Ψηφιακά εργαλεία στα συρτάρια: Η Τοπική Αυτοδιοίκηση φοβάται τον πολίτη?
*Άρθρο του Φώτη Αλεξόπουλου
Η πλατφόρμα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας δεν δημιουργήθηκε τυχαία ούτε ως «γενική» ψηφιακή πρωτοβουλία.
Προέκυψε από πολύ συγκεκριμένες ανάγκες και πιέσεις, κυρίως την περίοδο της πανδημίας, αλλά και από μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.Ο βασικός λόγος ήταν πρακτικός: όταν δόθηκε η δυνατότητα στους Δήμους να αποφασίζουν απαλλαγές από δημοτικά τέλη (Δ.Τ.) και μειώσεις τελών κοινοχρήστων χώρων κυρίως για επιχειρήσεις που επλήγησαν , προέκυψε αμέσως ένα πρόβλημα διαχείρισης. Οι αιτήσεις γίνονταν με φυσική παρουσία, email ή ακόμα και χειρόγραφα, δημιουργώντας χάος, καθυστερήσεις και άνιση μεταχείριση.
Η ΚΕΔΕ παρενέβη για να καλύψει αυτό το κενό, με τρεις βασικούς στόχους:
1. Ομοιομορφία στη διαδικασία
Να υπάρχει ένα κοινό, ενιαίο σύστημα για όλους τους Δήμους, ώστε οι πολίτες να μην αντιμετωπίζουν διαφορετικούς κανόνες και διαδικασίες ανάλογα με τον τόπο κατοικίας τους.
2. Μείωση γραφειοκρατίας
Η ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων περιορίζει την ανάγκη φυσικής παρουσίας, μειώνει τον όγκο εγγράφων και επιταχύνει την επεξεργασία.
3. Διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα
Κάθε αίτηση καταγράφεται ψηφιακά, με αποτέλεσμα να υπάρχει σαφής εικόνα για το ποιος αιτήθηκε τι και πότε — κάτι που μειώνει αυθαιρεσίες και «χαμένες» υποθέσεις.
Υπάρχει όμως και ένας πιο στρατηγικός λόγος: Η πλατφόρμα αποτέλεσε ένα βήμα προς την ψηφιακή ωρίμανση των Δήμων. Η ΚΕΔΕ επιδίωξε να δημιουργήσει μια «έτοιμη λύση» για Δήμους που δεν διαθέτουν τεχνική επάρκεια ή πόρους να αναπτύξουν δικά τους συστήματα.
Έτσι , από τη μία, διακηρύσσεται συνεχώς η ανάγκη για εκσυγχρονισμό, διαφάνεια και ψηφιακή εξυπηρέτηση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και από την άλλη, όταν δίνονται έτοιμα εργαλεία που υλοποιούν ακριβώς αυτά τα ιδανικά, η ανταπόκριση είναι στην καλύτερη περίπτωση απόλυτα χλιαρή.
Η πλατφόρμα της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας για την υποβολή αιτήσεων απαλλαγής από δημοτικά τέλη και μείωσης τελών κοινοχρήστων χώρων αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ένα εργαλείο που δημιουργήθηκε για να διευκολύνει πολίτες και επιχειρήσεις, να μειώσει τη γραφειοκρατία και να ενισχύσει τη διαφάνεια. Και όμως, παραμένει ανενεργό στους περισσότερους Δήμους της χώρας κατά 99,9%!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Το ερώτημα δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό.
Διότι η ενεργοποίηση μιας τέτοιας πλατφόρμας δεν είναι μια ουδέτερη πράξη. Σημαίνει ότι ο Δήμος αποδέχεται κάτι πολύ συγκεκριμένο: ότι οι πολίτες θα μπορούν εύκολα, γρήγορα και μαζικά να διεκδικήσουν οικονομικές ελαφρύνσεις. Και αυτό έχει κόστος. Πραγματικό, μετρήσιμο, δημοσιονομικό κόστος.
Πόσοι, όμως, είναι διατεθειμένοι να το αναλάβουν;
Πίσω από την αδράνεια κρύβεται συχνά ένας σιωπηλός υπολογισμός: όσο πιο δύσκολη είναι η διαδικασία, τόσο λιγότεροι θα αιτηθούν. Όσο λιγότεροι αιτηθούν, τόσο μικρότερη η επιβάρυνση για τα ταμεία του Δήμου. Η γραφειοκρατία, δηλαδή, δεν είναι πάντα πρόβλημα προς επίλυση αλλά γίνεται εργαλείο αποτροπής.
Αλλά υπάρχει και κάτι βαθύτερο.
Η ψηφιοποίηση δεν είναι απλώς θέμα τεχνολογίας. Είναι θέμα εξουσίας. Ένα ψηφιακό σύστημα:
καταγράφει τα πάντα
επιβάλλει κανόνες
μειώνει την αυθαιρεσία
περιορίζει τα περιθώρια «επιλεκτικής» εξυπηρέτησης
Με άλλα λόγια, αφαιρεί τον άτυπο έλεγχο από τη διοίκηση και τον μεταφέρει σε ένα διαφανές, μετρήσιμο περιβάλλον. Και αυτό δεν είναι πάντα ευπρόσδεκτο.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί Δήμοι προτιμούν να διατηρούν διαδικασίες που απαιτούν φυσική παρουσία, προσωπική επαφή, επαναλαμβανόμενα δικαιολογητικά. Όχι απαραίτητα από κακή πρόθεση, αλλά επειδή έτσι έχουν μάθει να λειτουργούν. Είναι ένα μοντέλο διοίκησης που βασίζεται στη διαχείριση της ροής και όχι στη διευκόλυνσή της.
Και εδώ τίθεται το κρίσιμο ερώτημα:
Ποιος είναι ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σήμερα;
Είναι να προστατεύει τα έσοδά της μέσω εμποδίων;
Ή να υπηρετεί τους πολίτες, αξιοποιώντας κάθε διαθέσιμο εργαλείο για να κάνει τη ζωή τους ευκολότερη;
Η απάντηση δεν μπορεί να μένει θεωρητική.
Αν οι πολίτες αποτελούν πράγματι την «ατμομηχανή» της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τότε η πρόσβασή τους σε ψηφιακά εργαλεία δεν είναι επιλογή των Δήμων. Είναι υποχρέωσή τους.
Και ίσως τελικά το πρόβλημα να μην είναι η έλλειψη εργαλείων.
Αλλά η απροθυμία να χρησιμοποιηθούν.
*ο Φώτης Αλεξόπουλος είναι Οικονομολόγος – Μέλος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος – Πτυχιούχος του ΠΑΝΤΕΙΟΥ Πανεπιστημίου στην Σχολή Επιστημών Οικονομίας και Δημόσιας Διοίκησης με Μεταπτυχιακές Σπουδές στα Εφηρμοσμένα Οικονομικά της Τοπικής και Περιφερειακής Αστικής Ανάπτυξης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου