πλευρά επέμεινε σε αλλαγές των σχετικών διατάξεων, προκαλώντας την αντίδραση του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς. Το Βερολίνο θεώρησε ότι η Τζόρτζια Μελόνι επέμενε σε θέσεις που δυσχέραιναν την επίτευξη συμβιβασμού, ενώ οι αλλεπάλληλες διαφωνίες για τις διατυπώσεις παρέτειναν τη συζήτηση έως αργά τη νύχτα.
Τελικά, οι «27» δεν αποφάσισαν νέα αναβολή του ETS2. Αντίθετα, κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικαιροποιήσει την αξιολόγηση των επιπτώσεών του, εξετάζοντας τον σχεδιασμό και τις δικλίδες προστασίας του μηχανισμού.
Παράλληλα, ζήτησαν από την Κομισιόν να εξετάσει πρόσθετα βραχυπρόθεσμα μέτρα για τις αυξημένες τιμές της ενέργειας, χωρίς όμως να καταλήξουν σε συγκεκριμένο κοινό πακέτο ενισχύσεων.
Στο στόχαστρο των Ευρωπαίων ηγετών ο Κόστα
Η παρατεταμένη αντιπαράθεση δεν άφησε ανεπηρέαστο τον Αντόνιο Κόστα, ο οποίος βρέθηκε αντιμέτωπος με επικρίσεις για τον τρόπο διεξαγωγής των διαπραγματεύσεων.
Όπως μετέδωσε το Politico, επικαλούμενο Ευρωπαίους διπλωμάτες, η συζήτηση για την ενέργεια περιπλέχθηκε τόσο ώστε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναγκάστηκε να ακυρώσει την προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου και να μεταθέσει τη συνέχιση των συνομιλιών για μετά το δείπνο των ηγετών.
Πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων περιέγραψε την κατάσταση ως «απίστευτο χάος», ενώ άλλη υποστήριξε ότι ο Κόστα έχασε τον έλεγχο της διαδικασίας, καθώς δεν κατάφερε να παρακολουθήσει και να παρουσιάσει εγκαίρως όλες τις προτεινόμενες τροποποιήσεις.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ορισμένες αντιπροσωπείες θεωρούσαν ότι οι αλλαγές που είχαν υποβάλει δεν είχαν ληφθεί επαρκώς υπόψη, με αποτέλεσμα οι ηγέτες να συζητούν διαφορετικές εκδοχές των κειμένων. Η αδυναμία συντονισμού επιβάρυνε το κλίμα, οδηγώντας τις συνομιλίες πέρα από τα μεσάνυχτα.
Ο Αντόνιο Κόστα στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες
APΟι επικρίσεις έφτασαν μέχρι τη σύγκριση του Κόστα με τους προκατόχους του, Σαρλ Μισέλ και Ντόναλντ Τουσκ, με διπλωματικές πηγές να εκφράζουν προβληματισμό για την αποτελεσματικότητα της διαχείρισής του.
Η δυσαρέσκεια, ωστόσο, δεν ήταν καθολική. Άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι απέδωσαν τις καθυστερήσεις στην επιμονή ορισμένων κυβερνήσεων να επαναφέρουν ζητήματα που είχαν ήδη αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας πριν από τη Σύνοδο.
Η δυσαρέσκεια Μητσοτάκη και οι ελληνικές διεκδικήσεις
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την απογοήτευσή του για την απουσία πιο ουσιαστικής ευρωπαϊκής απάντησης στην ενεργειακή ακρίβεια.
Η Αθήνα είχε προσέλθει στις Βρυξέλλες με βασική επιδίωξη να εξασφαλίσει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να χρηματοδοτήσουν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης. Παράλληλα, επιδίωκε την αξιοποίηση δυνατοτήτων ρευστότητας μέσω της ρήτρας ενέργειας και τη διατήρηση των πόρων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής στον επόμενο προϋπολογισμό.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής
APΚατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι τα συμπεράσματα δεν ανταποκρίνονται στον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης, ζητώντας να δοθεί στα κράτη μεγαλύτερο περιθώριο παρέμβασης εντός του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου.
Η ελληνική πρόταση περιλάμβανε τη δυνατότητα χρηματοδότησης των ενισχύσεων από τα πρόσθετα έσοδα του ΦΠΑ που προκύπτουν λόγω του υψηλότερου πληθωρισμού. Παρότι το ζήτημα επανήλθε στις συζητήσεις, η σχετική πρόβλεψη για δημοσιονομική ευελιξία δεν συμπεριλήφθηκε στην τελική διατύπωση.
Η κυβέρνηση υποστήριξε επίσης την ανάγκη επανεξέτασης βασικών χαρακτηριστικών του ETS, χωρίς να αμφισβητήσει τον κεντρικό του ρόλο στην ευρωπαϊκή πολιτική για τη μείωση των εκπομπών.
Η θέση αυτή διαφοροποιείται από το αίτημα της Ιταλίας και των συμμάχων της για νέα αναβολή του ETS2. Η ελληνική πλευρά έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στην προσαρμογή των υφιστάμενων μηχανισμών και στη δυνατότητα άμεσης στήριξης των καταναλωτών.
Η τελική συμφωνία περιλαμβάνει γενική πρόσκληση προς την Κομισιόν να εξετάσει πρόσθετες παρεμβάσεις, όχι όμως τη συγκεκριμένη δημοσιονομική διευκόλυνση που ζητούσε η Αθήνα.
Η νέα σύγκρουση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Ανοιχτό παραμένει και το μέτωπο του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου για την περίοδο 2028-2034, με τις κυβερνήσεις να διαφωνούν για το ύψος των δαπανών και την κατανομή των διαθέσιμων πόρων.
Η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας προβλέπει προϋπολογισμό ύψους περίπου 1,62 τρισ. ευρώ, μειωμένο σε σχέση με την αρχική εισήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χωρίς ωστόσο να ικανοποιεί τις δύο βασικές ομάδες κρατών.
Από τη μία πλευρά, οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, με τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Σουηδία, τη Δανία, τη Φινλανδία και την Αυστρία, επιδιώκουν συγκράτηση των δαπανών και περιορισμό των πρόσθετων εθνικών εισφορών.
Από την άλλη, οι «Φίλοι της Συνοχής», στους οποίους συμμετέχει και η Ελλάδα, ζητούν να προστατευθεί η χρηματοδότηση της περιφερειακής ανάπτυξης και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, προειδοποιώντας για τις συνέπειες ενδεχόμενων περικοπών.
Η ελληνική πλευρά εκφράζει επιφυλάξεις για την αναθεωρημένη πρόταση, εκτιμώντας ότι οι πόροι που προβλέπονται δεν ανταποκρίνονται στις αυξημένες ανάγκες της Ένωσης και στους στόχους που έχει θέσει για τα επόμενα χρόνια.
Η διαφωνία αφορά και τις προτεραιότητες των ευρωπαϊκών δαπανών, καθώς ορισμένες κυβερνήσεις ζητούν μεγαλύτερη χρηματοδότηση για την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα και τις στρατηγικές επενδύσεις, ενώ άλλες επιμένουν στη διατήρηση των παραδοσιακών πολιτικών στήριξης.
Αντόνιο Κόστα, Κάγια Κάλας και Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες
APΧωρίς να επιτευχθεί συμφωνία, οι ηγέτες ανέθεσαν στον Αντόνιο Κόστα να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις, με στόχο την εξεύρεση συμβιβασμού πριν από το τέλος του 2026.
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς οι κυβερνήσεις καλούνται να συμφωνήσουν σε έναν προϋπολογισμό που θα καθορίσει τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών έως το 2034.
Το επόμενο κρίσιμο ραντεβού για τον προϋπολογισμό αναμένεται τον Νοέμβριο, όταν ο Κόστα θα επιχειρήσει να περιορίσει τις αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Μετά το δύσκολο 14ωρο των Βρυξελλών, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η διαμόρφωση ενός κοινού κειμένου, αλλά η επίτευξη συμφωνιών που θα μπορούν να εφαρμοστούν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου