Πριν από την άφιξη της Google, πριν από μερικούς μήνες, περίπου 250.000 δέντρα κάλυπταν μια δασική έκταση 330 εκταρίων, κοντά στο Μούχος, έναν δήμο της βόρειας Φινλανδίας. Τώρα, δεν έχει απομείνει ούτε ένα.
Αφού η τεχνολογική εταιρεία αποψίλωσε παράνομα ολόκληρη την περιοχή για να κατασκευάσει ένα κέντρο δεδομένων (data center), αφαιρώντας ακόμη και το επιφανειακό στρώμα του εδάφους, το μόνο που απομένει είναι μια απέραντη έκταση λάσπης, γεμάτη ίχνη από τα μηχανήματα, λακκούβες και σωρούς από χώμα, ρίζες και κλαδιά.
Κάτοικοι καταγγέλλουν ότι τα καφέ νερά που απορρέουν από το εργοτάξιο καταλήγουν σε ένα ρέμα, το οποίο τροφοδοτεί τον ποταμό Οουλουγιόκι.
«Δεν τελειώνει πουθενά. Συνεχίζεται και συνεχίζεται», λέει η Μάρι Ανάλα, οικολόγος της Φινλανδικής Ένωσης για την Προστασία της Φύσης (SLL), καθώς παρακολουθεί από την περίμετρο του χώρου πλάνα από drone που δείχνουν το δάσος όπως ήταν πριν από την αποψίλωση.
Με 145 νέα κέντρα δεδομένων σε διάφορα στάδια σχεδιασμού, η Φινλανδία βρίσκεται στο επίκεντρο της τελευταίας προσπάθειας των τεχνολογικών εταιρειών να επεκτείνουν τις υποδομές τους. Πέρα από τη σχετική γεωπολιτική και γεωλογική σταθερότητα, καθώς και την αφθονία διαθέσιμης γης, το ψυχρό κλίμα της χώρας την καθιστά ιδιαίτερα ελκυστική επιλογή, καθώς συμβάλλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους.
-
Στις αρχές του μήνα, η Google έλαβε εντολή από τη Φινλανδική Αρχή Αδειοδότησης και Εποπτείας (LVV) να διακόψει προσωρινά τις εργασίες τόσο στο Μούχο όσο και σε μια δεύτερη τοποθεσία, περίπου 100 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά, στο χωριό Οτανμάκι. Η απόφαση ελήφθη επειδή η εταιρεία δεν είχε ολοκληρώσει τις απαιτούμενες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων πριν προχωρήσει στην ολοκληρωτική αποψίλωση των εκτάσεων.
Η «συγγνώμη» της Google
Η είδηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και άνοιξε μια ευρύτερη δημόσια συζήτηση στη Φινλανδία σχετικά με τον ρόλο που πρέπει - αν πρέπει - να διαδραματίσει η χώρα στην παγκόσμια κούρσα για την κατασκευή κέντρων δεδομένων, τα οποία είναι απαραίτητα για να καλυφθούν οι αυξανόμενες ανάγκες της ταχείας ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης.
Την περασμένη εβδομάδα, ο επικεφαλής της Google στη Φινλανδία, Άντι Γιάρβινεν, ζήτησε συγγνώμη για την αποψίλωση των δασών, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι η εταιρεία ενήργησε «με βάση την καλύτερη κατανόηση που είχαμε για τη νομοθεσία εκείνη την περίοδο».
Οι εγκαταστάσεις στο Μούχο και το Οτανμάκι εντάσσονται σε ένα έργο υποδομών τεχνητής νοημοσύνης της Google, ύψους 13 δισ. ευρώ, το οποίο έχει δεχθεί επικρίσεις ακόμη και από τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος θα προτιμούσε τα κέντρα δεδομένων να κατασκευαστούν στις ΗΠΑ και έχει καλέσει δημόσια την εταιρεία να επανεξετάσει τα σχέδιά της. Πρόκειται για το μεγαλύτερο έργο αυτού του είδους που έχει υλοποιηθεί ποτέ στη σκανδιναβική χώρα.
-
Η φινλανδική κυβέρνηση, η οποία έχει προχωρήσει σε βαθιές περικοπές δημοσίων δαπανών, έχει ενθαρρύνει την επένδυση. Τον περασμένο μήνα, όταν ανακοινώθηκαν τα σχέδια της Google, ο πρωθυπουργός της χώρας, Πέτερι Όρπο, δήλωσε ότι η προσέλκυση επενδύσεων αποτελεί «ύψιστη προτεραιότητα» και ότι «η αξία της οικονομίας των δεδομένων υπερβαίνει κατά πολύ τις άμεσες επενδύσεις». Όπως είπε, η συμφωνία με την Google θα «αποφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη και για τις δύο πλευρές».
Ωστόσο, οι αποκαλύψεις για τις παραβάσεις της Google έχουν προκαλέσει ανησυχία στους πολίτες σχετικά με τις επιπτώσεις αυτών των συμφωνιών στις τοπικές κοινωνίες, στους λογαριασμούς ενέργειας των φινλανδικών νοικοκυριών και στο φυσικό περιβάλλον της χώρας, το οποίο αποτελεί πηγή εθνικής υπερηφάνειας.
Η επέκταση των κέντρων δεδομένων αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης, όταν οι Φινλανδοί προσέλθουν στις κάλπες τον Απρίλιο.
«Δεν έχω ακούσει ποτέ να κάνει κάποια εταιρεία κάτι τέτοιο στη Φινλανδία»
Πέρα από τα 250.000 δέντρα που κόπηκαν στο Μούχος, η Ανάλα εκτιμά ότι άλλα 150.000 δέντρα υλοτομήθηκαν στο Οτανμάκι. Όπως εξηγεί, επειδή η υλοτόμηση έγινε παράνομα, η ξυλεία από τις δύο περιοχές δεν μπορεί να πωληθεί σε μονάδες επεξεργασίας ξύλου.
Η υπόθεση έχει επίσης εγείρει ερωτήματα σχετικά με το γιατί οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας της Φινλανδίας χρησιμοποιούνται για την τροφοδοσία διεθνών εταιρειών.
Περισσότεροι από 93.000 άνθρωποι έχουν υπογράψει αίτημα με το οποίο ζητούν αυστηρότερο πλαίσιο ρύθμισης για τα κέντρα δεδομένων, καθώς και την επιβολή τέλους που θα αποζημιώνει τις τοπικές κοινωνίες για τις περιβαλλοντικές ζημιές. Μετά το ξέσπασμα του σκανδάλου, ο Όρπο χαρακτήρισε όσα συνέβησαν στο Μούχο «κρύο ντουζ».
Η Χάνα Χάλμενπεε, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της SLL, δήλωσε ότι δυσκολεύτηκε να πιστέψει όταν πληροφορήθηκε ότι η Google είχε παραβιάσει τη νομοθεσία.
«Στην αρχή δεν μπορούσα να το πιστέψω. Δεν έχω ακούσει ποτέ να κάνει κάποια εταιρεία κάτι τέτοιο στη Φινλανδία», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, το σύστημα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εμπιστοσύνη, την οποία, κατά την άποψή της, εκμεταλλεύτηκε η Google. «Αγόρασαν μια τεράστια έκταση γης και απλώς άρχισαν να κόβουν τα δέντρα, έτσι, χωρίς άλλο. Είναι καθαρή αλαζονεία και αυτό είναι απίστευτο», είπε.
Η ταχύτητα με την οποία εξελίχθηκαν τα γεγονότα έχει προκαλέσει σοκ στη χώρα, πρόσθεσε. «Πολλοί παρακολουθούν απλώς τις ειδήσεις και αναρωτιούνται μεταξύ τους: 'Τι συμβαίνει τώρα; Τι μπορούμε να κάνουμε γι' αυτό; Και πρέπει να δεχτούμε όλα αυτά τα έργα για κέντρα δεδομένων στη Φινλανδία;'».
Οι αντιδράσεις των κατοίκων
Στο Μούχο και το Οτανμάκι υπάρχουν κάτοικοι που στηρίζουν τα έργα, καθώς αναμένουν ότι θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και θα αποφέρουν έσοδα από φόρους επί της γης στις τοπικές κοινωνίες. Ωστόσο, πολλοί θεωρούν ότι οι δήμοι δεν υπερασπίστηκαν επαρκώς τα συμφέροντά τους.
Ο Άντι Γιακόνεν, κάτοικος του Μούχος, δήλωσε ότι, αν και τα δέντρα που κόπηκαν αποτελούν μικρό ποσοστό του συνόλου των δασών της Φινλανδίας, ο ίδιος αντιτίθεται στον τρόπο με τον οποίο έγινε η αποψίλωση.
«Έγινε με λάθος τρόπο. Με την αμερικανική νοοτροπία. Χωρίς καμία λογική. Καμία απολύτως λογική», είπε.
Ο πρώην επιχειρηματίας και ψαράς ζητά από την Google να συμβάλει στην αποκατάσταση του τοπικού πληθυσμού σολομού, ο οποίος αποδεκατίστηκε πριν από δεκαετίες εξαιτίας της υδροηλεκτρικής ενέργειας.
Στο Οτανμάκι, οι επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον και στην καθημερινότητα των κατοίκων είναι ήδη έντονες. Όταν κόπηκαν τα δέντρα, οι λύκοι που ζούσαν στο δάσος άρχισαν να εμφανίζονται στο χωριό, σύμφωνα με την 53χρονη Άνι Ράντα, η οικογένεια της οποίας ζει εκεί εδώ και πολλές γενιές.
«Δεν μου αρέσει ούτε η συνολική ιδέα της τεχνητής νοημοσύνης ούτε ο τρόπος με τον οποίο αλλάζει ο κόσμος»
Το Οτανμάκι είναι ένα πρώην μεταλλευτικό χωριό, γνωστό για τα σπάνια στοιχεία γαιών που διαθέτει η περιοχή. Η οικογένεια της Ράντα ζει στο κέντρο του χωριού, δίπλα σε ένα εκκλησάκι με τριγωνικό κωδωνοστάσιο και ένα πρώην μπαρ που παραμένει κλειστό εδώ και χρόνια.
Παλαιότερα, το ήσυχο δάσος εκτεινόταν σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων από το χωριό. Πλέον, οι ήχοι από τις οικοδομικές εργασίες δίπλα στην αποψιλωμένη έκταση της Google αντηχούν σε όλη την περιοχή.
«Οι λύκοι άρχισαν να μπαίνουν στο χωριό, επειδή όλα τα άγρια ζώα έφυγαν από το δάσος. Τράπηκαν σε φυγή», είπε η Ράντα. «Αυτό που με ανησυχεί σχετικά με τα κέντρα δεδομένων είναι και ο θόρυβος, επειδή το έδαφος εδώ είναι βραχώδες. Ακόμη και τώρα που στεκόμαστε εδώ και μιλάμε», πρόσθεσε, χτυπώντας τα πόδια της στο έδαφος, «είναι σαν να χτυπάς τύμπανο».
Η αντίθεσή της στην εγκατάσταση της Google είναι τόσο έντονη, ώστε σκέφτεται να εγκαταλείψει το χωριό. Φοβάται επίσης ότι το κέντρο δεδομένων θα μπορούσε να καταστήσει την περιοχή στόχο της Ρωσίας, με την οποία η Φινλανδία μοιράζεται εκτεταμένα χερσαία σύνορα.
«Δεν τους θέλω εδώ», είπε αναφερόμενη στην Google. «Δεν τους θέλω καθόλου στη Φινλανδία. Δεν μου αρέσει ούτε η συνολική ιδέα της τεχνητής νοημοσύνης ούτε ο τρόπος με τον οποίο αλλάζει ο κόσμος. Όλα γίνονται υπερβολικά γρήγορα, πολύ νωρίς».
Ο πατέρας της, Πέντι Κορχόνεν, συνταξιούχος οδηγός εκδρομών στην άγρια φύση, δήλωσε ότι μετά την καταστροφή του δάσους το νερό στο ρέμα έχει γίνει καφέ.
«Δεν υπάρχει απολύτως κανένας λόγος να υπάρχουν κέντρα δεδομένων στη Φινλανδία. Κανένας λόγος να υπάρχουν κέντρα δεδομένων γενικά», είπε.
Η απάντηση της Google
Η Google δήλωσε ότι λαμβάνει μέτρα για την προστασία της ποιότητας των υδάτων στην περιοχή του Μούχο και ότι σχεδιάζει να φυτέψει δέντρα σε έκταση 130 εκταρίων.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, ωστόσο, εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη έκταση δεν είναι αρκετή για να αντισταθμίσει ουσιαστικά τη ζημιά που προκάλεσε η υλοτόμηση.
Εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε: «Δραστηριοποιούμαστε στη Φινλανδία εδώ και 15 χρόνια και πάντοτε εργαζόμαστε με στόχο να τηρούμε ή και να υπερβαίνουμε τις απαιτήσεις σχετικά με τη χωροθέτηση, το περιβάλλον, την υγεία και την ασφάλεια. Μετά την παραλαβή των επιστολών της LVV στις 6 Οκτωβρίου, σταματήσαμε τις προπαρασκευαστικές εργασίες στον Μούχο και την Καϊάνι, όπου βρίσκεται η τοποθεσία του Οτανμάκι, και υποβάλαμε επίσημη απάντηση στην LVV, επιβεβαιώνοντας τη διακοπή τους. Θα συμμορφωθούμε πλήρως με τα αιτήματα της LVV για το συγκεκριμένο ζήτημα. Προσβλέπουμε στη συνέχιση ενός ενεργού και ανοιχτού διαλόγου με όλες τις αρχές, ώστε να ενισχύσουμε τη συνεργασία μας με τη Φινλανδία και τους τοπικούς φορείς».
Με πληροφορίες από Guardian
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου