Ένας υπάλληλος την καλεί για να την προειδοποιήσει: ο άνδρας πλησιάζει, η αστυνομία έχει ειδοποιηθεί, δεν πρέπει να πανικοβληθεί. Η σκηνή είναι μια προσομοίωση. Η απειλή, όμως, είναι πραγματική.
Πρόκειται για το σύστημα που πλέον επιτρέπει σε θύματα stalking στη Νότια Κορέα να βλέπουν σε πραγματικό χρόνο πόσο κοντά τους βρίσκεται ο άνθρωπος που τα καταδιώκει.
Για πρώτη φορά, αντί να περιμένουν ένα ψυχρό μήνυμα που απλώς αναφέρει μια απόσταση, μπορούν να δουν στον χάρτη πού βρίσκεται ο δράστης και προς ποια κατεύθυνση κινείται.
Η αλλαγή μοιάζει μικρή, αλλά για μια γυναίκα που ζει με τον φόβο ότι ο άνθρωπος που την καταδιώκει μπορεί να εμφανιστεί ανά πάσα στιγμή, η διαφορά ανάμεσα στο «είναι 800 μέτρα μακριά» και στο «έρχεται προς το μέρος σου» μπορεί να είναι τεράστια.
«Αν οι αρχές έκαναν σωστά τη δουλειά τους, ποια θα ήθελε να το ελέγχει μόνη της;»
Και όμως, πίσω από αυτή τη νέα τεχνολογική ασπίδα κρύβεται ένα δύσκολο ερώτημα: η ενημέρωση προστατεύει πραγματικά τα θύματα ή τους αναθέτει ένα ακόμη βάρος, δηλαδή, να παρακολουθούν οι ίδιες τον άνθρωπο που φοβούνται;
ι;
«Το να περιμένεις χωρίς να έχεις ιδέα τι συμβαίνει είναι βαθιά οδυνηρό», λέει στον Guardian ο Yoon Hyun-bong, ο οποίος διευθύνει το κέντρο ελέγχου. «Μια απλή απόσταση δεν σου λέει από ποια κατεύθυνση έρχεται, αλλά όταν το βλέπεις στον χάρτη, ξέρεις πού να κρυφτείς».
Τα περιστατικά stalking αυξάνονται στη Νότια Κορέα. Οι καταγγελίες έχουν τριπλασιαστεί μέσα στα τέσσερα χρόνια από την εισαγωγή ειδικού νόμου για το stalking το 2021, φτάνοντας τις 44.687 το 2025. Περίπου το 80% των θυμάτων stalking είναι γυναίκες. Στη Νότια Κορέα, η αστυνομία μπορεί να ζητήσει από τα δικαστήρια να υποχρεώσουν έναν ύποπτο για stalking να φορά ηλεκτρονικό πομπό στον αστράγαλο, ο οποίος παρακολουθεί τις κινήσεις του.
Η εισαγωγή της εφαρμογής έρχεται μετά από μια σειρά δολοφονιών που συνδέονταν με stalking και είχαν συγκλονίσει τη χώρα. Τον Μάρτιο, οι εισαγγελείς υποστήριξαν ότι ένας άνδρας που φορούσε ηλεκτρονικό πομπό στον αστράγαλο μπλόκαρε το αυτοκίνητο της πρώην συντρόφου του καθώς εκείνη έφευγε από τη δουλειά της στο Namyangju, βορειοανατολικά της Σεούλ, έσπασε το παράθυρο με ένα τρυπάνι και τη μαχαίρωσε. Ένα δικαστήριο είχε ήδη απαγορεύσει στον άνδρα να την πλησιάζει, αφού εκείνη τον είχε καταγγείλει για stalking. Δικάζεται για ανθρωποκτονία, κατηγορία που αρνείται, υποστηρίζοντας ότι είχε μειωμένο καταλογισμό.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο διαχειρίζεται το σύστημα ηλεκτρονικής επιτήρησης, μπορούσε να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή πού βρισκόταν ο άνδρας, όμως οι αστυνομικοί που χειρίζονταν την υπόθεση stalking της γυναίκας δεν γνώριζαν ότι βρισκόταν υπό παρακολούθηση.
19.000 ειδοποιήσεις την ημέρα
Δύο κέντρα ελέγχου, στη Σεούλ και στο Daejeon, διαχειρίζονται συνολικά περίπου 19.000 ειδοποιήσεις την ημέρα, καλύπτοντας περισσότερα από 5.000 άτομα που βρίσκονται υπό ηλεκτρονική επιτήρηση για αδικήματα που κυμαίνονται από σεξουαλική βία έως ανθρωποκτονία. Οι περισσότερες ειδοποιήσεις φιλτράρονται από το προσωπικό των κέντρων, όμως περίπου 300 την ημέρα θεωρούνται αρκετά σοβαρές ώστε να σταλεί υπάλληλος επιτήρησης.
Στη Σεούλ, οι υπάλληλοι επιτήρησης κάθονται ήρεμα μπροστά σε τρεις σειρές οθονών, στις οποίες εμφανίζεται μια ζωντανή λίστα με ειδοποιήσεις κινδύνου και προειδοποιήσεις. Δίπλα σε καθεμία εμφανίζονται η περιγραφή του ατόμου και ακόμη και το επίπεδο μπαταρίας του ηλεκτρονικού πομπού του.
Κάθε υπάλληλος παρακολουθεί περισσότερα από 20 άτομα, αριθμό που, σύμφωνα με το υπουργείο, προσπαθούν να μειώσουν στο μισό καθώς αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων υπό επιτήρηση.
Οι απόψεις για τη νέα εφαρμογή, η οποία βρίσκεται ακόμη στα πρώτα της βήματα και εφαρμόζεται σε περιορισμένη κλίμακα, διίστανται.
Η Anna, μια γυναίκα που εγκατέλειψε έναν βίαιο πρώην σύντροφο, λέει ότι το να γνωρίζει πού βρισκόταν εκείνος θα είχε κάνει τη διαφορά. Πέρασε δύο εβδομάδες μετακινούμενη μεταξύ κρατικών καταφυγίων για επιζήσασες ενδοοικογενειακής βίας, προτού της δοθεί ένα ρολόι με κουμπί πανικού, το οποίο ειδοποιεί την αστυνομία και στέλνει στους αστυνομικούς την τοποθεσία της. Η εφαρμογή δεν ήταν διαθέσιμη τότε, όμως λέει ότι θα την είχε καλωσορίσει.
«Ακόμη και με το ρολόι πάνω μου, δεν μου έδινε ποτέ πραγματικά την αίσθηση ασφάλειας, επειδή δεν ήξερα πού βρισκόταν εκείνος οποιαδήποτε στιγμή», είπε. «Τι θα γινόταν αν το έβγαζα για να κάνω ντους και εκείνη ακριβώς τη στιγμή έμπαινε στο σπίτι μου;»
Η Sujeong Kim, διευθύντρια του συμβουλευτικού κέντρου για τα ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών στη Korea Women’s Hotline, λέει ότι το να γνωρίζει κανείς πού βρίσκεται ο δράστης μπορεί να είναι πιο χρήσιμο από το να μην το γνωρίζει. Ωστόσο, διερωτάται αν η παροχή αυτής της πληροφορίας στις επιζήσασες ενέχει επίσης τον κίνδυνο να μετατοπιστεί η ευθύνη για την ασφάλειά τους στις ίδιες.
«Αν οι αρχές έκαναν σωστά τη δουλειά τους, ποια θα ήθελε να το ελέγχει μόνη της;» λέει, προσθέτοντας ότι τα θύματα μπορεί τελικά να ελέγχουν την εφαρμογή όπου κι αν πηγαίνουν, για να δουν αν ο δράστης έχει εισέλθει στην ακτίνα, επιβαρύνοντας έτσι ακόμη περισσότερο ψυχολογικά τη ζωή τους υπό την απειλή και δημιουργώντας τους την αίσθηση ότι πρέπει να είναι συνεχώς έτοιμες να φύγουν.
Έπειτα υπάρχει και το ζήτημα της ηλεκτρονικής σήμανσης. Η εφαρμογή λειτουργεί μόνο εφόσον ένα δικαστήριο έχει διατάξει την τοποθέτηση ηλεκτρονικού πομπού και, στις υποθέσεις stalking, αυτό ζητείται σπάνια. Η αστυνομία συνέλαβε 29.404 άτομα για κατηγορίες stalking κατά τη διάρκεια του 2024 και του 2025. Την ίδια περίοδο υπέβαλε 1.187 αιτήσεις για την τοποθέτηση ηλεκτρονικού πομπού σε υπόπτους, από τις οποίες τα δικαστήρια ενέκριναν μόλις 427. Δεν είναι ακόμη σαφές αν η νέα εφαρμογή θα αλλάξει τη συχνότητα με την οποία ζητείται ή εγκρίνεται η ηλεκτρονική σήμανση.
Η αστυνομία της Νότιας Κορέας δήλωσε ότι ζητά την τοποθέτηση ηλεκτρονικού πομπού όταν υπάρχει κίνδυνος υποτροπής και ότι, στην πράξη, αυξάνει σταδιακά τα μέτρα για τον διαχωρισμό του δράστη από το θύμα, ανάλογα με τον κίνδυνο και τη σοβαρότητα της υπόθεσης.
Ο Kang Shin-won, ο οποίος διευθύνει το τμήμα ηλεκτρονικής επιτήρησης του υπουργείου Δικαιοσύνης, λέει ότι ο ηλεκτρονικός πομπός αποτελεί ένα ελάχιστο μέτρο ασφαλείας, καθώς δεν είναι ρεαλιστικό να απομακρύνεται κάθε ύποπτος από την κοινωνία.
Ο Yoon Hyun-bong, ο οποίος διευθύνει το κέντρο της Σεούλ, λέει ότι το να υπάρχει κάτι συγκεκριμένο που μπορεί κανείς να παρακολουθεί είναι λιγότερο οδυνηρό από το να περιμένει κανείς χωρίς να γνωρίζει τι συμβαίνει και αποτελεί βελτίωση σε σχέση με την απλή ένδειξη απόστασης που δινόταν προηγουμένως μέσω μηνύματος.
Για την Kim, όμως, τίποτα από αυτά δεν αντιμετωπίζει το ευρύτερο ζήτημα.
«Η αιτία αυτού του προβλήματος, και ο λόγος που δεν λύνεται, είναι η έμφυλη διάκριση», λέει. «Το να αντιμετωπίζεται ως κάτι ασήμαντο, ως ιδιωτική υπόθεση, ως κάτι που μπορεί να τακτοποιήσει μόνη της η ίδια η γυναίκα — όλα αυτά προέρχονται επίσης από την έμφυλη διάκριση».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου