Ο χρόνος τρέχει για όλους μας· απλά δεν ξέρουμε πότε θα σταματήσει. Οι επιστήμονες έχουν αναπτύξει μια σειρά εργαλείων στην προσπάθειά τους να μετρήσουν τη βιολογική γήρανση – όχι μόνο πόσα γενέθλια έχει γιορτάσει κάποιος, αλλά και πόσο φθαρμένα είναι τα όργανα και τα κύτταρά του.
Πολλά από αυτά τα εργαλεία είναι τα λεγόμενα επιγενετικά ρολόγια, τα οποία καταγράφουν χημικά σημάδια στο DNA που συσσωρεύονται με την ηλικία και το στρες, αλλά δεν είναι πάντα αξιόπιστα. Τώρα, ερευνητές ανέπτυξαν ένα νέο ρολόι που βασίζεται στη δραστηριότητα των γονιδίων και φαίνεται ότι μπορεί να προβλέπει με ακρίβεια τη διάρκεια ζωής, ενώ παράλληλα αποτυπώνει ενδείξεις χρόνιων ασθενειών, αναφέρει το Science Alert.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να σας πει ακριβώς πόσες μέρες μας απομένουν πριν αφήσουμε τον κόσμο τούτο. Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η νέα τεχνική που ανέπτυξαν είχε αρκετά καλά αποτελέσματα στην εκτίμηση πόσο έχει προχωρήσει στη ζωή του ένα άτομο ή ένα ζώο. Το εργαλείο αναμένεται να φανεί χρήσιμο για την ανάλυση των ρυθμών βιολογικής γήρανσης σε διαφορετικά είδη, μεταξύ αυτών και στον άνθρωπο, καθώς και για την κατανόηση των περιπτώσεων όπου η γήρανση επιταχύνεται ή επιβραδύνεται.
Τι είναι το μεταγραφωμικό ρολόι
Πρόκειται για ένα λεγόμενο μεταγραφωμικό ρολόι (transcriptomic clock). Αναλύει μόρια RNA, τα οποία μεταφέρουν τις γενετικές οδηγίες για την παραγωγή πρωτεϊνών, ώστε να διαπιστώσει ποια γονίδια είναι ενεργά και ποια όχι. Καθώς αυτή η γονιδιακή δραστηριότητα αλλάζει με την ηλικία, οι πληροφορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτης γήρανσης.
Ένα από τα βασικά στοιχεία της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, ήταν η συλλογή μεγάλου όγκου δεδομένων από τέσσερα είδη θηλαστικών: ποντίκια, αρουραίους, μακάκους και ανθρώπους. Οι ερευνητές συνέκριναν τις διαδικασίες γήρανσης τόσο ανάμεσα στα διαφορετικά είδη όσο και ανάμεσα σε διαφορετικά όργανα και ιστούς.
Στη δημοσιευμένη μελέτη τους, οι επιστήμονες αναφέρουν ότι ανέπτυξαν «πολυειδικά, πολυϊστικά μεταγραφωμικά ρολόγια χρονολογικής ηλικίας και αναμενόμενης θνησιμότητας, βασισμένα σε περισσότερα από 11.000 δείγματα από τέσσερα θηλαστικά, καλύπτοντας την ανάγκη για ερμηνεύσιμους βιοδείκτες γήρανσης που γενικεύονται σε όργανα και είδη, ενώ αντανακλούν την κατάσταση της υγείας».
Η ομάδα διαπίστωσε ότι γονίδια που σχετίζονται με διαδικασίες όπως η υγιής κυτταρική διαίρεση και η επούλωση τραυμάτων συνδέονταν με βραδύτερη μοριακή γήρανση. Αντίθετα, γονίδια που συνδέονται με τον κυτταρικό θάνατο και τη φλεγμονή λειτουργούσαν ως δείκτες ταχύτερης γήρανσης και μεγαλύτερης βιολογικής ηλικίας.
Με βάση αυτά τα ευρήματα, οι ερευνητές διαμόρφωσαν το νέο μοριακό ρολόι και το επαλήθευσαν συγκρίνοντάς το με άλλα μοντέλα γήρανσης και με στατιστικές αναλύσεις. Το εργαλείο μπόρεσε να εκτιμήσει σωστά περιπτώσεις βραδύτερης ή ταχύτερης βιολογικής γήρανσης, καθώς και τον κίνδυνο θνησιμότητας. Σε ανθρώπινα δείγματα αίματος, μπορούσε να προβλέψει τον χρόνο έως τον θάνατο εξίσου καλά με τα καλύτερα επιγενετικά ρολόγια.
Επιπλέον, το νέο σύστημα εντόπισε γνωστούς παράγοντες που συμβάλλουν στη γήρανση, όπως οι χρόνιες ασθένειες, τόσο σε ζωικά μοντέλα όσο και σε δείγματα ιστών από ανθρώπους ασθενείς. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η νέα προσέγγιση μπορεί να είναι πιο εύχρηστη και πιο ενημερωτική από τα επιγενετικά ρολόγια, τα οποία χρησιμοποιούνται από το 2013.
Ίδια γονίδια γήρανσης σε αρουραίους και ανθρώπους
Ένα εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι τα γενετικά σημάδια της γήρανσης διατηρούνταν σε μεγάλο βαθμό και στα τέσσερα είδη. Η ομοιότητα αυτή εμφανιζόταν και σε διαφορετικούς τύπους κυττάρων, όπως μυϊκά και αιμοποιητικά κύτταρα. Όπως δήλωσε στο Scientific American ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, βιοπληροφορικός Αλεξάντερ Τισκόφσκι από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, τα ίδια γονίδια σχετίζονται με τη γήρανση, για παράδειγμα, στο ήπαρ και στην καρδιά αρουραίων και ανθρώπων. Η κοινή αυτή εικόνα δείχνει ότι οι συγκεκριμένοι βιοδείκτες μπορεί να αποτελούν πραγματικά σημάδια γήρανσης, αν και δεν είναι ακόμη σαφές αν συμβάλλουν οι ίδιοι στη διαδικασία.
Το εργαλείο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση παρεμβάσεων, όπως αλλαγές στον τρόπο ζωής ή φαρμακευτικές θεραπείες, χωρίς να απαιτούνται εξαρχής μακροχρόνιες δοκιμές. Παραμένει, ωστόσο, ένα εργαλείο εκτίμησης και δεν αντικαθιστά τις κλινικές μελέτες. Η τεχνική χρειάζεται περαιτέρω δοκιμές σε πιο ποικιλόμορφους ανθρώπινους πληθυσμούς και ακριβέστερη χαρτογράφηση των διαφορετικών όψεων της γήρανσης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου