Νέα έρευνα αμφισβητεί το κατά πόσον η μνήμη αντανακλά αξιόπιστα την πραγματικότητα. Τι θα γινόταν αν ολόκληρο το παρελθόν σας δεν είχε συμβεί ποτέ στην πραγματικότητα;
Αυτή η ανησυχητική ιδέα βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας μελέτης από τον καθηγητή του SFI David Wolpert, το μέλος της Fractal σχολής του SFI Carlo Rovelli και τον φυσικό Jordan Scharnhorst. Επανεξετάζουν την υπόθεση του “εγκεφάλου Boltzmann”, ένα πείραμα σκέψης που προκαλεί τους φυσικούς για πάνω από έναν αιώνα.
Η ιδέα, που πήρε το όνομά της από τον φυσικό του 19ου αιώνα Ludwig Boltzmann, προκύπτει από το έργο του πάνω στην εντροπία — ένα μέτρο της αταξίας που τείνει να αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με τον δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής.
Η στατιστική ψευδαίσθηση του παρελθόντος
Σε ένα σύμπαν που υπάρχει για εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα, τυχαίες διακυμάνσεις της εντροπίας θα μπορούσαν περιστασιακά να παράγουν δομές υψηλής οργάνωσης. Θεωρητικά, αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει κάτι τόσο περίπλοκο όσο ένας λειτουργικός εγκέφαλος, πλήρης με λεπτομερείς αναμνήσεις και αντιλήψεις.
Αν συμβαίνει αυτό, τότε αυτό που βιώνουμε ως ένα συνεκτικό παρελθόν ίσως να μην είναι πραγματικό. Αντίθετα, θα μπορούσε να είναι ένα στιγμιαίο, τυχαίο γεγονός που απλώς φαίνεται να έχει νόημα.
Το ζήτημα πηγάζει από μια βαθύτερη σύγκρουση εντός της στατιστικής φυσικής. Μια βασική αρχή που χρησιμοποιείται για να εξηγήσει γιατί ο χρόνος φαίνεται να κινείται προς μία κατεύθυνση είναι το Θεώρημα Η του Boltzmann, το οποίο παίζει κεντρικό ρόλο στη στατιστική μηχανική.
Ταυτόχρονα, το ίδιο το θεώρημα είναι συμμετρικό ως προς τον χρόνο. Λόγω αυτής της συμμετρίας, είναι —με την αυστηρή μαθηματική έννοια— πιο πιθανό για πολύπλοκες δομές, όπως οι αναμνήσεις και οι παρατηρήσεις, να προκύψουν τυχαία από διακυμάνσεις της εντροπίας, παρά να αποτελούν ακριβή αρχεία ενός πραγματικού παρελθόντος.
Αυτό οδηγεί σε μια ανησυχητική συνέπεια: ότι οι εμπειρίες μας θα μπορούσαν να είναι παραπλανητικές, σχηματισμένες από τύχη και όχι βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα. Αυτός είναι ο πυρήνας της υπόθεσης του εγκεφάλου Boltzmann.
Οι υποθέσεις διαμορφώνουν τον τρόπο ερμηνείας του χρόνου
Για να κατανοήσουν καλύτερα αυτό το πρόβλημα, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα επίσημο πλαίσιο που εξετάζει πώς η υπόθεση του εγκεφάλου Boltzmann, ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής και η σχετική “υπόθεση του παρελθόντος” εξαρτώνται από τις υποκείμενες παραδοχές για τον χρόνο.
Ορισμένες προσεγγίσεις αναλύουν το σύμπαν σταθεροποιώντας την τρέχουσα κατάστασή του, ενώ άλλες ξεκινούν με την παραδοχή ενός σημείου εκκίνησης χαμηλής εντροπίας, όπως η Μεγάλη Έκρηξη (Big Bang). Οι τρέχουσες φυσικές θεωρίες δεν προσδιορίζουν ποια από αυτές τις οπτικές είναι η σωστή.
Βασιζόμενη σε αυτό που οι συγγραφείς περιγράφουν ως “εικασία της εντροπίας“, η μελέτη δείχνει ότι πολλά γνωστά επιχειρήματα σε αυτόν τον τομέα βασίζονται σε ανεπαίσθητες μορφές κυκλικής λογικής.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται υποθέσεις για το παρελθόν προκειμένου να δικαιολογηθούν συμπεράσματα όπως η αξιοπιστία της μνήμης ή η κατεύθυνση της εντροπίας, και στη συνέχεια τα ίδια αυτά συμπεράσματα χρησιμοποιούνται για να υποστηρίξουν τις αρχικές υποθέσεις.
Αντί να προσπαθήσουν να επιλύσουν αυτές τις αντιπαραθέσεις, οι ερευνητές αποσαφηνίζουν τον τρόπο με τον οποίο αυτές δομούνται. Διαχωρίζοντας τους φυσικούς νόμους από τις επιλογές που γίνονται κατά την ερμηνεία τους, η εργασία αυτή παρέχει ένα πιο διαφανές θεμέλιο για την εξέταση μακροχρόνιων ερωτημάτων σχετικά με τον χρόνο και την εντροπία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου