Ένας στους 4 ανθρώπους με φυσιολογικό ΔΜΣ μπορεί στην πραγματικότητα να είναι παχύσαρκος

 Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες ως βασικό εργαλείο για την εκτίμηση του σωματικού βάρους και της υγείας.

Υπολογίζεται εύκολα, με βάση το ύψος και το βάρος, και κατατάσσει τους ανθρώπους σε κατηγορίες όπως λιποβαρείς, φυσιολογικού βάρους, υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Νέα έρευνα, όμως, δείχνει ότι αυτός ο απλός αριθμός μπορεί να κρύβει σημαντικούς κινδύνους, αναφέρει το Earth.com.

Το πρόβλημα με τον ΔΜΣ

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι ο ΔΜΣ δεν μετρά ειδικά το σωματικό λίπος. Δεν μπορεί να ξεχωρίσει αν το βάρος προέρχεται από λίπος, μυϊκή μάζα, οστά ή υγρά. Έτσι, ένας πολύ μυώδης άνθρωπος μπορεί να εμφανίζεται ως παχύσαρκος χωρίς να έχει περίσσιο λίπος, ενώ κάποιος με «φυσιολογικό» ΔΜΣ μπορεί να έχει επικίνδυνη συσσώρευση λίπους στο εσωτερικό της κοιλιάς.

Ο ΔΜΣ δεν δημιουργήθηκε αρχικά ως ιατρικό εργαλείο για μεμονωμένους ανθρώπους. Προέκυψε από το έργο του Βέλγου μαθηματικού Adolphe Quetelet τον 19ο αιώνα, για τη μελέτη πληθυσμιακών προτύπων. Επειδή όμως ήταν γρήγορος, φθηνός και εύκολος στη χρήση, υιοθετήθηκε ευρέως από τα συστήματα υγείας.

Το νέο μοντέλο

Πλέον η έμφαση δίνεται όχι μόνο στο πόσο λίπος έχει κάποιος, αλλά και στο πού βρίσκεται αυτό το λίπος. Το υποδόριο λίπος, κάτω από το δέρμα, δεν έχει την ίδια σημασία με το σπλαχνικό λίπος, που συσσωρεύεται βαθιά στην κοιλιά, γύρω από όργανα όπως το ήπαρ, το πάγκρεας και το έντερο. Το σπλαχνικό λίπος μπορεί να επηρεάσει τη φλεγμονή, το σάκχαρο, τη χοληστερόλη και την αρτηριακή πίεση, αυξάνοντας τον κίνδυνο για σοβαρά νοσήματα.

Το 2025, διεθνής ομάδα ειδικών στην παχυσαρκία πρότεινε έναν νέο τρόπο ορισμού της, λιγότερο βασισμένο στο βάρος και περισσότερο στις επιπτώσεις του λίπους στην υγεία. Το νέο πλαίσιο, που δημοσιεύθηκε από την επιτροπή του περιοδικού Lancet Diabetes and Endocrinology, αξιοποιεί μετρήσεις όπως η περίμετρος μέσης, η αναλογία μέσης προς ισχία και η αναλογία μέσης προς ύψος. Δεν αρκεί, δηλαδή, μόνο το αυξημένο βάρος· εξετάζεται αν το υπερβολικό λίπος προκαλεί ήδη προβλήματα στο σώμα.

Ανατρεπτική μελέτη

Ερευνητές του Keck Medicine του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνια ανέλυσαν δεδομένα περίπου 5.600 ενηλίκων από τη Εθνική Έρευνα Υγείας και Διατροφής (NHANES) και συνέκριναν τον ΔΜΣ με το νέο σύστημα αξιολόγησης. Η μελέτη τους δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Annals of Internal Medicine.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: ένας στους τέσσερις ανθρώπους με ΔΜΣ στο φυσιολογικό εύρος πληρούσε τα νέα κριτήρια κλινικής παχυσαρκίας. Αντίστοιχα, περίπου οι μισοί από όσους χαρακτηρίζονταν υπέρβαροι με βάση τον ΔΜΣ πληρούσαν τα νέα κριτήρια.

Η διαφορά αυτή έχει πρακτική σημασία, καθώς σε πολλές περιπτώσεις η πρόσβαση σε φάρμακα απώλειας βάρους, χειρουργικές επεμβάσεις ή εξειδικευμένη ιατρική καθοδήγηση εξαρτάται από συγκεκριμένα όρια ΔΜΣ. Άνθρωποι με φυσιολογικό ΔΜΣ αλλά αυξημένο σπλαχνικό λίπος μπορεί έτσι να μη λαμβάνουν εγκαίρως βοήθεια.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η παχυσαρκία μπορεί να αντιμετωπιστεί με αλλαγές στον τρόπο ζωής, φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμό παρεμβάσεων. Όσο νωρίτερα εντοπίζεται ο κίνδυνος, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα βελτίωσης της μακροπρόθεσμης υγείας. Ο ΔΜΣ πιθανότατα θα συνεχίσει να χρησιμοποιείται, επειδή είναι απλός και χρήσιμος ως αρχικός δείκτης. Δεν μπορεί όμως να αποτελεί τη μοναδική εικόνα της υγείας.