Η ίδρυση της ΝΔ συνδέεται οργανικά με τα πρώτα βήματα αποκατάστασης της Δημοκρατίας μετά την επτάχρονη δικτατορία. Ήταν μια κίνηση καταλυτική για την πορεία ανασύστασης του πολιτικού συστήματος, το οποίο έβγαινε από τον «γύψο», σε συνδυασμό με την νομιμοποίηση του ΚΚΕ και την ίδρυση του ΠαΣοΚ στις 3 Σεπτέμβρη 1974.
Κατά διαβολική σύμπτωση το πρόγραμμα που είχε εκπονήσει τον Δεκέμβριο του 1973 το ΚΚΕ στο 9ο Συνέδριό του που πραγματοποιήθηκε στο Ανατολικό Βερολίνο, έφερε τον τίτλο «Νέα Δημοκρατία», όπως έμελλε να ονομαστεί το κόμμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή, που ιδρύθηκε επισήμως στις 4 Οκτωβρίου 1974.
«Η Νέα Δημοκρατία στηρίζεται στην διαπίστωση –πικρά βιωμένη από τους παλαιοτέρους και έντονα αισθητή από τους νεωτέρους- ότι μια καινούργια πολιτική ζωή είναι αναγκαία για την επιβίωση, την πρόοδο και την ευτυχία της Ελλάδος», αναφέρει η ιδρυτική διακήρυξη με την υπογραφή του Καραμανλή. Η εξαγγελία της ίδρυσης της Νέας Δημοκρατίας έγινε μάλιστα την ίδια ημέρα που ΕΔΑ και ΚΚΕ ανακοίνωναν την εκλογική τους συμπόρευση ως «Ενωμένη Αριστερά», στην οποία προστέθηκε κατόπιν και το ΚΚΕ Εσωτερικού.
Η Νέα Δημοκρατία «συγκροτείται από έμπειρες και υγιείς, αλλά και από νέες προοδευτικές και ριζοσπαστικές πολιτικές δυνάμεις συντονισμένες στον ίδιο σκοπό: να κάμουν στην Ελλάδα πράξη την επωνυμία της παρατάξεως – να δώσουν στη χώρα μια νέα δημοκρατία», δήλωνε ο Καραμανλής.
Πώς προέκυψε το όνομα «Νέα Δημοκρατία»
Η ίδια η ονομασία προέκυψε μετά από πρόταση του Τάκη Λαμπρία, στενού συνεργάτη του, ο οποίος είχε αρθρογραφήσει τον Νοέμβριο του 1972 στην εβδομαδιαία εφημερίδα που εξέδιδε την περίοδο της δικτατορίας στο Λονδίνο ο προερχόμενος από την ΕΡΕ Γεώργιος Πλυτάς, προδικτατορικός δήμαρχος Αθηναίων. Τίτλος της εφημερίδας: «Νέα Δημοκρατία».
Από εκεί εμπνεύστηκε ο Λαμπρίας το όνομα του νέου κόμματος. Στον Καραμανλή φέρεται να είχε προταθεί και η ονομασία «Δημοκρατική Παράταξη» από τον Άγγελο Σ. Βλάχο, που είχε διατελέσει υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ, αλλά είχε απορριφθεί.
Γιατί ο Καραμανλής άφησε πίσω την ΕΡΕ
Το ζητούμενο για τον Καραμανλή ήταν η δημιουργία κάτι νέου, χωρίς τα βαρίδια του παρελθόντος, το οποίο θα μπορούσε να εμπνεύσει τους πολίτες και να εκφράσει ένα ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό φάσμα. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός ήταν αναγκαίο να κοπεί ο ομφάλιος λώρος με την ΕΡΕ που είχε ιδρύσει ο Καραμανλής το 1956, κερδίζοντας τρεις κατά σειρά εκλογικές αναμετρήσεις: το 1956, το 1958 και το 1961 -τις εκλογές που έμεναν στην ιστορία ως «εκλογές βίας και νοθείας» πυροδοτώντας τον «Ανένδοτο Αγώνα» του Γεωργίου Παπανδρέου.
Μετά την εκλογική ήττα του Νοεμβρίου 1963 και στον απόηχο της πολιτικής δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη, βουλευτή της ΕΔΑ από το παρακράτος που οργίαζε (Μάιος ’63), ο Καραμανλής αποσύρεται από την ενεργό πολιτική και αυτοεξορίζεται στο Παρίσι,. Είναι τότε που θα αναρωτηθεί: «Ποιος επιτέλους κυβερνά αυτή την χώρα;».
Με την επάνοδό του στην Ελλάδα τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου 1974 με το προεδρικό αεροσκάφος του Γάλλου Προέδρου Βαλερί Ζισκάρ Ντ’ Εστέν, ο Καραμανλής ορκίζεται Πρωθυπουργός της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας που αναλαμβάνει να οδηγήσει την χώρα μέσα από συνθήκες πολιτικής ομαλότητας σε εκλογές. Η συγκρότηση ενός νέου κομματικού φορέα της συντηρητικής παράταξης, αποσυνδεδεμένου από την κληρονομιά της ΕΡΕ, ήταν το στοίχημα.
Το παρασκήνιο για το νέο κόμμα
«Ο κ. Κ. Καραμανλής δεν έχει, δημοσία τουλάχιστον, εκδηλώσει τις προθέσεις του, θεωρείται όμως βέβαιο ότι δεν θα θελήση να περιορισθή στην παλαιά του θέση του αρχηγού της ΕΡΕ. Τι είδους παράταξη θα δυνηθή να διαμορφώση είναι ακόμα πρόωρο να λεχθή. Ο ίδιος όμως έχει καταστήσει σαφές, ότι επιδίωξή του θα είναι, η διεύρυνση της πολιτικής του βάσεως, κατά τρόπο που θα του επιτρέψη να διαδραματίσει και στο μέλλον ένα ρυθμιστικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα της χώρας». Αυτό ανέφερε το ρεπορτάζ του «Βήματος» στις αρχές Σεπτεμβρίου 1974.
Για τον Καραμανλή «η ΕΡΕ δεν μπορεί πλέον να ανανεωθεί», όπως είχε πει στον Γεώργιο Ράλλη («Πολιτικές Εκμυστηρεύσεις 1950-1989»), προτείνοντας «να συμπήξουμε μια ευρύτερη παράταξη και να συμπεριλάβουμε σ’ αυτή και ικανούς ανθρώπους που δεν ανήκουν στην ΕΡΕ».
Στον στενό κύκλο που συζητούσε το θέμα αυτό εκτός από τον Ράλλη συμμετείχαν ο Κωνσταντίνος Τσάτσος και ο Κωνσταντίνος Παπακωνσταντίνου. Ο Ράλλης είχε διαφωνήσει με τον Καραμανλή προτείνοντάς του να μην προχωρήσει άμεσα στην ίδρυση κόμματος, αλλά πρώτα να ζητήσει με δημοψήφισμα έκτακτες εξουσίες για δυο χρόνια χωρίς Βουλή, να προετοιμάσει νέο Σύνταγμα που θα έθετε στην κρίση του λαού με δημοψήφισμα και παράλληλα θα έλυνε το Πολιτειακό ζήτημα.
Μάλιστα του είχε προτείνει να δηλώσει δημοσίως ο ίδιος, όπως και τα μέλη της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, ότι δεν θα πολιτευόταν στις πρώτες εκλογές μετά το δημοψήφισμα, ώστε να εδραιωθεί στην χώρα ένα νέο πολιτικό παράδειγμα. Ο Καραμανλής είχε διαφωνήσει κάθετα: «Δεν προέχει τόσο το Σύνταγμα όσο η δημιουργία κομμάτων», ήταν η κατηγορηματική θέση του.
Ο «Αττίλας» και η επίσπευση των πολιτικών εξελίξεων
Την δημιουργία του νέου κόμματος καθυστέρησε ο δεύτερος «Αττίλας» (14-15 Αυγούστου ’74), ενώ οι άλλοι χώροι ήδη προετοιμάζονταν πυρετωδώς. Ο Ανδρέας Παπανδρέου προχωρούσε στην ιδρυτική διακήρυξη της «3ης Σεπτέμβρη» με το ΠαΣοΚ να μπαίνει δυναμικά στο «παιχνίδι», η Ένωση Κέντρου αναδιοργανωνόταν και η Αριστερά ανασυντασσόταν, ενώ νέοι σχηματισμοί έκαναν την εμφάνισή τους, όπως οι Νέες Πολιτικές Δυνάμεις (Μαγκάκης, Πεπονής, Πεσμαζόγλου, που συνεργάστηκαν τελικά με την Ένωση Κέντρου του Γεωργίου Μαύρου και όχι με τον Καραμανλή, όπως επεδίωκε).
Στις διεργασίες της περιόδου είχε εμπλοκή και ο Μίκης Θεοδωράκης ο οποίος μάλιστα πίστευε ότι ο Καραμανλής «ήθελε να κάνει ένα κόμμα το οποίο να έχει βασικά τη στελέχωση της κεντροαριστεράς». Για την ακρίβεια, θεωρούσε ότι ο Καραμανλής δεν ήθελε κατά βάθος να ιδρύσει ένα νέο κόμμα, αλλά «αναγκάστηκε να το κάνει διότι βρέθηκε πλέον μέσα σε μια καινούργια κατάσταση που έπρεπε να συντονίσει, έπρεπε να στηριχτεί σε ένα δικό του μηχανισμό» («Ο Πολιτικός Μ. Θεοδωράκης»).
«Ο κ. Πρωθυπουργός είναι εξαιρετικά απασχολημένος με τα μεγάλα προβλήματα που έχουν από τον ίδιο χαρακτηρισθή ότι ανήκουν στην πρώτη φάση της κυβερνητικής δραστηριότητος ώστε δεν συζητεί -δεν έχει καιρό να συζητεί- όσα προβλήματα δεν έχουν σήμερα τον βαθμό της απόλυτης προτεραιότητας», δήλωνε ο Λαμπρίας στους ξένους ανταποκριτές, χωρίς ωστόσο να κρύψει ότι η δημιουργία νέου κόμματος ήταν στα σκαριά: «Είναι πασιφανές ότι φθάνει και ως τον κ. Πρωθυπουργό η προσδοκία του λαού, η γενική αξίωση, το κοινό αίτημα να ηγηθή ο κ. Καραμανλής, σαν ο αδιαμφισβήτητος και από όλους παραδεκτός εθνικός ηγέτης, μιας όσον το δυνατόν ευρυτέρας παρατάξεως -μιας εθνικής συνεγέρσεως- ικανής να θεμελιώση μια σταθερή δημοκρατία», θα πει («ΒΗΜΑ», 11.9.74).
Η ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας και το ρήγμα με την ΕΡΕ
Παρά τις προσδοκίες που υπήρχαν για το εύρος του νέου φορέα, ο κύριος κορμός της Νέας Δημοκρατίας προερχόταν από την ΕΡΕ και την ΕΡΕΝ με εξαίρεση μια νέα γενιά πολιτικών του φιλελεύθερου φάσματος και ορισμένους «Αποστάτες» από την προδικτατορική Ένωση Κέντρου.
Το νέο κόμμα ανακοινώθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου και η ιδρυτική δήλωση κατατέθηκε στον Άρειο Πάγο στις 4 Οκτωβρίου. Ο διάδοχος του Καραμανλή στο πηδάλιο της ΕΡΕ προδικτατορικά, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, έμαθε τα νέα από τις εφημερίδες: «Κανένας δεν μου είπε ότι η ΕΡΕ πρόκειται να διαλυθεί και να ιδρυθεί άλλο κόμμα, το οποίο θα ονομαζόταν “Νέα Δημοκρατία”. Πρέπει να πω ότι αυτό με ξένισε», είχε πει αργότερα με πικρία, σημειώνοντας πως δεν ειδοποιήθηκε από κανέναν. Για τον ίδιο «δεν υπήρχε λόγος η ΕΡΕ να εξαφανιστεί από το πρόσωπο της γης και να προκύψει η Νέα Δημοκρατία, αφού μάλιστα το μέγιστο τμήμα της απαρτίστηκε από στελέχη της ΕΡΕ».
Σε αντίθεση με άλλους πολιτικούς προερχόμενους από την προδικτατορική Ένωση Κέντρου, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης βρέθηκε εκτός του νέου εγχειρήματος, καθώς κουβαλούσε το «στίγμα» του «Αποστάτη» του ’65, αλλά και λόγω των ισχυρών επιφυλάξεων που διατυπώνονταν για αυτόν στο εσωτερικό του υπό σύσταση κόμματος, με αποτέλεσμα να μην συμπεριληφθεί στα ψηφοδέλτια της Νέας Δημοκρατίας ούτε καν ως συνεργαζόμενος: «Ενοχλούσα στο ψηφοδέλτιο πολλούς, διότι ήξεραν ότι αν έμπαινα από τότε, θα ήμουν σίγουρος διάδοχος του Καραμανλή αμέσως μετά», έχει πει. Τελικά, εντάχθηκε στην ΝΔ το 1978 για να αναρριχηθεί το 1984 στην αρχηγία του κόμματος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου