🟥H δημοκρατία των αυλικών και η Xρεοκοπία του πολιτικού προσωπικού

 

Υπάρχει μια βαθιά πολιτική και κοινωνική κρίση που δεν αποτυπώνεται μόνο στους δείκτες της οικονομίας, ούτε μόνο στη δυσπιστία των πολιτών απέναντι στα κόμματα. Αποτυπώνεται κυρίως στη φτώχεια του ίδιου του πολιτικού προσωπικού. Στην αδυναμία των κομμάτων να αναδείξουν ανθρώπους με επάρκεια, πολιτικό βάθος, κοινωνική εμπειρία και δημοκρατικό ανάστημα.

Και αυτό δεν είναι τυχαίο.

Στις σύγχρονες κομματικές παρατάξεις, η ανάδειξη στελεχών σπάνια περνά μέσα από τη γνώση, την κοινωνική προσφορά ή την ικανότητα παραγωγής πολιτικής. Αντίθετα, πολύ συχνά περνά μέσα από τον σκοτεινό μηχανισμό της εσωκομματικής ίντριγκας, της αυλοκολακείας και της προσωπικής υπονόμευσης.

Ο φιλόδοξος κομματικός δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι ικανός. Χρειάζεται να γνωρίζει καλά το παιχνίδι των μηχανισμών. Να ξέρει πότε θα επιτεθεί στον «αντίπαλο» μέσα στην ίδια του την παράταξη. Να γνωρίζει πώς θα μειώσει εκείνον που διαθέτει περισσότερα προσόντα, περισσότερη κοινωνική αναγνώριση ή μεγαλύτερη πολιτική αυτονομία. Και κυρίως, να κατέχει άριστα την τέχνη του αυλοκόλακα.

Έτσι, αντί να αναδεικνύονται πολιτικές προσωπικότητες, αναδεικνύονται υποτελείς. Άνθρωποι ευχάριστοι προς την εξουσία, πειθήνιοι, διαχειρίσιμοι και συχνά πολιτικά ασπόνδυλοι. Αυτοί προωθούνται, αυτοί επιβραβεύονται, αυτοί καταλαμβάνουν θέσεις δημόσιας ευθύνης.

Το τίμημα όμως είναι βαρύ.

Γιατί οι «άσπονδοι αυλικοί» δεν μετρούν το πολιτικό τους ανάστημα απέναντι στα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας. Δεν συγκρούονται με τα αδιέξοδα της οικονομίας, της ακρίβειας, της διαφθοράς ή της θεσμικής παρακμής. Μετρούν την αξία τους με βάση το πόσο επιθετικά σχολιάζουν τους άλλους, πόσο αποτελεσματικά συκοφαντούν, πόσο εύκολα συμμετέχουν στο κομματικό κουτσομπολιό και στην πολιτική ύβρη.

Ειδικεύονται στην ίντριγκα, όχι στη λύση προβλημάτων. Στην κολακεία, όχι στη στρατηγική. Στην προσωπική επιβίωση, όχι στην παραγωγή πολιτικής.

Και όταν τελικά αυτοί οι άνθρωποι φτάσουν στην εξουσία, αποκαλύπτεται η πραγματική γύμνια του συστήματος. Διότι είναι ανίκανοι να διαχειριστούν σύνθετες κρίσεις, να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμα, να συγκρουστούν με συμφέροντα ή να εμπνεύσουν κοινωνική εμπιστοσύνη. Το μόνο που γνωρίζουν είναι η μικροπολιτική επιβίωση.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την παρακμή παίζει και η διαπλοκή, ιδιαίτερα μέσω μέρους των ΜΜΕ που λειτουργούν ως μηχανισμοί πολιτικής κατασκευής. Τα συστήματα εξουσίας δεν προβάλλουν απαραίτητα τους καλύτερους ή τους ικανότερους. Προβάλλουν τους ελέγξιμους. Τους χρήσιμους. Εκείνους που δεν θα αμφισβητήσουν το πλέγμα συμφερόντων που στηρίζει την πολιτική και οικονομική ολιγαρχία.

Αντίθετα, όποιος διαθέτει αυτονομία σκέψης, κοινωνική επιρροή ή πολιτική ανεξαρτησία, συχνά λοιδορείται, περιθωριοποιείται ή παρουσιάζεται ως «επικίνδυνος».

Κι όμως, τα πραγματικά πολιτικά στελέχη ιστορικά δεν γεννήθηκαν μέσα από κλειστούς κομματικούς σωλήνες. Αναδείχθηκαν μέσα από κοινωνικούς αγώνες, μαζικά κινήματα, ιδεολογικές συγκρούσεις, επιστημονική και επαγγελματική καταξίωση. Είχαν εμπειρία ζωής, κοινωνική γείωση και πολιτική συγκρότηση.

Σήμερα όμως, αυτή η διαδικασία μοιάζει να έχει σχεδον νεκρωθεί.

Ο λαός, ωστόσο, έχει εδώ και χρόνια δώσει τη δική του σοφή απάντηση μέσα από την παροιμία:

«Όσα δεν φτάνει η αλεπού, τα κάνει κρεμαστάρια».

Πολλοί πολιτικοί θεωρούν «αναγκαίο» μόνο αυτό που μπορούν οι ίδιοι να διαχειριστούν. Όχι αυτό που πραγματικά απαιτεί η κοινωνία. Δεν προσαρμόζουν το ανάστημά τους στα προβλήματα· προσαρμόζουν τα προβλήματα στο μικρό τους ανάστημα.

Και τότε γεννιούνται οι «λύσεις – μη λύσεις». Πρόχειρες διαχειρίσεις, επικοινωνιακά τεχνάσματα και πολιτικές βολικές για την εξουσία αλλά καταστροφικές για την κοινωνία σε βάθος χρόνου.

Η τραγωδία είναι ότι το κόστος αυτής της πολιτικής μικρότητας δεν το πληρώνουν οι μηχανισμοί. Το πληρώνουν οι πολίτες. Το πληρώνει η δημοκρατία. Το πληρώνει η ίδια η χώρα.

Πασχάλης Θ. Τόσιος

Καθημερινός Παρατηρητής