Για το μεγαλύτερο μέρος του πολέμου, το Ιράν διέθετε ένα ανεκτίμητο μαξιλάρι ασφαλείας: δεκάδες δεξαμενόπλοια με εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, αγκυροβολημένα με ασφάλεια σε ύδατα της Ασίας. Η Τεχεράνη πουλούσε σταθερά το πετρέλαιο στην Κίνα, εισπράττοντας δισεκατομμύρια σε απαραίτητα μετρητά.
Τώρα, αυτή η πλωτή αποθήκευση έχει εξαντληθεί. Μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου, τα αποθέματα είχαν εξαντληθεί πλήρως, σύμφωνα με αναλυτές της Kpler, καθώς το αμερικανικό ναυτικό μπλόκο εμπόδιζε το Ιράν να αναπληρώσει το αργό που πουλά συνήθως στα κινεζικά διυλιστήρια.
«Δεν υπάρχει πια πετρέλαιο για εκφόρτωση στην Κίνα», δήλωσε ο Χομαγιούν Φαλακσαχί, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler.
Πλήγμα στην ιρανική οικονομία
Η μείωση των εσόδων από το πετρέλαιο αποτελεί νέο πλήγμα για την ταλαιπωρημένη ιρανική οικονομία, η οποία αντιμετωπίζει ήδη καλπάζοντα πληθωρισμό και εκτεταμένες ελλείψεις. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), που είναι υπεύθυνη για τη Μέση Ανατολή, ανέφερε το Σάββατο ότι το μπλόκο έχει στερήσει από την Τεχεράνη πετρελαϊκά έσοδα αξίας τουλάχιστον 25 δισ. δολαρίων, κάτι που με τη σειρά του θα περιορίσει την ικανότητά της να αντικαταστήσει κατεστραμμένα εργοστάσια και όπλα.
Οι ενέργειες των ΗΠΑ έχουν «επιβάλει καταστροφικό κόστος στον μηχανισμό ασφαλείας του Ιράν», δήλωσε ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ.
Ακόμη και ενώ η αμερικανική πίεση έχει πνίξει τις ιρανικές εξαγωγές, το πετρέλαιο από άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής ρέει, με τα επίπεδα να ξεπερνούν πρόσφατα εκείνα της προπολεμικής περιόδου, καθώς η αμερικανική προστασία συμβάλλει στην ασφαλή διέλευση μη ιρανικού πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ.
Το σύστημα παράκαμψης των κυρώσεων
Η πλωτή αποθήκευση αποτελούσε μέρος ενός περίπλοκου συστήματος που ανέπτυξε το Ιράν με τα χρόνια, ώστε να στέλνει πετρέλαιο στον κύριο πελάτη του, την Κίνα, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις.
Αντί να στέλνουν το πετρέλαιο απευθείας στα κινεζικά διυλιστήρια, δεξαμενόπλοια συνδεδεμένα με το Ιράν μετέφεραν το αργό σε ύδατα ανοιχτά της Μαλαισίας και της Σιγκαπούρης. Στη συνέχεια το μετέφεραν σε άλλα δεξαμενόπλοια, που το παρέδιδαν στα κινεζικά διυλιστήρια. Το τέχνασμα δυσκόλευε τις ΗΠΑ να παρακολουθούν τη ροή του πετρελαίου και να τιμωρούν όσους παραβιάζουν τις κυρώσεις. Τα ύδατα ανοιχτά της Μαλαισίας και της Σιγκαπούρης αποτέλεσαν επίσης χρήσιμο χώρο αποθήκευσης πετρελαίου.
Αναλυτές της πετρελαϊκής αγοράς σημειώνουν ότι οι κινεζικές πληρωμές για το ιρανικό πετρέλαιο μπορεί να χρειαστούν περίπου δύο μήνες για να φτάσουν, πράγμα που σημαίνει ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να λάβει ακόμη μια μικρή ροή χρημάτων από παλαιότερες πωλήσεις τις επόμενες εβδομάδες.
Το Ιράν έχει διαψεύσει επί περισσότερους από έξι μήνες τις προβλέψεις ότι το μπλόκο θα κατέρρεε την οικονομία του και θα απέσπαζε παραχωρήσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Η Τεχεράνη έχει αποθηκεύσει πετρέλαιο σε εγκαταλελειμμένες δεξαμενές και το μεταφέρει με φορτηγά σε γειτονικές χώρες, καθώς η θαλάσσια οδός κλείνει.
Το στοίχημα των ΗΠΑ
Παρ’ όλα αυτά, η συνολική εικόνα για την ιρανική οικονομία είναι ζοφερή. Ο Φαλακσαχί αναφέρει ότι οι πωλήσεις πετρελαίου αντιπροσωπεύουν περίπου το 30% έως 40% των εσόδων της ιρανικής κυβέρνησης και αποτελούν την κύρια πηγή συναλλάγματος. Το εξασθενημένο ιρανικό νόμισμα, που έχει υποχωρήσει κατά το ένα τρίτο έναντι του δολαρίου από τις αρχές Ιουλίου, συμβάλλει στον καλπάζοντα πληθωρισμό.
«Φαίνεται ότι το στοίχημα των ΗΠΑ είναι ότι η οικονομία είτε θα ωθήσει το καθεστώς πίσω στις διαπραγματεύσεις για να αποδεχθεί μια πυρηνική συμφωνία, είτε θα πυροδοτήσει εσωτερικές διαδηλώσεις που το καθεστώς θα δυσκολευτεί να περιορίσει», δήλωσε ο Φαλακσαχί.
Εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγής ιρανικού πετρελαίου που δεν περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, όπως η μεταφορά με φορτηγά από την ξηρά, δεν πρόκειται να πλησιάσουν ούτε κατά προσέγγιση τον όγκο του πετρελαίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης, σύμφωνα με αναλυτές.
«Λειτουργεί; Ναι, λειτουργεί», δήλωσε ο Ιμάν Νασερί, ανώτερος αντιπρόεδρος για τη Μέση Ανατολή και την Ασία στην εταιρεία ενεργειακών αναλύσεων FGE NexantECA στο Ντουμπάι, ο οποίος εργαζόταν παλαιότερα στον ερευνητικό βραχίονα του ιρανικού υπουργείου Πετρελαίου. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι το καθεστώς έχει αποδειχθεί ανθεκτικό στο παρελθόν. «Ας περιμένουμε άλλον έναν χρόνο να δούμε αν το σύστημα αντέχει».
Η πορεία των αποθεμάτων από τον Φεβρουάριο
Σύμφωνα με την Kpler, στην έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, το Ιράν διέθετε περίπου 135 εκατομμύρια βαρέλια στο εξωτερικό, μεγάλο μέρος των οποίων ανοιχτά της Μαλαισίας και της Σιγκαπούρης, αξίας πιθανότατα περίπου 10 δισ. δολαρίων ή και περισσότερο, μετά την άνοδο της τιμής του πετρελαίου. Όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν για πρώτη φορά μπλόκο στις ιρανικές ροές πετρελαίου τον Απρίλιο, το Ιράν συνέχισε να πουλά πετρέλαιο από αυτό το εξωτερικό απόθεμα, με τα αποθέματα να μειώνονται ραγδαία.
Όταν οι ΗΠΑ ήραν το μπλόκο στο πλαίσιο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων στα μέσα Ιουνίου, το Ιράν έσπευσε να εξαγάγει περισσότερο πετρέλαιο, ανασυγκροτώντας τα αποθέματά του, μέχρι που οι ΗΠΑ επανέφεραν το μπλόκο στα μέσα Ιουλίου. Τα αποθέματα αυτά, που είχαν φτάσει στο αποκορύφωμά τους τα σχεδόν 90 εκατομμύρια βαρέλια, μειώθηκαν σε λιγότερο από 1 εκατομμύριο βαρέλια έως τις 5 Οκτωβρίου και έκτοτε έχουν εξαντληθεί πλήρως, σύμφωνα με την Kpler.
Οι εκτιμήσεις άλλων αναλυτών
Η Έμα Λι, αναλύτρια της εταιρείας παρακολούθησης ενέργειας Vortexa, ανέφερε επίσης σημαντική πτώση, εκτιμώντας ότι υπήρχαν περίπου 6 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου ανοιχτά της Σιγκαπούρης στις 9 Οκτωβρίου. Όπως είπε, τα κινεζικά διυλιστήρια στρέφονται όλο και περισσότερο σε εναλλακτικούς προμηθευτές, μεταξύ των οποίων η Βραζιλία και η Δυτική Αφρική.
Η οργάνωση United Against Nuclear Iran, ομάδα υποστήριξης, υπολόγισε επίσης ότι οι ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου είχαν πέσει σχεδόν στο μηδέν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο και ότι τα πλωτά αποθέματα στη Νοτιοανατολική Ασία είχαν πιθανότατα μειωθεί στα 10 εκατομμύρια βαρέλια ή λιγότερο στις αρχές Οκτωβρίου, σημειώνοντας ότι το ακριβές σύνολο ήταν δύσκολο να προσδιοριστεί. «Σίγουρα πονούν», δήλωσε ο Τσάρλι Μπράουν, ερευνητής της UANI. Όπως είπε, παρότι δεν μπορούσε να πει ότι τα αποθέματα έχουν φτάσει στο μηδέν, «φαίνεται πιθανό ότι βρίσκονται πολύ κοντά στο μηδέν».
Η απάντηση της Τεχεράνης
Η ιρανική κυβέρνηση επιμένει ότι μπορεί να αντέξει την πίεση. Σε συνεδρίαση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στη Μπανγκόκ την περασμένη εβδομάδα, ο Αμπντολνασέρ Χεμάτι, διοικητής της κεντρικής τράπεζας του Ιράν, δήλωσε ότι παρά την πίεση «η ιρανική οικονομία έχει επιδείξει πολύ καλή ανθεκτικότητα, και ο ισχυρισμός ότι η οικονομία του Ιράν καταρρέει δεν είναι τίποτα περισσότερο από ψευδαίσθηση».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου